Verbeeldingskracht. Vraag de bezoekers aan de IZB-ondernemersavond de bijeenkomst samen te vatten en dat sleutelwoord valt in de eerste zin. In de woorden van missionair pionier Henk Boerman: ‘Verbeeldingskracht is het vermogen om je iets voor te stellen wat er nog niet is. Om in de werkelijkheid van vandaag de mogelijkheden te zien voor morgen.’
De IZB had tientallen zakenlui uitgenodigd voor een walking dinner in het iconische Heinekengebouw in Rotterdam-Crooswijk, tegenwoordig een vergaderlocatie met allure. Hier legde de oprichter van de bierbrouwerij, Gerard Heineken, ooit de basis voor de huidige multinational. Over verbeeldingskracht gesproken.
Henk Boerman, verantwoordelijk voor de afdeling die pioniersprojecten begeleidt, geeft de ondernemers een inkijkje in zijn werk. Ze hangen aan zijn lippen als hij begint over de les die hij in de afgelopen twintig jaar heeft geleerd, over ‘de noodzaak van verbeeldingskracht’.
Het is uit het leven gegrepen: een kerkenraad nodigt de IZB uit, vanuit een diepgevoeld verlangen om het evangelie te delen met dorpsgenoten. Boerman: ‘Iedereen wil het. Dat proef ik meteen. Er is besef van urgentie.’ Maar het gesprek is amper op gang, of de ambtsdragers komen met het ene bezwaar na het andere. ‘Onze agenda’s zitten al vol. We zijn maar eenvoudige mensen. Op andere plekken kan dat misschien, maar hier werkt dat niet…’, et cetera.
Spier
Op basis van zijn jarenlange ervaring weet Boerman inmiddels waar het op vast zit: het ontbreekt aan verbeeldingskracht. ‘Niet omdat ik precies weet wat er moet gebeuren. Maar omdat ik op zoveel plekken heb gezien wat er mogelijk is.’ En, het goede nieuws is, die verbeeldingskracht is ‘een spier die je kunt trainen.’
Ondernemers moet dat bekend voorkomen. ‘Je kijkt naar een bestaande situatie en ziet iets wat anderen nog niet zien. De ondernemer en de pionier gebruiken in dat opzicht dezelfde spier.’
Het is al te gemakkelijk om de tegenwerpingen van de kerkenraad af te doen als smoesjes, erkent Boerman. ‘Wanneer je voortdurend bezig bent met wat er vandaag allemaal moet gebeuren is het moeilijk om je voor te stellen wat er morgen mogelijk zou kunnen zijn.’
Ontvankelijkheid
Boerman vertelt hoe zijn verbeeldingskracht in de afgelopen jaren is gevoed. Over ervaringen van een kerk in een Gronings dorp, op sterven na dood, waar een pionier kon worden aangesteld. Er kwamen nieuwe relaties met dorpelingen, maaltijden, koffiemomenten, een moestuin rond de kerk, geloofscursussen. Boerman: ‘Zo ontstond er iets wat we vooraf niet hadden kunnen bedenken. We hadden ervaring, we volgden een proces, maar wat er uiteindelijk ontstond hadden we zelf niet kunnen organiseren.’
Ook andere ervaringen hebben de verbeeldingskracht-spier getraind. Pioniersplekken van de IZB groeiden uit tot volwaardige geloofsgemeenschappen, met doop en avondmaal. ‘Tien jaar geleden was het bijzonder nieuws, als er bij een pioniersplek iemand werd gedoopt. Nu eigenlijk niet meer. Niet omdat het nu niet meer bijzonder is! Maar omdat het zo geregeld gebeurt dat het ‘gewoon’ is geworden.’
Verbeeldingskracht alleen is niet genoeg, benadrukte Boerman. ‘Het gaat niet over maakbaarheid, of over het kopiëren van wat elders succesvol is gebleken. Verbeeldingskracht kan een verlangen wakker roepen, maar moet ook leiden tot openheid en ontvankelijkheid. Tot de bereidheid om zelf op pad te gaan, te luisteren en te ontdekken waartoe God ons roept.’
Durfkapitaal
Eerder op de avond, net na het voorgerecht, heeft theoloog Bas van der Graaf, verantwoordelijk voor de afdeling die kerkelijke gemeenten toerust, de ondernemers uitgedaagd met indringende vragen. ‘Wat is jouw onderneming eigenlijk waard? Dan bedoel ik niet de waarde die in de boeken staat, of wat je werk betekent voor jouw identiteit. Ik vraag naar de waarde van je onderneming binnen de economie van het koninkrijk van God.’
Direct daaraan verbonden is de vraag: ‘Heeft jouw onderneming zoveel waarde in het koninkrijk hier en nu, dat je durft geloven dat, als het koninkrijk in alle volheid komt, het goede uit jouw onderneming daar een plek in gaat krijgen?’
Van der Graaf leest de gelijkenis van Jezus uit Lucas 19, over de heer die zijn durfkapitaal in handen legt van zijn dienaren - terwijl hijzelf in het buitensland verblijft. ‘Kun je jouw onderneming zien als een investering van God zelf, waarmee Hij hoopt op een goed rendement voor zijn koninkrijk?’ Het werk als ondernemer, hier en nu, heeft iets van een trainingsplek. ‘Training for reigning’ (Dallas Willard). ‘Ten diepste is het een trainingsplek voor de positie die God in zijn eeuwige koninkrijk heeft bedacht: meeregeren, meewerken, mee-scheppen met Hem.’
Evangelisatiepost
De hooggestemde woorden betekenen overigens niet dat elke onderneming nu een soort evangelisatiepost moet worden. Net als in zijn boek ‘Levenslessen van Jezus’ wijst Van der Graaf op kernwoorden uit de Bergrede, samen te vatten als “overvloedige gerechtigheid”.’
Die vertaalt zich in praktische zin: ‘Laat je ja ja zijn en je nee nee’, en: ‘Spreid je gerechtigheid niet ten toon om door mensen gezien te worden.’
Tegen tien uur, terwijl de meeste bezoekers langzaamaan richting de garderobe gaan, staat gastvrouw Marianne Kleppe nog wat na te praten.
‘Als ondernemer kun je in de kerk nogal eens het gevoel krijgen dat iedereen je met een scheef oog aankijkt: je bent altijd bezig met geld verdienen en ja… de rijke jongeling, jeweetwel. Daarom is het zo goed om ondernemers te inspireren: ook jij hebt een taak in het koninkrijk van God.’
Kleppe exploiteert met haar compagnon Floor van der Kooy het Heinekengebouw, de vergader- en eventlocatie in Rotterdam-Crooswijk. De twee jonge vrouwen leerden elkaar kennen bij de Navigators Studentenvereniging, vertelden ze Bas van der Graaf in een plenair interview. Sinds hun studententijd zijn ze onafscheidelijke zakenpartners.
Eerst runden ze Adhocdocent, een uitzendplatform voor docenten, van 2009 tot 2020, en sinds vier jaar draaien ze aan de knoppen bij het monumentale Heinekenpand.
Kleppe: ‘De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat snel geld verdienen best een drijfveer was, in de tijd van Adhocdocent. Bij veel van onze keuzes ging het ons om de omzet.’
Bij hun werk voor Heineken tappen ze uit een ander vaatje. Van der Kooy: ‘We hebben veel meer oog voor de waarden die we hoog willen houden: gastvrijheid, gezien en gekend worden, een goede werkgever zijn voor ons personeel.’
Ze zijn beiden christen; beschouwen ze ‘hun’ Heinekengebouw als een evangelisatiepost? Van der Kooy: ‘Misschien moet je het zo zien: er komen hier dagelijks veel mensen over de vloer en voor velen zijn wij de enige christen die ze kennen. Dat werpt de vraag op: doen we daar genoeg mee?’
Kleppe: ‘Meestal zijn het succesvolle mensen die bij ons over de vloer komen en niet de minder draagkrachtigen die bijvoorbeeld bij een evangelisatiepost tweedehands kleding uitzoeken. Maar, onze succesvolle en hoogopgeleide klantenkring kan misschien wel vallen onder ‘de armen van geest’. Het is dus belangrijk om tijd te nemen voor gesprekken over wat hen bezighoudt. Elke plek is een trainingsplek.'
‘Het gaat hier om ontmoeten, verbinden en hoop geven’, zegt ondernemer Gerard Rijsdijk uit Ridderkerk, tijdens de nazit. ‘In onze gemeente hebben we een huiskamerproject waarin die drie kernwoorden centraal staan. Ik merk hier dezelfde drive.’
Voor Arco Roodenburg smaakte de ondernemersavond naar meer. ‘Ik heb deze inspiratie als ondernemer nodig, ook om mezelf op te scherpen. Als ondernemer heb je invloed op het leven van mensen, daar ben ik me weer meer van bewust. “Elke maandag bid ik voor mijn personeelsleden”, hoorde ik in de gesprekken. Daar leer ik van.’