12 oktober 2026

Regenwolken drijven boven de uitgestrekte wijk De Groote Wielen in Rosmalen, waar ds. Wolter Stijf woont. We spreken elkaar in zijn studeerkamer aan de voorkant van het huis. Voor de deur staat zijn fiets, het vervoermiddel waarmee hij zich bij voorkeur door de wijk beweegt. In juli nam hij afscheid van verschillende missionaire initiatieven in de regio waar hij bij betrokken was, waaronder pioniersplek CRUX, hier in De Groote Wielen in Rosmalen.

Je hebt eerst in de agrarische sector gewerkt, voordat je predikant werd. Hoe is theologie op je pad gekomen?

‘Je kent het verhaal van Zacheüs de tollenaar, hè? En hij was nieuwsgierig, hij wilde weten wie Jezus is. Met die nieuwsgierigheid is het bij mij ook begonnen. Ik ben opgegroeid in een kerkelijke context. Gaandeweg kwam ik op het spoor van de theologie terecht. Je zou kunnen zeggen: was dat een roeping? Dat kan in een flits gebeuren, maar ook stap voor stap. Zo is bij mij geleidelijk aan duidelijk geworden waar ik enthousiast van werd. En enthousiast betekent ‘in God’ zijn. Het is bij mij een proces van rijping geweest. Dat vind ik een mooi woord, rijping – het past bij mijn landbouwachtergrond.’

De afgelopen jaren ben je betrokken geweest bij verschillende pioniersprojecten, in Tilburg en hier in Rosmalen. Hoe is jouw weg van dorpspredikant naar pionier gelopen?

‘Ik zie het als een wijziging van context. Ik ben in 2004 begonnen als gemeentepredikant in Meeuwen en Hagoort. Die gemeente had te maken met krimp. Daardoor werd ik in deeltijd gedetacheerd als predikant in de hervormde gemeente Bethel in Den Bosch. Omdat er veel moest gebeuren aan de pastorie van Meeuwen, heb ik voorgesteld dat wij zelf een huis zouden zoeken, en toen kwam Rosmalen in beeld. Vanaf hier kon ik op de fiets naar Den Bosch, en hier in Rosmalen en omgeving woonden ook gemeenteleden.’

Ondertussen leerde je deze wijk in Rosmalen kennen.

‘Ja. Ik vroeg me af: wat is hier gaande? Ik kwam op zondagochtend vooral hardlopers en wielrenners tegen. De wijk heeft geen kerkgebouw. Een heel andere context dan Meeuwen. Toen ben ik met de IZB om tafel gegaan vanuit de gedachte dat de IZB weinig pioniersplekken in het zuiden van het land begeleidt.’

Wat waren je eerste ervaringen?

‘Het is hier een welvarende wijk. Je organiseert een maaltijd en er komt niemand. Het is een wijk met veel jonge gezinnen die allemaal thuis eten. Ik dacht: ik moet een netwerk opbouwen, dus ik legde contact met welzijnsorganisaties, de wijkagent. Omdat het een nieuwe wijk was, raakte ik betrokken bij een groep mensen die bewonersactiviteiten organiseert. Kunnen we ook iets met zingeving, opperde ik. De mens is immers meer dan het lichamelijke. Zo ontstond de gespreksgroep ‘Kijken in de ziel’. Buren en andere mensen die ik sprak, nodigde ik uit. Ik kende twee musici uit Tilburg die wel wilden participeren in een avond met klassieke muziek. Er is in die tijd ook een wijkkrant van de grond gekomen, waar ik een column in ben gaan schrijven. Zo had ik vier keer per jaar een podium om te schrijven voor de mensen om me heen, veelal met een rooms-katholieke of seculiere achtergrond. Later kwam de vraag om iets voor nieuwkomers te doen. We zijn vanuit CRUX taallessen gaan geven;  daar is mijn vrouw nauw bij betrokken.’

De coronacrisis zorgde in veel kerken en missionaire plekken in eerste instantie voor een impasse. Hoe zijn jullie daar doorheen gekomen?

‘Een maandelijkse activiteit als ‘Kijken in de ziel’ mocht niet meer. Maar God gaat altijd door het onmogelijke heen, zoals het verhaal van de Schelfzee zo mooi laat zien. We kwamen toen in gesprek met Marc en Barbara van Nieuw Amerongen. Zij woonden in Veenendaal en zijn hier vanuit missionaire overwegingen naartoe verhuisd. Op zo’n moment krijg je mensen om je heen met jonge kinderen, die hier in de wijk naar school gaan. Zo heb je ineens allerlei ingangen. Na verloop van tijd kwam de vraag of we niet iets met samenkomsten konden gaan doen. Dat is Messy Church geworden, in het Nederlands: kliederkerk. Wij hebben gekozen voor de Engelse naam, omdat die duidelijker is voor mensen van buitenaf in onze wijk. Netwerken bleef belangrijk, ook in de kerkelijke gemeenten om ons heen. Zij steunen ons financieel, maar ook met menskracht. Dat is waardevol, want regelmatig Messy Church organiseren vraagt intensieve voorbereiding en creativiteit.’

CRUX is nauw verbonden met de buurt. Kun je daar een voorbeeld van geven?

‘Met de bedrijfsleider van de supermarkt was bijvoorbeeld goed contact. Hij stelde een parkeerplaats beschikbaar om een Paasevent te houden met muziek. En een tijdje daarna vroeg hij: wanneer gaan jullie weer eens een event organiseren? Maar het begon dus allemaal met een gesprekskring om te kunnen praten over de dingen die iets dieper gaan dan de vakantie en het weer. Wat geef je door aan je kinderen, over je werk, behalve dat je er druk mee bent? Ik heb eigenlijk nooit een agenda bij deze bijeenkomsten, ik vraag aan het begin waar ze zich mee bezighouden en dan komt het gesprek vanzelf.’

Steeds meer gemeenten bevinden zich in een missionaire context. Welke kwaliteiten heb je als predikant nodig om ook pionier te kunnen zijn?

‘Als predikant kan het lastig zijn om te pionieren, omdat je te maken hebt met de verwachtingen van je gemeente. Een gemeente heeft altijd bepaalde tradities, in woordgebruik bijvoorbeeld. De missionaire context heeft een ander taalveld. In eredienst en pastoraal bezoek kun je het hebben over dat we allemaal zondaar zijn, en iedereen zal instemmend knikken. In een seculiere context zullen mensen snel zeggen: ja, maar ik doe toch goede dingen? Ik ben toch een goed mens? Je moet je dus weg van de vanzelfsprekendheid bewegen.’

Wat voor taal gebruik je in die meer missionaire gesprekken?

‘Dat hangt af van de persoon tegenover me. Wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon, het evangelie heeft altijd al heel verschillende en diverse mensen geraakt en meegenomen. Een term als ‘verlorenheid’ is wel herkenbaar. Veel mensen voelen zich verloren. Ze werken hard, maar wie is er voor hen? Je moet dus een antenne ontwikkelen voor degene die tegenover je zit. Je komt dichtbij door te luisteren, en relevante vragen te stellen, niet zozeer door te vertellen. Zoals Jezus vooral vragen stelde aan de teleurgestelde Emmaüsgangers. Teleurstellingen kent iedereen. Jezus vroeg hen wat er aan de hand was, niet omdat hij dat niet wist, maar om het gesprek op gang te brengen. En om bij kern van de mens te komen.'

Heeft het werk in de wijk ook je manier van preken veranderd?

‘Ik spreek een paar keer per jaar af met iemand met wie ik heel goed kan opschieten, die niet in God gelooft. Seculiere mensen  zoals hij verwoorden wat er in ieder mens leeft, kerkelijk of niet-kerkelijk. Kijk maar wat een puinhoop de wereld is, dan kan er toch ook geen God zijn? De taal die ik gebruik in die gesprekken, zou ik meer in preken willen gebruiken, denk ik vaak. Eigenlijk zou iedere predikant de confrontatie moeten aangaan met de gedachten van seculiere mensen.  Omdat die de vragen hardop stellen die bij de eigen gemeenteleden en bij jezelf leven en daar voor lauwheid kunnen zorgen.’

Missionair werk is werk van de lange adem. Waar haal jij het geduld daarvoor vandaan?

‘Kijk, in de traditionele kerkbank krijg ik mensen uit de wijk waarschijnlijk niet, hoewel God een God van wonderen is. Ik ga liever terug naar de bron, dat is de Bijbel. Daarin staat: beweeg de mensen tot het geloof. Dat is mijn drijfveer. Misschien ontstaat er iets van kerkgang, maar dat is niet mijn intentie. Er is hier in de wijk wel een groep ontstaan die bij elkaar komt rond de Bijbel. Iemand vroeg: mag ik eens met je meegaan als je ergens voorgaat in de omgeving? Diegene is een paar keer mee geweest. Ik probeer zo over het geloof te communiceren dat het niet afschrikt. Opschrikken is weer iets anders. Soms valt het me op dat iemand christelijke termen gebruikt. Dan wijs ik daarop en zeg ik: volgens mij zit er bij jou misschien meer geloof dan jij denkt. En dan hebben we daar een gesprek over.’

Je noemde al dat Messy Church bij CRUX een centrale activiteit is. Daaromheen zijn verschillende andere activiteiten ontstaan. Hoe zie je daarin de leiding van Gods Geest?

‘Op veel plekken is het zo dat ouders hun kinderen meenemen naar de kerk. Bij de Messy Church zien we een omgekeerde beweging: de kinderen vinden het boeiend en nemen hun ouders mee. Het is spannend om een balans te vinden, want je richt je in de taal op de kinderen, maar je wilt ook de ouders aanspreken. Daarnaast zijn er uitlopers zoals een gesprekskring over geloof en actualiteit en het jongerenwerk met tieners die al langer betrokken zijn bij de Messy Church, dat Barbara vormgeeft. Zij is nu de nieuwe pionier. Het is een Godswonder dat Barbara en haar gezin hier zijn komen wonen. In de coronatijd was het heel spannend of er een gemeenschap zou ontstaan. Toen kwam God met dit gezin uit Veenendaal. Dat kun je niet organiseren en toch gebeurt het. Dat is Gods Geest.’

Tekst: Nels Fahner

Meer info over het pioniersproject CRUX in Rosmalen vind je hier.