Een jaar nadat de EO en de IZB de podcast ‘Eerst Dit’ lanceerden, ontvangen bijna 50.000 luisteraars elke werkdag via Whatsapp een bijbeltekst met een korte overdenking. Een goed gevulde Johan Cruijff Arena, zeg maar. Ook via iTunes en Spotify zijn de bijdragen te beluisteren, de teller staat daar op 750.000.

De aantallen overtreffen de stoutste verwachtingen. De luisteraars lieten ook massaal weten wat ze er van vonden. ‘Ik ben opnieuw de Bijbel gaan lezen’, is één van tienduizenden positieve reacties. Een ander: ‘In onze familie luisteren drie generaties – eind twintigers, vijftigers en tachtigers, verspreid over het land.’ Uit reacties blijkt ook dat Eerst Dit over de hele wereld wordt beluisterd, ‘tot in de jungle van Suriname’.

Het initiatief is volgens de EO en de IZB primair bedoeld voor de leeftijdscategorie 20-45 jaar, gelovigen in het ‘spitsuur’ van het leven. Dagelijks krijgen ze een tekst en een prikkelende reflectie, gericht op de opbouw van geloof; origineel, concreet en to the point. Niet gericht op counseling en caring, maar stimulerend en richtinggevend. ‘Ik focus me het liefst op een drukke twintiger, die net zijn kind op school heeft gebracht en in de trein zit op weg naar zijn werk. Die krijgt dan zeven minuten om even te resetten voor de hectische dag’, zegt ds. Kees van Ekris (IZB-Areopagus). Samen met zijn collega’s Dirk de Bree (Utrecht), Jan Maarten Goedhart (IZB-Focus), Hanneke Ouwerkerk (Schoonhoven) en Jeanette Westerkamp (Houten) blikt hij terug op het eerste jaar.

Paradox

Het gebeurt Jan Maarten Goedhart geregeld dat hij ’s zondags in de consistorie wordt bedankt ‘voor de dienst én de podcast’. Is het veelkoppige luisterpubliek geen loden last? ‘Nee, daar denk ik op dat moment niet aan’, zegt ds. Jan Maarten Goedhart. ‘Het klinkt paradoxaal, maar ben ik juist geboeid door het intieme karakter van de podcast. Je komt luisteraars letterlijk dicht op de huid, als je je voorstelt dat je hen ‘via hun oortjes’ in de trein toespreekt, aan de ontbijttafel of in de file. Het is tegelijk anoniem en intiem. Op de één of andere manier heb ik het gevoel dat ik veel dichter bij de luisteraar kom, dan bijvoorbeeld bij de hoorders van een preek op zondag. En dat terwijl ik verreweg de meeste mensen helemaal niet ken, natuurlijk.’ Dirk de Bree: ‘Ik investeer twee uur in een podcast voor 50.000 luisteraars; maar ik steek veel meer uren in de preek, voor een veel kleiner publiek. Dat voelt soms vreemd.’

De podcast volgt het leesrooster van het Nederlands Bijbelgenootschap. ‘Dat heeft voordelen’, zegt Dirk de Bree. ‘Je hoeft niet steeds na te denken waar je het over zult hebben.’ Het dwingt ook tot studie, al halen de predikanten voor een preek meer uit de kast. ‘Je komt bij de podcast niet toe aan een vertaling uit de grondtekst.’ Hanneke Ouwerkerk: ‘Als er een lastige tekst uit Micha op het rooster staat, waarin verschillende mensen aan het woord zijn, dan moet je dat eerst uitvogelen. Dat komt in een podcast niet terug, dan kies je voor een meditatieve of literaire verwoording. In een preek zou je dat heel anders doen, dan maak je veel meer bewegingen. Een preek heeft meerdere lagen en is ingebed in de liturgie.’

Shorttrack

De Eerst-Dit overdenking – samen met de voorgelezen bijbeltekst zeven minuten – wordt als vanzelf vergeleken met de zondagse preek, maar dat is-ie niet. ‘Een Bijbelpodcast verhoudt zich tot prediking als shorttrack tot allround schaatsen’, zegt Kees van Ekris. ‘Allround schaatsen vraagt meer variatie, meer breedte in techniek. Shorttrack is sneller, gewaagder. Zo voelt het ook. Je moet niet leren om een preek in een paar minuten te proppen, je voorbeelden kunnen niet te lang zijn, de exegetische vondsten moeten origineel of krachtig zijn. Eigenlijk kun je maar drie punten maken, het liefst drie uitwerkingen uit een enkelvoudige gedachte.’

Vraag

‘De grootste uitdaging van Eerst Dit vind ik: wat vraagt dit bijbelgedeelte van mij, vandaag?’, zegt Jan Maarten Goedhart. ‘Dat is nog wat anders dan: wat staat hier eigenlijk en wat betekent dat? De tekst vráágt iets van mij, in mijn situatie. Ik denk dat ik dat aspect ook meer een plek geef in mijn preken, sinds ik met de podcast werk.’ Dat je in kort tijd ‘je punt moet maken’, bepaalt ook de voorbereiding, zegt Jeanette Westerkamp: ‘Dat is dan het eerste wat me bezighoudt, als ik het bijbelgedeelte de eerste keer lees: wat wordt hier de vraag?’

Kees van Ekris: ‘Alle elementen van de voorbereiding voor een preek doe ik grondiger dan voor een podcastbijdrage. Ik ben intensiever bezig met de hoorders, met de tekst, met mezelf. Dat leidt tot een andere intensiteit. De preek is me meer dierbaar geworden, merk ik. Want daarin ben ik met hoorders in gesprek over God, geloof, hoop en wanhoop. Er zit meer heilsbemiddeling in.’

Minstens zo belangrijk, vindt Van Ekris dat de podcast-luisteraars in een andere houding zitten dan kerkgangers. ‘Ze zijn er meer op gespitst zich te laten verrassen. Waarom hebben ze dat ’s zondags niet? Waarom wordt de preek als sleets ervaren? Vergt die ook een andere luisterhouding van de hoorder?’

Eerst Dit betekent voor veel luisteraars: hernieuwde aandacht voor de Bijbel in hun dagelijks leven. ‘Als mensen hierdoor het dagelijkse ritme weer hervinden, is dat prachtig natuurlijk’, vinden de predikanten. ‘Maar als Eerst Dit de zelfstandige bijbellezing zou verdringen, dan werkt het een gemakzuchtige houding in de hand en schiet het zijn doel voorbij.’ Er zijn ook luisteraars die zich afmelden met de toelichting dat de podcast hun dagelijkse ‘stille tijd’ weer heeft aangezwengeld.

Eerst Dit app

Eerst Dit staat een jaar na de lancering voor een verhuisoperatie. ‘Whatsapp is geen voorstander van gebruikers die massaberichten verzenden. Vandaar dat abonnees binnenkort wordt gevraagd over te stappen naar een Eerst Dit app, die we hebben ontwikkeld’, zegt Wilfred van Rijn (EO). ‘We maken van de nood een deugd’, zegt Michaël Boon (IZB). Via de app zijn teksten makkelijker terug te luisteren en met de archieffunctie kun je de bijdragen ook doorzoeken op bijbelteksten. Bovendien zijn de kosten aanzienlijk lager.’

Voor 2020 hebben de EO en de IZB nog een verlanglijstje. Er is een pilotversie gemaakt voor kinderen, in de leeftijdscategorie 10-12 jaar. En er zijn plannen voor laagdrempelige podcastbijdragen waarmee vaste luisteraars mensen uit hun netwerk kunnen laten kennismaken met het christelijk geloof.

Koos van Noppen

Deel dit nieuws: Twitter Twitter Google E-mail

Schrijf je in voor de IZB nieuwsbrief