Resultaten enquête Twintigers en dertigers
Binnen het team IZB-Toerusting doen Mette van Hell en Dick Wolters onderzoek naar jongvolwassenen en de kerk. In dit artikel presenteren ze de resultaten van een enquête die in het najaar van 2025 werd gehouden.
Wat beweegt twintigers en dertigers in hun relatie tot de kerk? Uit een recente verkennende enquête* onder ouderlingen en predikanten van lokale PKN-kerken blijkt dat deze leeftijdsgroep vaak ondervertegenwoordigd is in gemeenten. Toch zijn er ook hoopvolle signalen: waar jongvolwassenen wél aanwezig zijn, lijken ze zich gezien en gewaardeerd te voelen.
Twintigers en dertigers in de kerk
In veel kerken vormen twintigers en dertigers slechts een klein deel van de gemeente. Sommigen geven aan dat deze groep zelfs geheel ontbreekt. De jongvolwassenen die er wél zijn, voelen zich doorgaans wel thuis, maar missen leeftijdsgenoten, zo blijkt uit de enquête. Bovendien is hun kerkbezoek vaak inconsistent, mede door drukke levens en andere prioriteiten.
Twintigers en dertigers verlangen naar stevige prediking die raakt aan hun dagelijks leven. Er mag geschud worden aan ze. Tegelijkertijd ervaren veel jongvolwassenen de traditionele kerkdienst als een barrière. Kerkdiensten met een minder traditionele opzet worden gewaardeerd. Ook als kerken ruimte scheppen voor nieuwe vormen, zoals interactiviteit, eigentijds taalgebruik en een mix van traditionele en moderne muziek, wordt dit in de meeste gevallen positief ontvangen door de doelgroep. Als er ruimte is voor verandering, draagt dit bij aan de betrokkenheid van jongvolwassenen.
Initiatieven voor twintigers en dertigers
Veel kerken hebben initiatief genomen om jongvolwassenen te verbinden aan elkaar en aan de gemeente. Zo bieden veel kerken gespreksgroepen aan, soms gecombineerd met een borrel of kampvuur. Lees bijvoorbeeld het interview met ds. Ageeth de Vries om te ontdekken hoe een gespreksgroep zelfs gestart kan worden in een kerkelijke gemeente waar weinig jongvolwassenen deel van uitmaken.
Behalve gespreksgroepen zijn aangepaste diensten ook een manier om de jongere generaties te betrekken. In kerken waar in de gewone eredienst geen concessies aan jongvolwassenen worden gedaan, zijn er soms parallelle diensten of speciale diensten. Ook zijn Alpha-cursussen, Taizéreizen en verdiepingsweekenden in trek. De Nieuwe Kerk in Huizen liet weten dat zij regelmatig ontmoetingen na de kerkdienst organiseren, met ruimte om verdiepende vragen te stellen en samen te lunchen.
Een uitdaging ligt bij gespreksgroepen die minder bezocht worden wanneer twintigers en dertigers kinderen krijgen. Dit is een uitdaging voor deze doelgroep.
Nieuwgelovigen in de PKN
Een bemoedigende uitkomst van de enquête is dat ruim de helft van de kerken af en toe of regelmatig nieuwgelovige jongvolwassenen ontvangt. De jongvolwassenen zijn op zoek naar bezinning of zingeving. Het bekijken van een livestream maakt het bezoek aan de dienst laagdrempeliger. Toch blijkt dat het vasthouden van deze groep niet altijd makkelijk is. In een aantal kerken is er geen specifieke aanpak voor de begeleiding in het geloof van deze jongvolwassenen, en worden ze uitgenodigd om aan te sluiten bij de bestaande catechisatie. Persoonlijk contact, nieuwe gezichten aanspreken na de dienst en aansluiten bij laagdrempelige groepen (zoals de Alpha-cursus) dragen bij aan de geloofsgroei van deze geïnteresseerde twintigers en dertigers.
Uitdagingen in het contact met twintigers en dertigers
Kerken lopen tegen drie grote uitdagingen aan op gebied van het contact met jongvolwassenen.
De eerste uitdaging is praktisch: in veel kerken zijn jongvolwassenen nauwelijks aanwezig. In kerken waar ze wel aanwezig zijn, hebben de twintigers en dertigers drukke levens en daarom vaak geen tijd om activiteiten bij te wonen of te organiseren.
De tweede uitdaging gaat over betrokkenheid. Er is een wisselende motivatie voor aanwezigheid bij de kerkdienst. Ook wordt gemerkt dat afspraken en activiteiten redelijk gemakkelijk worden afgezegd. Toch wordt ook duidelijk dat de betrokkenheid wel hoog is.
De derde en laatste uitdaging heeft betrekking op de uiteenlopende behoeften van de doelgroep. Waar sommige jongvolwassenen op zoek zijn naar verdieping, hebben andere twintigers en dertigers vooral behoefte aan laagdrempelige avonden. Daarbij komt dat de doelgroep divers is. Sommigen hebben behoefte aan huwelijks- of opvoedingsmateriaal, terwijl deze onderwerpen voor anderen geen rol spelen.
Rol van de IZB
Verder bleken een aantal aanknopingspunten voor de rol die de IZB kan innemen in het ondersteunen van kerken in hun omgang met twintigers en dertigers. We gaan hiermee aan de slag en houden jullie op de hoogte van de ontwikkelingen op dit gebied.
*Voor deze enquête werden ruim 1000 scriba's uit het netwerk van de IZB benaderd. Ruim 150 vertegenwoordigers van lokale kerken reageerden op de vragenlijst over twintigers en dertigers in de kerk.