‘Je merkt dat er bij veel mensen toch nog iets van de Bijbel is blijven hangen.’ Wim Hooijer valt met zijn 82 jaar qua leeftijd in dezelfde doelgroep als de senioren die bij hem aanschuiven bij een lunch in een zaal van de dorpskerk in Vledder. Uiteraard om gezellig te eten en bij te praten, en daarnaast voor de broodnodige verdieping.
Het is zeker geen schande als u nog nooit van Wateren had gehoord. De buurtschap valt onder het dorp Zorgvlied, in de Drentse gemeente Westerveld. Middenin en omringd door de bossen van het uitgestrekte Nationaal Landschap Drents-Friese Wold. Wim en Riet Hooijer hebben hier een huisje met een zee van ruimte eromheen. Ze zitten momenteel in een drukke fase, vanwege de aanstaande verhuizing naar een appartement in Vledder, zo’n tien kilometer verderop. ‘Als we minder mobiel zouden worden’, legt Wim uit, ‘is gelijkvloers wonen wel heel fijn.’ Ze houden dit stekje in Wateren wel aan – al was het alleen maar vanwege de ‘gelukkige vrije uitloopkippen’ die ze niet graag van de hand doen.
Wakker geschud
Vledder is hen niet vreemd; ze hebben er eerder gewoond en zijn er kerkelijk bij aangesloten; tot 2025 was Wim hier (voluit de protestantse gemeente Vledder-Nijensleek) ouderling. Hij heeft een missionaire houding ontwikkeld en kan zich daar soms ook zelf over verwonderen – in een eerdere fase van zijn leven stond hij op enige afstand van kerk en geloof. Misschien dat hij ook juist daardoor affiniteit voelt met mensen voor wie de drempel naar de kerk(dienst) soms nog aan de hoge kant is.
De jonge dominee Mark de Jager, destijds predikant in het naburige Dwingeloo, pakte op een goede dag de fiets om bij Wim Hooijer een bakkie te doen. En om hem in te winnen voor Missie Westerveld. Dat project is in het leven geroepen nadat in 2021 een alarmerend overheidsrapport verscheen. In de uitgestrekte gemeente Westerveld zouden de komende decennia maar liefst tien van de dertien kerken sluiten. Veel kommer en kwel: gebrek aan perspectief en nauwelijks missionaire activiteiten. Tot zover het slechte nieuws. Het goede nieuws was dat het rapport veel mensen wist wakker te schudden.
De kerken sloegen de handen ineen, in samenwerking met de IZB werd ‘Missie Westerveld’ gestart. Het gesprek over de missionaire roeping van de kerk kwam weer op de kaart te staan. En het initiatief werpt vruchten af: er worden activiteiten georganiseerd gericht op jongeren, asielzoekers en toeristen. En dus ouderen, die elk seizoen worden uitgenodigd voor een lunch. Zo’n 25 mensen maken daar gebruik van.
Opzij
Wim Hooijer werd geboren in Barneveld, in een gezin dat aangesloten was bij de Gereformeerde Kerk. Hij doorliep de kweekschool in Ede, waar hij ook, nadat hij een acte in sociaal verzekeringswerk had gehaald, zijn loopbaan begon. Daarna werkte en woonde hij in onder meer Kampen, Purmerend en Velsen. In Den Haag was hij werkzaam op het ministerie van Sociale Zaken, bij de schuldhulpverlening. Jazeker, ook toen kreeg je als ambtenaar te maken met agressie. ‘Maar het scheelt dat we een bode hadden op het stadhuis, die zoveel ontzag inboezemde – daar gingen mensen al gauw voor opzij, hoe boos ze ook waren.’
We hebben het over de jaren zeventig, werkloosheid was het grote probleem. Elk nadeel had zijn voordeel: Wim wist allerlei hoogopgeleide mensen die geen werk konden vinden, te rekruteren voor het ministerie. ‘Een psycholoog, een planoloog, een fiscaal jurist – ook al was dat niet het werk waar ze naar op zoek waren. Ze hadden een baan en wij waren er blij mee, ze waren snel ingewerkt.’
Wat hij zich uit die tijd ook nog herinnert was de gemoedelijke manier waarop vluchtelingen werden opgevangen. In een voormalig schoolgebouw bijvoorbeeld waren enkele tientallen vluchtelingen gehuisvest. ‘Het gebeurde wel dat iemand een koe en een kalf hield, op het binnenplein! Zolang het binnen de perken bleef, deed de gemeente er niet moeilijk over. En er was een goede club vrijwilligers die zich voor deze mensen inzetten, veelal vanuit de kerken. Er is ook aan kerkasiel gedaan, toen al.’
Zijn eerste huwelijk, waaruit een dochter en twee zoons zijn geboren, strandde. Dankzij zijn tweede vrouw, een Drentse, kreeg Wims geloofsleven een impuls. Het vinden van een kerkelijk onderdak was wel een zoektocht. Zo maakten ze in Purmerend deel uit van een oecumenische gemeenschap, totdat er een nieuwe behoudende pastoor kwam die geen heil zag in samenwerking met protestanten. In Den Haag werden ze bij de Baptisten zo gastvrij onthaald dat ze er bleven. De gemeente zette zich in voor een achterstandswijk, waar veel gastarbeiders woonden. Diaconaat in zijn puurste vorm, Wim participeerde er van harte in.
‘Nogal agressief’
Vijf jaar nadat ze vanuit Den Haag verhuisden naar Drenthe, overleed zijn vrouw. Wim ging op zijn 60e met pensioen, kort nadat hij zijn huidige huis had gekocht in Wateren. Intussen was hij betrokken geraakt bij de plaatselijke protestantse kerk, die hij onder meer diende als scriba en koster. Daarnaast zette hij zich in als vrijwilliger voor Stichting Exodus, een organisatie die ex-gedetineerden begeleidt bij terugkeer in de samenleving. ‘Prachtig werk! Ik herinner me een grote kerel, die spontaan vertelde waarvoor hij gezeten had. “Ik ben nogal agressief, heb iemand bijna doodgeslagen.” Hij kon nog steeds agressief zijn, dat heb ik wel gemerkt. Toch is hij nog aardig terechtgekomen. We hebben hem zover gekregen dat hij vijftien kilometer ging fietsen naar een bedrijf waar hij aan de slag kon.’
In 2018 trouwde Wim met Riet, een weduwe uit Gouda. Drenthe bevalt haar prima. Karnemelk halen bij de boer – een fietstocht van een kilometer of twaalf, dwars over de hei – is voor haar een uitje. Ze hoeft trouwens de deur niet uit om te genieten van het buitenleven. ‘Vanmorgen zag ik nog hoe een paar eekhoorntjes elkaar achternazaten’, vertelt Riet. ‘Bezoekers hebben soms meer oog voor de vogels dan voor ons.’
Samen zijn ze betrokken bij de genoemde ontmoetingen voor ouderen. Via folders in bibliotheken, supermarkten en andere openbare plekken worden dorpsbewoners uit de regio uitgenodigd. De maaltijd is natuurlijk niet de hoofdzaak. Waar het om gaat is dat mensen die om welke reden dan ook de stap naar de zondagse dienst niet zetten, toch ervaren dat de kerk ook hen op het oog heeft. Of beter: dat God hen niet afschrijft.
De Johannes de Doperkerk in Vledder wordt trouwens beschouwd als de trots van het hele dorp, en terecht. Het godshuis heeft vorig jaar met veel feestelijk vertoon het 600-jarig bestaan gevierd. Een deel van de inwoners is dus ooit in deze kerk gedoopt. Of in een andere kerk natuurlijk, want een flink deel van de dorpelingen is import. Waarom ze ooit zijn afgehaakt? Wim Hooijer kan daar niet de vinger op leggen. ‘Ze hebben meestal een drogreden om niet te gaan. Dan vertelt iemand dat hij naar de openbare school ging en werd uitgescholden door kinderen van de christelijke school. Zoiets is natuurlijk van alle tijden; wie heeft er níet meegemaakt dat er rivaliteit was tussen scholen?’
Hij kan op zich best begrijpen dat ouderen – en ook jongeren – moeite hebben met de kerk. ‘Misschien hebben ze dingen meegemaakt, ooit een vervelend huisbezoek gehad, of zijn ze niet prettig behandeld. Er kunnen allerlei redenen zijn waarom mensen zich afzetten tegen de kerk. Met die groep kun je vaak het gesprek nog aangaan. Maar de onverschilligen, dat is de moeilijkste categorie. Mensen die het allemaal weinig kan schelen.’ Aan de buitenkant kun je dat natuurlijk niet helemaal peilen. ‘Als we bij de seniorenlunch een gedeelte uit de Bijbel lezen, merk ik dat er bij veel mensen nog wel iets is blijven hangen. Bepaalde verhalen roepen herkenning op. Dat zeggen ze niet altijd in de groep, maar soms komen ze naderhand even naar me toe.’
Bruisend
Dat de kerk leeft, daar twijfelt hij niet aan. Hij ziet er alom de bewijzen van. Zoals bij zijn kleinkinderen. ‘Ook hier in Drenthe zijn kerken waar de jeugd in groten getale op afkomt. Dus waarom zou dat voor ouderen ook niet kunnen? De Geest wil Zich toch niet alleen aan de jeugd binden?!’ Over kleinkinderen gesproken: hij heeft er tien, van tieners tot dertigers. Met het hele stel gaat hij elk jaar bowlen en aansluitend eten. In Leusden, vlakbij zijn geboortedorp. ‘Lekker centraal, dat is handig want ze komen uit alle delen van het land.’
Het frustreert hem enigszins dat de kerk, zowel in Drenthe als elders, niet meer gebruik maakt van de mogelijkheden die ze heeft. ‘Er is ontzettend veel geld, maar dat durven ze niet uit te geven. Het is nu een bejaardenkerk, het zou een bruisend geheel kunnen zijn, met jongere generaties.’
Behalve via de kerk proberen Wim en Riet natuurlijk ook in hun eigen woonomgeving een missionaire levenshouding uit te stralen. Hoe je dat doet? ‘Eerst een relatie opbouwen met mensen, en je vriendelijk opstellen. Wij zijn hier in het buurtje de enigen die naar de kerk gaan. Een buurman zag me een keer op een zondagochtend en zei: “Zo, je bent er vroeg bij!” Ja, zei ik, we gaan naar de kerk; je mag gerust mee hoor. Het is er niet van gekomen. Maar een nieuwe bewoner hier, die oorspronkelijk uit voormalig Joegoslavië kwam, is wel meegegaan naar de kerk. Hij was aangenaam verrast: wat een aardige mensen!’
Tekst: Anneke Verhoeven. Foto’s: Wouter Muskee.
Dit interview verscheen in Lichtspoor. Lees hier meer over de mogelijkheden van een Lichtspoorabonnement of gratis proefnummer.