Mensen die nooit haperen in hun spreken over God zouden we moeten wantrouwen (Levinas). Prediking is propaganda noch merchandizing. Alleen commercials haperen nooit. Column van ds. Kees van Ekris (Areopagus/IZB).

Goede theologie stimuleert tot prediking. Zo zeggen we dat graag in de kerk. Als je een Bijbelpassage vertaalt, je leest goede exegese, de traditie begint mee te doen en het verbindt zich met de tijd waarin je leeft, dan begint er langzaam iets in je aan te dringen. ‘Wat ik hier lees, dat moeten anderen ook horen’. Er komt vaart in je vingers en drang in je denken. Dat is de ‘kleine extase’, zei Miskotte, die voorafgaat aan prediking en die noodzakelijk is voor prediking.

Maar de laatste tijd denk ik ook iets anders. Goede theologie ontregelt ook. Makkelijke gedachten over God en voorspelbare kwalificaties van mensen moet je prijs geven. Clichés smaken je niet meer. Zelfkritisch luisteren naar de Schrift ontneemt je veel small talk over God.

Mozes, de eerste grote profeet in de Bijbel, stotterde. Er waren zoveel tegenwerpingen dat hij het Godswoord alleen na lang aandringen spreken durfde. In zijn stotteren hielp hem zijn broer. Zacharja, de man van de nachtgezichten, beleefde de profetie als een last, als te zware woorden. Paulus voert met de Korintiërs een woedend dispuut over welsprekendheid, over taal en voordracht waar geen kruis in zit, en dus geen hapering. Mensen die nooit haperen in hun spreken over God, zei Emmanuel Levinas, zouden we moeten wantrouwen. Prediking is propaganda noch merchandizing.

We hadden een studiedag rond een boekpresentatie. Prachtig boek over het spreken over God. Tijdens de dag vertelden vier collega’s over wat hun context doet aan hun verkondiging. Een legerpredikant vertelde wat het hem theologisch en innerlijk doet wanneer hij tijdens een oefening of op missie het woord ‘God’ ter sprake brengt. Hoe geef je betekenis aan een werkelijkheid die velen weinig zegt? Een collega in een stadsdeel waarin de meeste kerken verdwenen zijn, vertelde hoe ze van scratch af opnieuw sporen van God probeert te benoemen. In haar voordracht zaten pauzes. Alsof ze gewend was dat elke zin in haar spreken vragen kan oproepen, en dat je daar in je voordracht rekening mee moet houden. Zin voor zin weer iets opbouwen van de godsspraak. Het was adembenemend stil toen zij spraken. De hapering maakt spreken niet zwakker. Er gebeurde iets wat ik zelden meemaak. Even voelde wij als generatie de gezamenlijkheid van ons haperende maar vastbesloten pogen Hem te benoemen.

Spanning in taal is adembenemend. Als Martin Luther King in een preek vertelt over een doodsbedreiging aan zijn gezin, hapert hij in de preek. Op dat moment hoor je een gemeentelid hardop reageren: Lord Jesus. In de hapering stapt hij in en bemoedigt de prediker. In de hapering zit ruimte en een uitnodiging tot participatie. Alleen commercials haperen nooit.

Ds. Kees van Ekris

(ook gepubliceerd in het ND, 6 okt 2018)

Deel dit nieuws: Twitter Twitter Google E-mail

Schrijf je in voor de IZB nieuwsbrief