29 september 2026

De IZB-Toerustingsdag start dit jaar met lezingen over de weg van nieuwe gelovigen, over inwijding, en over het overkoepelende thema ‘metamorfose’. De rest van het programma kent vier sporen waar je als team of gemeentelid verdieping in kunt vinden. Bas van der Graaf licht het programma toe.

Jouw lezing heeft als titel ‘metamorfose – over het veranderen van je denken’. Welke metamorfose staat je daarbij voor ogen?

‘Als het in de Bijbel gaat om karaktervorming, wordt vaak het beeld van een boom die vrucht draagt gebruikt. Dat is iets anders dan een setje vaardigheden ontwikkelen. De term ‘metamorfose’ komt in het Nieuwe Testament twee keer voor, bijvoorbeeld in Romeinen 12 vers 2. Daar staat dat nieuwe gelovigen ‘door de heerlijkheid van Christus zullen worden veranderd naar zijn beeld’. Dat is een belofte. De mystica Teresa van Avila gebruikt het beeld van de metamorfose ook letterlijk, door te schrijven dat Christus de gelovige omringt als een cocon, waardoor deze gevormd wordt van rups tot vlinder. In Hem vindt verandering plaats. Het belang van het opdiepen van dit soort beelden is dat de jongere generatie echt op zoek is naar verandering. Maar weten we ook hoe dat gaat in de gemeente? Kunnen we dit soort geloofsprocessen niet alleen uitleggen, maar een ander daarin ook meenemen? Hoe doe je dat? Daarvoor hopen we een bodem te leggen op de Toerustingsdag. Het missionaire zit ‘m erin dat de toekomst van de kerk meer en meer in de vorming van mensen zou kunnen liggen, als een plek waar zij ondersteund worden om een leven met Christus te leiden. We zien dat bijvoorbeeld al gebeuren in de Oosters-Orthodoxe kerk, waar de priester voor toetreders een belangrijke gids en adviseur is.’

Er is bij de Toerustingsdag ook aandacht voor zogeheten geestelijke disciplines. Termen als ‘onthouding’ en ‘toewijding’ zijn woorden die haaks lijken te staan op een cultuur van individuele vrijheid. Waarom zijn ze belangrijk?

‘Vanuit het christelijke denken zijn ze belangrijk, omdat geestelijke vorming altijd kruisvormig is. Jezus zegt: ‘neem je kruis op je’ en ‘verlies je leven om het te vinden’. Eenzelfde beeld gebruikt de apostel Paulus als hij spreekt over het afleggen van de oude mensen en het aandoen van de nieuwe mens. Dat is het beeld van oude kleding die je vervangt. De doopsymboliek van Romeinen 6 spreekt van sterven en opstaan in een nieuw leven. Dat is dezelfde dynamiek. Die geestelijke disciplines zijn daar onderdeel van. Toewijding en onthouding wijst op een proces van afsterven van datgene dat niet vruchtbaar is in het Koninkrijk van God. Dat lijkt soms haaks op de tijdgeest te staan en tegelijkertijd ook weer niet. Als mensen ervaren dat hun leven niet is zoals het moet zijn, dan hebben ze vaak ook al het besef dat ze dingen moeten, of mogen, loslaten.’

Wat valt er voor gemeenteleden op te steken op deze dag? Waarom is het een aanrader om te komen?

‘Als je dit spoor volgt, raak je aan het hart van het evangelie. Ik geloof ook dat de toekomst van de kerk hieromheen cirkelt. We hebben veel geprobeerd in het missionair werk, van het aantrekkelijker maken van kerkdiensten tot het organiseren van events, maar in de kern gaat het telkens om dit proces: wat betekent het om met God te leven? Getuigenissen van nieuwe gelovigen spreken ervan dat zij, soms na een periode van mentale chaos en duisternis, thuiskwamen in het geloof. In hun gevoelsleven veranderde iets waardoor hun denken weer gezond werd. Ik zie ernaar uit om gemeenten te bemoedigen om dit het hart te laten zijn van gemeente-zijn: met elkaar spreken over hoe het evangelie je wezen kan veranderen. Dat zien we ook vaak gebeuren bij een IZB-Focustraject. Veel gemeenten zoeken naar hun rol, soms in een situatie van krimp. Maar het goede nieuws is dat het voor iedere gemeente, groot of klein, mogelijk is om een plek van vorming te zijn.’

'Bijbellezen met nieuwkomers' is een van de sporen die je kunt kiezen. Waarom is het belangrijk om daar iets van af te weten?

‘Op veel plekken kloppen jongeren aan die online een hele reis achter de rug hebben. Zij hebben via internet veel informatie gevonden over de Bijbel en het christelijk geloof. Die kennis kan goed zijn, maar ook vermengd met allerlei ongefundeerde ideeën die niet stroken met de christelijke traditie. Het is dus goed dat er een praktijkruimte ontstaat waarin datgene wat ze al weten waar nodig wordt gecorrigeerd, en hoe dan ook op een hoger plan wordt gebracht. Hoe leef je met die kennis en hoe verandert het je leven? Het gaat dus om ontmoetingen rond de Bijbel waarin iets anders gebeurt dan wat ze online kunnen vinden. En waar ze leren om datgene wat ze gelezen en gehoord hebben toe te passen in het dagelijks leven.’

Wat kun je als gewoon kerklid doen voor nieuwe gelovigen?

‘Ik denk dat het belangrijk is dat nieuwkomers voorbeelden vinden. Je kunt als gemeentelid een mentor worden, dus dat je met iemand een relatie aangaat. Daarvoor is het wel nodig dat je zelf ook al gevormd bent door het evangelie. Zoekende mensen hebben soms niemand in hun omgeving die christen is. Dan is het heel belangrijk dat er mensen zijn die herkennen wat er met hen gebeurt. Zij zitten in een proces van levensverandering, maar kunnen dit met niemand delen. Getuige zijn betekent steeds vaker: deze dingen herkennen, er een antenne voor krijgen en het evangelie kunnen verwoorden in termen van deze zoektocht. Ik zou zeggen: sluit je aan bij wat er gaande is in iemands leven en probeer iemand ‘tevoorschijn te luisteren’. Dan hoef je niet te zenden, maar kun je ontspannen openstaan voor de ontmoetingen die op je pad komen.’

Tekst: Nels Fahner

Bekijk hier het programma van de IZB-Toerustingsdag op 14 november, ‘Metamorfose – over de geestelijke vorming van nieuwgelovigen’. Met o.a. Agnes van Haaften, Benno van den Toren, Rik Mager, Jaap van den Born, Mette van Hell en Leon van den Dool.