Welke weg leggen nieuwgelovigen af? Hoe kunnen kerken hen daarin begeleiden en ondersteunen? Die vragen stonden centraal tijdens de IZB-Toerustingsdag ‘Metamorfose’ op zaterdag 14 november in Zeist. ‘Hun vragen, verwondering en onbevangenheid kunnen de hele gemeente opnieuw aan het denken zetten.’
De Oude Kerk van Zeist is deze zaterdag gevuld met zo’n 100 mensen uit de breedte van de kerk – van predikanten tot missionair ouderlingen en geïnteresseerde gemeenteleden - die hart hebben voor nieuwkomers in de kerk. IZB-medewerkers Agnes van Haaften (teamleider gemeentecontact & advies) en Bas van der Graaf (hoofd IZB-Toerusting) nemen hen aan het begin van de dag mee in het veranderingsproces dat nieuwgelovigen doormaken. Hoe kunnen gemeenten hen daarin begeleiden en helpen om hun weg te vinden in de geloofsgemeenschap?
Neem Lotte. De moord op de Amerikaanse conservatieve activist Charlie Kirk, op 10 september vorig jaar, greep haar diep aan. Ze was zoekend en volgde Kirk online. Door hem was ze de Bijbel gaan lezen. Hoe moest ze nu verder na zijn dood? Naar de kerk gaan? Dat bleek niet zo eenvoudig. Goed, ze was door die deur naar binnen gegaan. Maar daar, op die achterste bank, voelde het verontrustend vreemd. Totdat ze iemand ontmoette die haar op weg hielp: een maatje met wie ze de Bijbel kon lezen, Jezus beter leerde kennen en haar plek in de gemeente kon vinden. Het hoefde niet meteen allemaal perfect te gaan. Het begin was er.
Vier verhalen
Met het voorbeeld van Lotte opent Agnes van Haaften de IZB-Toerustingsdag. Ze schetst vier typen nieuwgelovigen, ieder met eigen vragen en behoeften. Neem Stefan, een leergierige nieuwkomer. God heeft direct in zijn leven ingegrepen en hij sluit zich al snel aan bij een kerk. Hij gaat graag zijn eigen weg en wil liefst meteen gedoopt worden door onderdompeling. ‘Van de gemeente vraagt dat ruimte voor zijn tempo, aandacht voor zijn vragen en begeleiding bij het vinden van zijn plek in de geloofsgemeenschap’, zegt Van Haaften.

Of neem Marjolein, meer afwachtend van karakter. Ze gaat met haar vriend mee naar de kerk en groeit geleidelijk toe naar het geloof. Zij heeft vooral geduld en ruimte nodig. Het is belangrijk haar als zelfstandig persoon te zien en haar persoonlijk te begeleiden en vast te houden. Want wat gebeurt er als de relatie met haar vriend op een dag eindigt? En neem Daan, die door een crisis in zijn leven tot geloof komt. Hij zoekt rust, zekerheid en duidelijkheid. Geestelijke leiders spreken hem aan en hij voelt zich aangetrokken tot een radicale theologische boodschap. De gemeente kan hem helpen die te vinden in de Bijbel en in Christus. Tegelijkertijd is het belangrijk naast hem te staan en hem kritisch te leren kijken naar onbijbelse ideeën van sommige influencers die hij volgt.
Of neem ten slotte Ruth. Zij groeide op met een streng Godsbeeld en nam afstand van de kerk. Na een crisis in haar leven ging ze opnieuw op zoek naar God. Toch blijft ze uiterst behoedzaam. Voor haar is het belangrijk dat er ruimte is om vragen te stellen en dat ze de goedheid van God kan ontdekken. Van Haaften benadrukt dat nieuwgelovigen veel kunnen hebben aan een maatje. Iemand met wie ze over het christelijk geloof kunnen praten en die met hen oploopt. Ze pleit er dan ook bij de aanwezigen voor om tijd vrij te maken om je leven te delen met mensen die op je pad komen.
Mark en Esmee
Daarna komen Mark en Esmee het podium op. Beiden maakten de stap van ‘niets’ naar het christelijk geloof. In welke van de vier typen herkennen ze zich? Mark herkent zich vooral in een combinatie van Stefan, Marjolein en Daan. Via zijn vrouw kwam hij in aanraking met de kerk. Een nieuwe wereld ging voor hem open, waarin hij de ruimte kreeg om te ontdekken en te experimenteren. ‘Ik nam deel aan het Heilig Avondmaal, terwijl ik nog niet gedoopt was. Ik werd lid van de Scipio-app en deed mee aan allerlei activiteiten van de kerk. Dat mocht allemaal!’ Ook de Bijbel ging voor Mark steeds meer leven. Door de preken ontdekte hij dat Bijbelse verhalen niet alleen over mensen van vroeger gingen, maar ook over hemzelf. ‘Het was alsof ik in de spiegel keek en de verhalen begonnen me te raken.’ Tegelijkertijd worstelde hij met de taal van het geloof. Wat betekent verlossing precies? ‘Als iemand tegen me zei: “God is met je”, klonk dat eerder onbegrijpelijk dan bemoedigend. Ik vroeg me dan vertwijfeld af wat God met mij zou willen.’
Esmee groeide op in een niet-gelovig gezin, ze wist niets van de Bijbel en van Jezus. Voor een interview met een christelijke ondernemer moest ze zich in de Bijbel verdiepen. Wat begon als een kennismaking met een onbekend boek, groeide uit tot een zoektocht die haar steeds verder bracht. God ging tot haar spreken door de Bijbel heen en in dromen. Uiteindelijk sloot ze zich aan bij een kerk. Ze benadrukt hoe belangrijk een warm onthaal is. ‘Het is fijn als je in een gemeente terechtkomt waar je voelt dat je welkom bent.’ Laagdrempelige ‘plusdiensten’ boden haar de gelegenheid om kennis te maken met de kerk en antwoorden te zoeken op haar vele vragen. Haar weg naar het geloof was een lang proces. In het begin miste ze iemand bij wie ze met haar vele vragen terechtkon. Juist daarom weet ze hoe waardevol een persoonlijk maatje kan zijn.

Wat houdt metamorfose in?
Bas van der Graaf, teamleider van de afdeling Toerusting bij de IZB, gaat dieper in op het begrip metamorfose. Wat houdt dat in, een ingrijpende verandering van het leven? Wat moeten we nieuwkomers leren wanneer ze bij de kerk aankloppen? Gaat het vooral om de overdracht van kennis, of hebben nieuwkomers vooral behoefte aan inwijding in de christelijke en kerkelijke cultuur en hoe dan?
Van der Graaf verwijst naar Mattheüs 4:17, waar Jezus oproept tot inkeer omdat het koninkrijk van de hemel nabij is. Vernieuwing van het denken en een andere manier van leven horen daarbij. Hij gebruikt wifi als voorbeeld; je ziet het niet, maar het is er wel. Zodra je verbinding met wifi maakt, gaat er een wereld voor je open. Zo is het ook met het Koninkrijk van God: het wordt een persoonlijke en levende werkelijkheid wanneer je ermee in verbinding komt en je toegang krijgt: je wordt ingewijd.
Van der Graaf ziet metanoia – bekering en vernieuwing van denken – als de weg waarop mensen leren leven in Gods Koninkrijk. Dat betekent dat je Jezus gaat volgen, je oude leven onder ogen ziet, daar berouw over krijgt en het achter je laat. Een maatje van de nieuwgelovige kan worden vergeleken met een vroedvrouw: iemand die helpt om het nieuwe leven geboren te laten worden. Inwijding van nieuwgelovigen vraagt tijd en geduld. ‘Het is een levenslang proces dat alle dimensies van het mens-zijn raakt.’ Van der Graaf omschrijft geestelijke vorming in Christus als ‘het actieve leerproces waarin ons leven, met alle dimensies waaruit het bestaat, opnieuw onder de liefdevolle heerschappij van God wordt gebracht.’
God houdt Zijn kerk in handen, maar dat ontslaat gemeenten niet van hun eigen verantwoordelijkheid. Er heerst er in gemeenten nog regelmatig verlegenheid rond nieuwgelovigen. Er ontbreekt soms kennis en ervaring om de taal van zoekers te verstaan en aan te sluiten bij hun vragen. Om op dit vlak tegemoet te komen aan gemeenten ontwikkelt de IZB een praktisch werkboek ‘Leren leven in Gods koninkrijk’, aanbevolen door Van der Graaf. Hij benadrukt dat een levende kerk alleen toekomst heeft wanneer zij zich geroepen weet nieuwe gelovigen in te wijden en daadwerkelijk op te nemen in de geloofsgemeenschap.

Frisheid
Tijdens de toerustingsdag kunnen de deelnemers kiezen uit vier workshops om inspiratie op te doen voor hun taak in de kerk. Bij alle workshops staat de vraag centraal hoe gemeenten nieuwgelovigen kunnen inwijden in het leven met Jezus Christus en hoe ze daarin met hen kunnen oplopen.
Mark en Esmee nemen deel aan de workshop van ds. Leon van den Dool over Bijbellezen met nieuwgelovigen. Waar begin je in de Bijbel en welke vertaling gebruik je? Hoe leer je een verhaallijn te ontdekken? Zowel Mark als Esmee ging de Bijbel lezen via het leesplan ‘De Bijbel in één jaar’. Mark zag dit vooral als een ‘challenge’ en studeert intussen theologie naast zijn werk als makelaar. Hij gebruikt de Bijbelatlas naast de Bijbel. Met een lach: ‘Om te zien waar bijvoorbeeld de Moabieten en Filistijnen woonden.’ Esmee leest de HSV en gebruikt daarnaast de Bijbel in Gewone Taal. Zij memoriseert momenteel de Psalmen. Onlangs werd ze bijna aangereden toen ze haar kinderen naar school bracht. ‘We schrokken enorm. Nadat ik de kinderen bij school had afgezet, kwam Psalm 34 in me op. Ik kreeg rust. Als ik teksten memoriseer, ga ik echt ervaren dat Hij er altijd is.’
Van den Dool geniet zichtbaar van de frisheid waarmee nieuwgelovigen de Bijbel benaderen, bijvoorbeeld wanneer ze deelnemen aan een open kring. ‘Zij stellen vragen die oude gelovigen niet meer stellen.’ Misschien ligt daar wel een belangrijke les voor de kerk: nieuwgelovigen hebben begeleiding nodig om hun weg te vinden, maar brengen zelf ook iets mee. Hun vragen, verwondering en onbevangenheid kunnen de hele gemeente opnieuw aan het denken zetten en doen opbloeien.
Tekst: Marie Verheij-van Beijnum
Meer informatie over toerusting voor gemeenten door de IZB vind je hier. Heb je een specifieke vraag, neem dan contact op met het team gemeentecontact en -advies via info@izb.nl.