In Letter & Geest, de zaterdagbijlage van Trouw, schrijft Hans de Bruijn, hoogleraar Bedrijfskunde, een wekelijkse bijdrage over ‘framing’. Vanuit de actualiteit van de betreffende week laat hij steeds een voorbeeld zien van hoe ‘nieuws slash feiten’ (nota bene: tussen aanhalingstekens) op een specifieke manier ingekaderd worden, ingekleurd.

Befaamd is de terminologie rondom klimaat. Spreek je over een ‘klimaatverandering’ of over een ‘klimaatcrisis’? Is iemand een ‘klimaatdrammer’ of zelfs een ‘klimaat-gekkie’ of is hij of zij een ‘klokkeluider’? Een frame bepaalt hoe je interpreteert en duidt en waardeert. In een tijd waarin er zoveel gebeurt in en door media is framing een intrigerend fenomeen. Achter de schermen van de taal gebeuren veel schermutselingen.

Je zou dat ook kunnen toepassen op de preek. Ook de preek wordt veel geframed. Vaak valt op dat frames gedijen bij eenzijdigheden of bij uitvergrote tegenstellingen. Je construeert een tegenstelling tussen preek en sacrament of tussen preek en liturgie, en je trekt de verhouding scheef naar de ene of naar de andere kant. Je kunt de preek in het frame trekken van ‘eenzijdige communicatie’, van ‘passiviteitsbevorderende droge monologen’, en plotseling lijkt de preek dan een anachroon relict. Je kunt anderzijds ook een frame construeren van de preek als zinderende bevinding en als potentiele godsspraak pur sang. Maar wat doe je vervolgens met velerlei ervaring van hoorders dat het niet altijd zo zindert onder de preek?

Frames hebben hun legitimiteit. Ze accentueren een tekort, ze waarschuwen voor een ontaarding. Tegelijkertijd zijn ze niet neutraal. Frames beinvloeden hoe je waarneemt.

Een preekfestival heeft voor mij als eerste doel om de preek in stimulerende, waardige en rijpe frames te trekken (om in de terminologie te blijven). Het liefste in een frame dat opkomt uit het fenomeen van prediking zelf. Ik merk in de kerk dat theologie en predikantschap, liturgie en prediking al snel in frames terechtkomen waarin de ergernis sluimert. Het wordt niet altijd uitgesproken, maar de onderliggende portée is dat het allemaal beter, anders, dynamischer, relevanter en praktischer moet. Dat kunnen bruikbare observaties zijn, maar het kunnen ook negatieve frames worden, en dat doet hoorder en prediker geen goed.

Het voorbeeld dat ons inspireerde, het Britse ‘Festival of Preaching’, ademt een heel andere atmosfeer uit. Daar wordt een meerdaagse georganiseerd waarin het gaat over ambachtelijkheid, over de kracht van taal en visualiseringen, over de kunst van communiceren, over de vreugde van een gezamenlijk vak uitoefenen, over het bewustzijn in een sterke traditie te staan, over de liefde tot de Bijbel. Daar worden ervaringen uitgewisseld, nieuwe wegen verkend, daar kom je in een atmosfeer terecht waarin met respect en waardering gesproken wordt over jouw vak, jouw roeping en onze kerk. In zekere zin kom je zo uit de kortademige en eenzijdige frames. Je duikt een dag in allerlei facetten van je vak, facetten die je weliswaar wekelijks beseft, maar waar je niet altijd de tijd voor hebt om die uit te diepen. Je hoort collega’s iets vertellen over innovatie en hun manier van werken. Je bent nog eens met tweehonderd collega’s in een klassieke kerk, waar je bidt, leest en zingt. Er moeten plekken in de kerk zijn en blijven waarin deze tradities gekoesterd en gestimuleerd worden.

Lees www.preekfestival.nl eens door en zie hoe gescharkeerd het aanbod is. En meld je aan!

Als ik wat persoonlijke interesses mag noemen. Prof. Eep Talstra houdt een profetische pitch, en ik vermoed dat hij het over biblica gaat hebben en hoe dat de noodzakelijke bron van prediking is. In diezelfde sessie spreken Jan-Jaap van Peperstraaten en Jan Martijn Abrahamse zich uit over wat hen hoog zit. Piet de Jong en Wessel ten Boom spreken publiekelijk over hoe dit ambt je leven raakt, vormt, verheft en soms ook verwondt. Abeltje Hoogenkamp komt het verhaal vertellen over hoe zij de ‘Preek van de Leek’ ontwikkeld heeft en welke homiletische leerpunten dat heeft opgeleverd. Dat is een mooie casus over hoe reflectie en lef tot nieuwe impulsen kunnen leiden. Mirjam Kollenstaart-Muis interviewt Paul Visser en Henk Stoorvogel over hoe zij hun predikambt verstaan en beleven. Tjerk de Reus legt vijf vragen voor vanuit recente literatuur aan prediking. We hebben enkele stadsdominees uitgenodigd om te reflecteren over wat de ervaringen in de stad doen aan hun prediking. En tegelijkertijd is er ook een sessie over dorpspredking: hoe werkt het dorpsleven van jouw gemeente door in jouw prediking? Arjan Plaisier zoekt in een dialogische bijdrage naar de verbinding tussen prediking en de sacramenten. Onder leiding van Ciska Stark worden fragmenten besproken van ‘preektijgerinnen’, over het theologisch en homiletisch eigene van woman voices in de kerk. Zo staat de dag vol van homiletische vibes. Arie van der Knijff en Wim van Vlastuin diepen het begrip bevinding uit. Er zijn stemmen uit het categoriale pastoraat. Er is aandacht voor de performance, voor trainers die met veel predikanten aan hun voordracht werken, en die laten iets horen over de patronen die zij waarnemen.

Hoewel we lang gedubd hebben of we deze dag een ‘festival’ moesten noemen, is dat toch de juiste term, denk ik. Op een poezie-, food- of muziekfestival, loop je rond. Je proeft hier iets van, je raakt even gefascineerd door iets verrassends, je kijkt breder dan je comfortzone. Het is niet een dag van gelijkhebberij. Het is een dag om te struinen door de stad, om een eigen programma te maken langs meerdere kerken en kapellen, om nog eens een oude kennis te ontmoeten. Zo is het ook een dag tegen de verbrokkeling. Een breed protestants palet van deelnemers, opleidingen en collega’s doen mee, er is dus ook gelegenheid te ontmoeten. Ook dat hoort bij het vak: leren van andere tradities.

Als organisatie proberen we tegelijkertijd de vluchtigheid wat tegen te gaan. We hebben veertig sessies georganiseerd (waaruit iedere deelnemer vier sessies naar eigen keuze uitkiest), en elke sessie heeft een moderator. Iemand die het geheel in goede banen leidt, maar die ook observeert en opschrijft. Wat gebeurt hier nu homiletisch, welk gesprek komt op gang in deze sessie, welke theologische, bijbels-theologische en communicatieve aspecten springen eruit? Na de dag verzamelen we die observaties, clusteren we de patronen, en ontstaat ook iets van een agenda voor prediking, voor kerk en theologie, en voor, wie weet, een volgend Preekfestival.

Welkom op 17 september in Amersfoort.

Deel dit nieuws: Twitter Twitter Google E-mail

Schrijf je in voor de IZB nieuwsbrief