Blog

Uw Koninkrijk Kome 2026

2026-04-15T14:27:08Z

Marco Batenburg, directeur-bestuurder van de IZB, draagt Uw Koninkrijk Kome een warm hart toe: ‘Als IZB ontdekken we telkens weer dat gebed een fundamentele rol speelt in de uitbreiding van Gods Koninkrijk. Het boek Handelingen laat zien dat de Geest juist in de weg van het gebed deuren opent en mensen tot vernieuwing brengt. Daarom brengen we ook dit jaar de gebedscampagne Uw Koninkrijk Kome onder de aandacht. Laat jij je ook inschakelen?’

Deelnemers bidden dagelijks voor bijvoorbeeld vrienden, familieleden, buren of collega’s, met het verlangen dat zij Jezus leren kennen.

EO-presentator en ambassadeur Jurjen ten Brinke benadrukt: ‘Het mooiste dat je voor iemand kunt doen, is voor die persoon bidden.’ En HGJB-jongerenwerker Menno Hanse: ‘Welk groter cadeau kun je iemand geven dan hem of haar in gebed voor de troon van God brengen? Het is klein en groots tegelijk. Bid mee!’

Gebedsdagboek en boekenleggers

Het thema dit jaar is God met ons. Daarbij staat het werk van de Geest in de wereld centraal, uitgewerkt in een brede waaier aan Bijbelgedeelten. Om deelnemers te ondersteunen zijn er diverse hulpmiddelen beschikbaar. Zo is er een gebedsdagboek met dagelijkse overdenkingen en gebedspunten, dat ook digitaal te volgen is via de online kanalen van de IZB. Daarnaast zijn er boekenleggers waarop deelnemers de namen van vijf personen kunnen noteren. Voor kerken en gezinnen is er ook speciaal materiaal voor kinderen en tieners.

Kerken kunnen eenvoudig aansluiten door materialen te verspreiden, aandacht te geven aan de campagne in diensten en samen gebedsmomenten te organiseren.

Meer informatie en materialen zijn hier te downloaden.

Voor vragen kunt u contact opnemen met IZB en mailen naar vandaag@izb.nl of bel 033-4611949.

Labels: Nieuwsberichten, vandaag

‘Ik wil wel zelf betuttelen, maar niet betutteld worden’

2026-04-01T13:34:47Z

In de ruim opgezette groene wijk niet ver uit het centrum van Amersfoort liggen her en der nog wat plukjes sneeuw. Een herinnering aan het winterweer dat Nederland begin januari stevig in z’n greep hield. ‘Wat heb ik ervan genoten!’, verzucht mevrouw Waaning. Ze zit op haar favoriete plek in de lichte serre van haar twee-onder-een-kapwoning uit 1919.
In de vensterbank staat een deel van de verzameling santons uit de Provence. Het verhaal daarachter is het waard om verteld te worden – je bent oud-lerares of niet. ‘Deze santons (“kleine heiligen”) waren bedoeld om tijdens de Franse Revolutie, toen kerkdiensten verboden waren, toch Kerstmis te vieren door de geboorte van Christus uit te beelden. Dat gebeurde met behulp van uit provençaalse klei gebakken beeldjes in de klederdracht en met de ambachten van de steden en dorpen uit die streek.’
Ze heeft ze in alle soorten en maten, aangeschaft tijdens haar eigen reizen én als cadeau gekregen van Franse vrienden met wie ze in haar lange leven een band heeft opgebouwd.

Vanaf deze plek heeft mevrouw Waaning een perfect uitzicht op haar geliefde tuin. ‘Als het even kan ben ik daar te vinden.’ De afgelopen sneeuw- en vorstperiode, met de daarbij behorende gladheid, werd ze bepaald niet aan haar lot overgelaten. Mensen uit de kerk boden hun diensten aan. Buren houden een oogje in het zeil. ‘Ze doen niet anders dan vragen of ik nog iets nodig heb. Trouwens, hoe erg zou het nou helemaal zijn als er een keer iets ontbreekt aan je levensmiddelenvoorraad?’

Er moet heel wat gebeuren wil Ans Waaning in de stress schieten. Amersfoort is op dit moment al vele dagen in de ban van een bacterie in het drinkwater – dat moet voor consumptie eerst drie minuten worden gekookt. Aan die richtlijn houdt ze zich zoveel mogelijk, maar ze relativeert: ‘De soep wordt heus niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend; zo’n bedrijf maakt gewoon gebruik van algoritmes en moet nu eenmaal het zekere voor het onzekere nemen’, zegt ze laconiek. En al zou je door zo’n vervelende bacterie worden getroffen, ‘wat dan nog? Dan heb je maar even wat darmproblemen.’ Typerend voor haar levenshouding; ze laat zich geen paniek aanpraten.

‘Complete waanzin’
Op de salontafel ligt, naast dagblad Trouw, het onlangs verschenen boek ‘Buig niet’ van Ad van Nieuwpoort. ‘Ge-wel-dig!’ Aan de hand van het Bijbelboek Daniël roept de auteur op tot verzet tegen de tijdgeest, tot mentale weerbaarheid. De rol van koning Nebukadnezar wordt in zijn optiek nu gespeeld door (onder anderen) Donald Trump. “Waag het niet zijn humeur te bederven. Als wij niet door zijn hoepeltjes springen, zijn wij verloren, zo is het idee.” Van Nieuwpoorts kritische analyse van het huidige tijdsgewricht is haar uit het hart gegrepen.

De nasleep van de Amerikaanse inval in Venezuela beheerst het nieuws, temeer omdat Trump inmiddels ook hard bezig is Groenland te annexeren. ‘En wat volgt er nog meer? Het is toch complete waanzin? Hoe bestaat het dat er niet alleen in de VS maar ook in Nederland mensen zijn die zo’n figuur steunen?’ In één moeite door ventileert ze ook haar aversie tegen ‘die hele veramerikanisering, ook in de taal. Daardoor verliezen we een cultuur, en wat je kwijtraakt, krijg je niet meer terug.’ Aha, horen we hier de frustratie van een francofiel…? ‘Nee hoor, dat staat er helemaal los van!’

Niet iedereen met wie ze haar inzichten deelt, of het nu gaat over Trump of allerlei vormen van onrecht, is het met haar eens, heeft ze wel gemerkt. Met de haar zo kenmerkende gulle lach laat ze merken dat ze niet bang is om in de spiegel te kijken: ‘Ik wil wel zelf betuttelen, maar niet betutteld worden!’
Dan, serieuzer: ‘Soms voel ik me niet meer thuis in deze maatschappij. Dat brengt een stuk eenzaamheid met zich mee.’ Niet dat ze per definitie meezingt in het koor van vroeger-was-alles-beter. ‘De voorrechten van deze tijd, de technologische vooruitgang, die zie ik heus wel.’ Met een schuine blik op haar laptop voegt ze eraan toe: ‘Als het allemaal functioneert tenminste…’

Brits bombardement
Ans Waaning werd in november 1932 geboren in Amsterdam, als eerste in een gezin van uiteindelijk acht kinderen. De oorlog zou niet alleen haar jeugd, maar ook haar hele leven stempelen. Ook al geeft ze ruiterlijk toe dat ze nogal snel het avontuur inzag van de gebeurtenissen, ze was oud genoeg om de ernst van de situatie te beseffen. Haar vader werd onder de wapenen geroepen in Alkmaar, maar hoefde daar geen strijd te leveren. Moeder vond met vier kinderen onderdak bij zijn ouders in Amsterdam. ‘De herinnering aan die eerste oorlogsdagen komt weer in allerlei details terug.’

In 1944 zat Ans in de eerste klas van de Christelijke HBS vlak bij de Euterpestraat. Evenals de toenmalige meisjesschool in deze straat werd haar school op 26 november van dat jaar getroffen door een Brits bombardement. Doel van de aanval was onder meer het hoofdkwartier van de Nederlandse afdeling van de SD, die in deze straat gevestigd was. ‘Het gebeurde op een zondag, we zaten te eten. Van angst ben ik onder tafel gedoken.’ Tientallen mensen vonden de dood, het precieze aantal is nooit vastgesteld.

Een deel van de hongerwinter heeft ze in Amsterdam doorgebracht. Gelukkig was er een mogelijkheid om op het platteland het eind van de oorlog af te wachten. ‘Ik zie me nog lopen met mijn vader en twee broertjes, de hele stad door, naar de haven. Daarvandaan gingen we per boot naar Kampen, en vandaar met een trekschuit, vrachtauto en paard en wagen naar Stadskanaal. We bleven er tot de bevrijding, bij een jong gezin op een grote boerderij.’

Opgroeien in oorlogstijd – het heeft haar gevormd. ‘Ik ben echt anders gaan denken. Dat vooruitgangsgeloof, het maakbaarheidsdenken sinds de Tweede Wereldoorlog…’ Met stemverheffing: ‘De hoogmoed! En nu weer alle dreiging.’

Onuitwisbare indruk
Natuurlijk was de naoorlogse periode ook voor de jonge Ans een tijd van hoop, van zelfontplooiing. In de zomer van ’45 werd het normale leven zoveel mogelijk opgepakt. Omdat het eigen schoolgebouw niet meer bestond, werd op verschillende locaties lesgegeven. In de vierde klas was een aanzienlijk deel van de leerlingen afkomstig uit Indonesië. ‘Die hadden op hun beurt dingen meegemaakt waar wíj ons geen voorstelling van konden maken. Ik denk dat het leven in oorlogsomstandigheden altijd een onuitwisbare indruk achterlaat.’

Liefde voor taal zat er bij Ans al vroeg in. ‘Vooral etymologie, het onderzoeken van de herkomst van woorden – heerlijk!’ Ze had een bijzonder goede leraar Duits. ‘Maar zo vlak na de oorlog Duits gaan studeren, dat lag niet voor de hand.’ Het werd Frans – de belangstelling voor taal en cultuur van dat land zou de rest van haar leven een constante blijven.

Kinderkolonie
Na de HBS kreeg ze een volledige baan op kantoor. Daarnaast deed ze in de avonduren de opleiding voor MO Frans. ‘Aan het eind van het cursusjaar had ik de luxe om drie maanden naar Frankrijk te gaan!’
Ze was namelijk in contact gekomen met een echtpaar dat in een badplaats in de Médoc een soort kinderkolonie beheerde. ‘Het was o.a. mijn taak om als ‘monitrice’ met de kinderen naar het strand te gaan.’ De jonge Nederlandse werd ondergedompeld in de Franse taal en zo ging dat jaren achtereen. Met een dochter uit het gezin heeft ze nog steeds contact.

Ans kon aan de slag als docent Frans op een middelbare school in Alphen aan den Rijn, waar ze zes jaar heeft gewerkt. Een benoeming aan het protestants-christelijke Corderius College (toen nog het Corderius Lyceum) bracht haar naar Amersfoort. Nog regelmatig komt ze oud-leerlingen tegen.

Zoals gezegd: mevrouw Waaning kan er slecht tegen wanneer andere mensen voor haar denken. Zelf wordt ze wel graag aan het denken gezet. Ook in de kerk. Ze is lid van de Nederlandse Gereformeerde Kerken, en heeft in haar gemeente het ambt van diaken vervuld.

Van gekissebis over dingen die in haar ogen vallen onder bijzaken heeft ze een afkeer. ‘Wat betekent kerk-zijn? God eren in eerbied, dáár gaat het om. In de Bijbel staat: Gaat heen en maak alle volken tot mijn discipelen. En niet: gaat bakkeleien over dit of dat.’

Missionair-zijn houdt voor haar niet in dat ze op de buren afstapt om over kerk en geloof te praten. ‘Daar voel ik me niet toe geroepen. Ik hoop dat mijn manier van leven laat zien waar ik voor sta.’

Bloemetje
Sinds 1992 is ze met pensioen. De eerste jaren daarna was ze nog vrij actief op verschillende gebieden, maar de laatste tijd is dat steeds moeilijker. Twee keer een heup gebroken, een niet goed sluitende hartklep en kortademigheid – ach, ze wil er niet te veel woorden aan vuil maken. ‘Natuurlijk ben ik op deze leeftijd afhankelijk van hulp. Gelukkig krijg ik die in ruime mate.’

Ans Waaning hoopt zo lang mogelijk in dit huis te kunnen blijven wonen, in de buurt die haar zo vertrouwd is. Mensen uit diverse fasen van haar leven weten haar te vinden, soms verrassen ze haar met een onaangekondigd bezoek. ‘Een tijdje geleden belde er een oud-leerling uit Alphen aan den Rijn aan, die nu in Amersfoort woont. Hij kwam een bloemetje brengen. “U zorgde er in 1961 voor dat ik herexamen kon doen, anders had ik van school gemoeten.” Zó leuk, dat iemand zich dat na al die jaren nog herinnert en de moeite neemt om langs te komen. Sindsdien heb ik er een schoolvriend bij!’

Tekst: Anneke Verhoeven. Foto’s: Wouter Muskee

Dit artikel verscheen in Lichtspoor, het magazine voor ouderenpastoraat van de IZB. Info over abonnementen is hier te vinden. De laatste editie van Lichtspoor is hier te lezen.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, vandaag

'Traditie is een actief proces van doorgeven'

2026-05-20T12:56:14Z

Stel je de kerkgeschiedenis voor als een enorme zolder. Een plek vol verhalen, ideeën en figuren. Voor velen een stoffige, onbekende ruimte. Voor Nathan is het een schatkamer. Samen met Rozamaryn Orsel werd hij verkozen tot Jonge Theoloog der Nederlanden, een titel waarmee ze een jaar lang het publieke gesprek over theologie en geloof voeren. Nathan, tweedejaars masterstudent theologie aan de PThU, heeft daarin een duidelijk verlangen: de deuren van die zolder opengooien voor een nieuwe generatie.

Maar niet als doel op zich. Nathan wil laten zien dat de vragen waar jongeren vandaag mee worstelen - wie ben ik, hoe hoor ik Gods stem, hoe ga ik om met de onrust in de wereld - ook eeuwen geleden al werden gesteld. En dat de antwoorden die toen werden gevonden, ook vandaag nog iets te bieden hebben. Niet alleen voor je eigen geloof, maar ook in het gesprek met mensen om je heen.

Present zijn

Hoe deel je je geloof in een tijd waarin veel mensen niets meer met de kerk hebben? Nathan is eerlijk: het begint niet met praten, maar met luisteren. 'In Zwolle heb je mensen die op de Grote Markt gaan staan met een groot kruis en iedereen de hel in praten. Ik word er heel kriebelig van. Mensen vinden het irritant. Je doet daarmee niet wat je zou moeten doen als je het evangelie wilt verspreiden’, vindt hij.

Wat dan wel? Nathan wijst op Jezus zelf. 'Jezus gaat naar mensen toe, luistert naar hun verhaal en laat iets zien van het goede leven. Hij komt niet en zegt: "Vrouw, u bent zondig en bekeer u snel." Hij is present en zoekt relatie, als doel op zich.'

Dat is een houding die hem aanspreekt. ‘Je bouwt relaties op, niet om die te gebruiken om vervolgens iemand de kerk in te praten, maar gewoon als doel op zich. Vanuit die relatie kun je prima een keer zeggen: kom eens mee naar de kerk, want ik denk dat het je heel goed gaat doen.'

Geïnspireerd door de Bergrede en het werk van theologen zoals Stefan Paas ziet Nathan missionair-zijn breder dan alleen woorden delen. 'Waar je opkomt voor recht en vrede zoekt, daar wordt het koninkrijk zichtbaar. Dan ben je eigenlijk al missionair bezig.' Maar om dat goed te kunnen, moet je wel weten waar je zelf staat, vanuit welke wortels je voeding krijgt. En daar komt de kerkgeschiedenis om de hoek kijken.

In gesprek

'Wie ben ik en waarom ben ik hier?' Het is volgens Nathan een vraag die elke jonge generatie bezighoudt. In een tijd van prestatiedruk en een constante stroom aan nieuws, voelt die vraag misschien wel extra dringend. In plaats van een canon op te stellen van figuren die je 'moet' kennen, kiest Nathan voor een andere weg. 'Ik selecteer thema's waarvan ik denk: dit raakt aan iets waar jongeren vandaag mee bezig zijn. En dan redeneer ik terug: welke persoon uit de kerkgeschiedenis heeft hier een inzicht dat ons verder kan helpen?'

Hij probeerde het al eens uit in een gemeente, met een groep jongeren van 16 tot 18 jaar die worstelde met de vraag hoe je Gods stem kunt verstaan. Hij dook niet direct de Bijbel in, maar pakte er een tekst bij van Thomas a Kempis, de bekende Zwolse monnik uit de vijftiende eeuw.

'Het was niet een groot succes,' vertelt Nathan lachend. 'Het was vrijdagavond, ze hadden een tentamenweek gehad en ik gaf ze een tekst uit de 15e eeuw. Dat was best even ploeteren.'

Toch kwamen er praktische handvatten uit. Thomas a Kempis adviseerde bijvoorbeeld om aan het begin van de dag te kijken waar je God zou kunnen ontmoeten en aan het eind te checken of dat gelukt is. 'Waarschijnlijk niet', zei Thomas al, 'dus maak je geen zorgen.' Maar wat de jongeren het meest raakte, was dit: 'Er zijn momenten dat je God niet hoort, niet voelt, niet merkt. Dat kan even duren. Als je het idee hebt dat het te lang duurt, ga dan praten met een ouder persoon, die heeft al eens meegemaakt wat jij meemaakt.' Het leidde direct tot een concrete vraag van een jongere aan de predikant: 'Heeft u nog een oud persoon voor mij met wie ik kan kletsen?'

Ruimte voor onenigheid

Het mooie van het gebruiken van een tekst van Thomas a Kempis, in plaats van een Bijbeltekst, is de ruimte die het schept. 'Het is niet de Bijbel. Niet Gods Woord. Het is ‘gewoon' een tekst van een christen en daar kun je het heel goed over oneens zijn,' legt Nathan uit. 'Er was meer ruimte om te zeggen: dat vind ik wel heel erg hard, of: zo werkt het voor mij niet.'

Thomas a Kempis schreef soms best prikkelende dingen. Zoals: als je maar een halfslachtige poging doet, wat denk je dan wel niet? Dan gaat het nooit lukken. 'Een aantal jongeren was het daar gewoon niet mee eens. Maar dat is juist het mooie, want het is niet de Bijbel. Het is een tekst van een mede-christen en dan kun je daar heel goed over discussiëren.'

Zo ontstaat een gesprek waarin jongeren ontdekken dat ze niet de eersten zijn met hun vragen. 'Wat een mooie boodschap, dat iemand dat 600 jaar geleden ook al dacht. Ik ben niet alleen met deze vraag.' Die herkenning geeft houvast. En het werkt ook de andere kant op: wie zijn eigen bronnen beter kent, kan in het gesprek met niet-gelovigen ook iets delen. Niet als verkooppraatje, maar vanuit echte verbinding.

Samen zoeken

Wat kunnen kerken hiervan leren? Nathan merkt dat veel kerken worstelen met de vraag hoe ze jongeren kunnen bereiken. De neiging is soms om direct met antwoorden te komen als jongeren vragen stellen. 'Ik denk dat het een evenwichtig gesprek moet zijn. Niet: jij hebt vragen, wij beantwoorden ze. Maar: jij hebt vragen, wij zijn met diezelfde vragen bezig en wij vinden een onderdeel van het antwoord hier. Misschien helpt het jou ook.'

Het vraagt van kerken om hun eigen verhaal, hun eigen traditie, goed te kennen. Niet als iets statisch, maar als een levend proces. 'Traditie komt van het Latijnse tradere: doorgeven. Het is een actief proces. Je kunt terugkijken en zien welke afslagen er zijn genomen. Misschien staan we nu ook wel weer op een moment dat we een nieuwe afslag moeten nemen, waarin we de wortels vasthouden, maar de vorm aanpassen.'

Nathan ziet ook mooie voorbeelden, zoals de Jacobikerk in Utrecht, waar de kerk een plek is geworden voor ontmoeting met de buurt. 'Niet alleen voor op zondag, maar ook waar ruimte is voor het gesprek, waar een sfeer is van veiligheid. Dat soort plekken trekt ook jongeren aan.'

Wat hij jongeren wil meegeven? 'Je bent niet de eerste met je vragen. En die mensen uit de kerkgeschiedenis die er ook doorheen zijn gekomen, die wijzen allemaal terug naar Jezus. Dat is misschien cliché, maar het is wel waar.’

Tekst: Christiaan Posthumus

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, vandaag

Podcast De Leerlingen verbindt jongvolwassenen met geloofsvragen

2026-03-19T15:27:51Z

De IZB heeft als belangrijk speerpunt het ondersteunen van twintigers en dertigers in hun zoektocht naar geloof. Eén van de middelen die daarvoor worden ingezet, zijn podcasts die jonge zoekers ondersteunen. De podcast De Leerlingen wordt enkele tienduizenden keren per aflevering beluisterd, met uitschieters naar zo’n 70.000, schrijft het Nederlands Dagblad. Diverse kerken startten een traject waarin de thema’s uit De Leerlingen centraal staan. Zo’n traject bestaat uit themadiensten, gemeenteavonden en gespreksvragen voor kringen.

In het artikel ‘Katholiek, nieuwgelovig en evangelisch ontmoeten elkaar bij De Leerlingen’ beschrijft de krant hoe deze podcastserie gesprek op gang brengt tussen twintigers van diverse tradities die elkaar vinden in hun zoektocht om Jezus te volgen. De Leerlingen is aan het vijfde seizoen toe, en inmiddels liggen er ook drie boeken, die het geheel tot een multimediaal project maken.

Stevig Bijbelonderwijs

Wat maakt dat de podcast aanslaat? ‘Het is stevig bijbelonderwijs’, zegt presentator Jurjen ten Brinke, ‘We kijken naar wat er speelt in de cultuur en proberen het bijbelgedeelte relevant te maken voor deze tijd.’

‘We willen sensitief zijn voor de cultuur’, zegt podcastmaker Daan Molenaar. Dat blijkt uit het thema van het nieuwe seizoen: ‘Lichaam en ziel’, met aandacht voor ‘hot topics’ zoals gender en seksualiteit. ‘Daar gaat het vaak over in de kerk en samenleving, en er ontstaan dan hele karikaturale beelden van conservatief en progressief. We willen een origineel christelijk geluid laten horen, zonder in die cultuurframes te vervallen.’

Zelf maken Ten Brinke en Molenaar ook een hele ontwikkeling door, dankzij De Leerlingen. ‘Het eerste seizoen, over Jezus volgen, waren we geïnspireerd door de theoloog John Mark Comer, die de nadruk legt op geloofspraktijken’, vertelt Molenaar. ‘Hij gaf ons een sleutel om het volgen van Jezus dichterbij te brengen.’

Genade als grondtoon

Toch zijn de podcastmakers in de loop van de tijd een beetje van de theologie van Comer afgestapt. ‘Het was behulpzaam en belangrijk, maar het kan neigen naar ‘iets moeten’, terwijl deze generatie al zo veel moet, in de zelfhulpcultuur van nu.’

‘Steeds meer kwamen we uit bij een grondtoon van genade’, vertelt Molenaar. ‘Je ontvangt eerst iets, en pas daarna word je uitgenodigd om te reageren. Dat ontdekte ik doordat we serieus met de bijbelteksten bezig gingen, waarin staat dat je zelf niets hoeft mee te brengen. Dat past ook goed bij de theologie die we hebben in de calvinistische traditie. Je kunt wel iets leren van Comer, maar je moet hem in verband brengen met bevindelijke stemmen.’

Lees het hele artikel bij het Nederlands Dagblad.

Labels: Nieuwsberichten, vandaag

‘Je begint en eindigt als oefenaar’

2025-12-12T11:16:36Z

Het was een ingrijpend besluit: stoppen met preken. Maar dominee Leo Smelt heeft er nu vrede mee. Zijn gezondheid mag dan kwetsbaar zijn, hij probeert altijd van de verwondering te leven. ‘Er is nog heel wat te genieten.’
Deze ochtend is het een en al gezelligheid in huize Smelt in Voorthuizen. Twee van de drie zonen staan op het punt te vertrekken. De een woont op een steenworp afstand, de ander moest een uur rijden. Ze kwamen langs voor wat Leo noemt ‘een goed gesprek over de toekomst’. Toekomstbestendig is het huis al in letterlijke zin. Dat is ook nodig want Leo (71) moet flink inleveren. In 2015 werd de ziekte van Parkinson geconstateerd. Eerst in een milde vorm; hij wilde nog zoveel mogelijk in de running blijven. Pas twee jaar na de diagnose vertelde hij het aan zijn gemeente, tijdens een dienst.
De laatste tijd speelt de ziekte meer en meer op. Er kwam onder meer gewrichtspijn bij, maag- en darmproblemen wilden maar niet overgaan, lopen ging moeizaam, knieoperaties boden geen soelaas. Omdat traplopen een te zware opgave werd, is op de begane grond een slaapkamer gemaakt. Een douche en toilet waren daar al. Leo en zijn vrouw, Jannet, hopen vurig hier nog een poos te kunnen blijven wonen. Jannet wijst naar de tuin die in het zachte oktoberlicht baadt. ‘Heerlijk om zo naar buiten te kunnen lopen. Alleen de kippen heb ik weggedaan, je moet ook nuchter zijn en op tijd met dingen stoppen.’

Geloof, hoop en liefde
Niets wijst erop dat afgelopen nacht onrustig verliep. Midden in de nacht ging de stoma lekken. Als arts weet Jannet wel wat haar dan te doen staat, maar ze houdt niet van acute dingen. ‘Die geven spanning.’ Leo: ‘Ze maakt zich weleens te bezorgd.’ Jannet: ‘In goede tijden vul je elkaar aan, maar als het erom gaat spannen…’. Leo: ‘Het is belangrijk, daar open over te zijn. We zijn heus niet het ideale echtpaar. Maar we leven wel samen uit de bron van geloof, hoop en liefde.’

Jannet: ‘We hebben geleerd om ook in deze fase een weg te zoeken. Al vind ik het wel lastig hoor.’ Ze heeft gelukkig een uitlaatklep. Als natuurgids leidt ze groepen rond in de bosrijke omgeving van hun woonplaats. ‘Heerlijk! Wanneer ik me een beetje zielig voel, word ik door God en de natuur tot de orde geroepen.’

En er valt nog veel te genieten, voor beiden. ‘We genieten ontzettend van de kinderen en kleinkinderen en van hun muziek.’ De zonen vormen, samen met een vierde man, de christelijke band ‘Trinity’. De basis voor de muzikale carrière van het drietal werd gelegd in Peru, waar ze hun kindertijd doorbrachten. Als trotse ouders én liefhebbers van latin, de sound van het continent waar een deel van hun leven en hun hart ligt, gaan Leo en Jannet regelmatig naar optredens. ‘Zeker nu ook kleinkinderen gaan meedoen!’

Gitaartje
Leo kreeg als puber al een groeiend verlangen om dominee te worden en de wereldkerk te dienen. In 1982 werd het gezin (oudste zoon Johan was een jaar) door de Gereformeerde Zendingsbond uitgezonden naar de Peruaanse hoofdstad, Lima. Ze betrokken een bovenwoning in een arme volkswijk. Dat zette een stempel op hun leven. Jannet stond Leo terzijde in onder meer het diaconaat. De jongens hadden al vroeg lol in het maken van muziek. ‘Johan was drie toen hij op een gitaartje begon te spelen, Elbert ging aan de slag met fluiten, en Niek was overal op aan het trommelen. Ze hebben daar muziekles gekregen van jongens uit de kerk. Als band zijn ze twee keer in Peru geweest. Johan heeft er zelfs zijn gitaarleraar nog ontmoet.’

Peru was in die tijd ‘een gevaarlijk land’. De terreurbeweging ‘Lichtend Pad’ zorgde voor veel onrust. Ook voor de familie Smelt was het dagelijks leven intensief. De dominee en zijn vrouw bouwden mee aan wijkkerken annex schoolgebouwen. Leo: ‘Het werk nam ons beiden volledig in beslag. Daarnaast had je feitelijk geen vrije tijd. Jannet gaf de kinderen bijles. En buiten dat, je stond altijd aan.’

Na 10 jaar zendingswerk keerde het gezin terug naar Nederland. Met z’n zevenen: twee Peruaanse meisjes, Ruth en Mirjam, waren intussen in hun leven gekomen. Leo werd predikant van de hervormde gemeente in Wezep. Die overgang verliep heel goed. Leo en Jannet voelden zich beiden op hun plek aan de rand van de Veluwe. ‘Er heerste een soort gemoedelijke, onbevangen eenvoud. Daar hebben we geleerd om weer van Nederland te houden.’ Na Wezep volgden Ede, De Bilt, Bussum en Bodegraven. Door die gemeenten werd hij jaarlijks een maand uitgeleend aan de arme dochtergemeenten in Peru, o.a. om voor te gaan en cursussen te geven aan voorgangers en ‘opvallend veel jongeren. Een belangrijke leervraag was deze: in hoeverre zit de prediker zelf als eerste hoorder al of niet verstopt in zijn preek?’

Namens de Stichting Epafras verleende hij pastorale bijstand aan een toenemend aantal Nederlanders in Peruaanse gevangenissen. Ze zaten vrijwel altijd voor ‘die vermaledijde drugshandel’. Een keer betrof het een echtpaar met jonge kinderen. Leo slaagde erin met twee gedupeerde kleintjes naar Nederland terug te vliegen en ze aan hun grootouders over te dragen. ‘RTL4 had wat te filmen!’ De laatste gemeente die hij diende tot aan zijn emeritaat in 2021 was Voorthuizen. ‘Daar werden we starters op de woningmarkt.’

Retraites
Voor Leo is het deze periode vooral een kwestie van afronden. Met name de ‘tijdrovende organisatorische dingen’ heeft hij geschrapt. Veel voldoening haalde hij uit het begeleiden van meerdaagse retraites in Klooster Nieuw Sion. Ze waren hem op het lijf geschreven. Hij laafde zich aan Bijbelstudie, de omvangrijke bibliotheek, het contact met christenen uit alle hoeken en gaten van de kerk. En niet te vergeten de getijdengebeden in de kapel. Leo is ervan overtuigd dat je als gelovige op gezette tijden moet bijtanken. En dat je ‘een kritisch tegenover’ toelaat. ‘Tegenwoordig gaat het heel vaak over het gevoel, maar de Bijbel is de bron én norm van spiritualiteit. Uit die bron drinken, dat is wat je bij deze stilteretraites leert.’ Onlangs heeft hij zich teruggetrokken. ‘Iets moois loslaten is moeilijk’.

Het meest ingrijpend was in augustus de beslissing om te stoppen met kerkdiensten leiden en preken. ‘Maar ik heb er nu vrede mee. Ik wil anderen en mezelf niet te veel in spanning brengen als ik een bepaald woord niet kan vinden.’ Een van de laatste diensten waarin hij voorging, was in het nabijgelegen woonzorgcentrum Norschoten. Jannet: ‘Daar was je onder gelijken.’ Leo: ‘Ik krijg na afloop van de dienst nooit zulke hartelijke handdrukken als juist op zo’n plek.’ De preek ging over de genezing van de 38-jarige verlamde man uit Joannes 5. ‘Jezus maakte een omweg voor hem. Dwars door de misère van dat ziekenhuis. Reken maar dat het er stonk!’

Er blijven nog genoeg dingen over waar hij energie uit haalt. ‘Ik ben lid van het koor Vox Vivenda. Het gebouw waar we repeteren is op loopafstand.’ Leo mag graag schrijven. Aan de Veluwse Kerkbode levert hij o.a. boekrecensies. Hij daagde zichzelf en zijn collega’s uit om columns te schrijven voor de Barneveldse Krant. ‘Hoe laat je het evangelie landen én botsen op het gewone leven?’ Verder is hij lid van de redactie van het blad ‘Lichtspoor’.

Zuster Marina
Schrijven deden hij en Jannet ook veelvuldig in hun Peruaanse tijd. Het was ook de enige manier om contact met het thuisfront te onderhouden – bij gebrek aan een telefoon in huis. (Jannet: ‘Toen we weer een zoon hadden gekregen, belde ik voor het eerst in drie jaar met de familie. Dat telefoontje kostte 70 dollar; bijna een maandloon.’) De rondzendbrieven, in 1996 gebundeld in het boekje ‘Van Overzee’, gaven de achterban een levendig inkijkje in de dagelijkse beslommeringen van het jonge gezin en de lokale gemeente. Zo wordt zuster Marina geïntroduceerd, een weduwe die op latere leeftijd tot geloof kwam. Ze was analfabeet, maar wilde dolgraag leren lezen omdat ze zo van de Bijbel hield. Een vurig voorbidster, die wist wat haar te doen stond toen Leo door tyfus was geveld. ‘Nooit zal ik vergeten dat ze op huisbezoek kwam. (…) Aan het eind van het bezoek knielt ze naast mijn bed neer en bidt voor me. Ontroerend.’

Het belang van het gebed kan hij niet genoeg benadrukken. ‘In Nederland bidden we altijd te weinig. Als er in de kerk gebedsmomenten zijn, komen er een stuk of tien van de duizend leden.’ Bidden deed Leo soms ook met gevangenen die hij opzocht. ‘Ik heb bijzondere gesprekken met die mannen gevoerd. En wat hádden die stoere kerels het vaak over hun moeder…’

Vriendschappen
Een tekst die veel voor hem betekent, heeft niet toevallig ook met het gebed te maken: ‘Wij weten niet wat we bidden moeten zoals het behoort, maar de Geest zelf bidt voor ons, zucht met ons en de schepping mee’ (Rom. 8). Een ander Schriftwoord dat met hem meegaat: ‘Als ik zwak ben, ben ik sterk’ (2 Korinthe 12).

Dat zwakke ervaart hij in meerdere opzichten. ‘Je begint als oefenaar en je eindigt als oefenaar. Het blijft stuntelen.’ Geloofstwijfel kent hij niet, zolang hij maar ‘met de gemeente blijft zoeken naar het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid. Onze goede God laat ons niet los!’

Leo probeert ‘steeds te leven vanuit de verwondering’. In het geloof, maar ook in de gewone dagelijkse dingen. Er is nog veel dat hem kan bekoren. ‘Ik geniet van collega’s die de gave van het (s)preken hebben. Ik leef op van een goede preek, maar ook van een podcast als Eerst Dit. En, heel belangrijk, van vriendschappen.’

Tekst: Anneke Verhoeven. Foto's: Wouter Muskee

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, vandaag

‘Als het verdriet er weer is, ga ik de zegeningen tellen’

2025-09-29T14:10:55Z

Een grote stap, dat kun je wel zeggen. Eefje had op dat moment haar draai gevonden bij de zorginstelling waar ze een verantwoordelijke baan had. ‘Ik was alleen, had een huis, werk – ik dacht: het is goed.’ Haar oudste broer vond dat er meer in zat. ‘Hij zei op een dag: “Je moet er eens op uit. Ze komen je echt niet achter de kachel vandaan halen hoor.”’
Eefje laat een veelzeggende pauze vallen. ‘…maar zo ongeveer is het wél gegaan!’

Op een herfstavond wordt er aangebeld. Een man, keurig in pak. Jan van Aggelen, weduwnaar, vader van drie tienerdochters. ‘Hij zocht een vrouw, had via-via gehoord dat ik misschien goed met kinderen was. Ik liet hem niet binnen. Wat later heb ik mijn zus gebeld, die zei: “Waar begín je aan?!” Dat dacht ik zelf ook. Maar het liet me niet los, ik sliep de hele nacht niet; op mijn werk dachten ze dat ik ziek was.’

Intussen liet Jan zich niet uit het veld slaan. Hij stelde voor dat Eefje met zijn dochters zou kennismaken. “Als het niet klikt, gaat het niet door”. Die ontmoeting verliep soepel. Maar de buitenwereld vond zo’n relatie maar niks. Op één vriendin na – “Wat leuk voor je!” – reageerde haar omgeving terughoudend of ronduit afwijzend. ‘Jan stelde voor dat ik eens moest praten met iemand die hem goed kende. Hierdoor kreeg ik meer te weten over hem en zijn gezin, en gaandeweg werden de bezwaren weggenomen.’

Kareltje
Eefje van Aggelen bewoont een toekomstbestendig huis in Kesteren, op het erf van haar zoon en zijn gezin. Buiten een uitbundige bloemenzee, binnen is het – in haar eigen woorden – net een museum. Veel snuisterijen, kindertekeningen, planten. En overal foto’s. Van Jan natuurlijk, die eind 2021 overleed. Een vriendelijk open gezicht. Op een andere foto is hij op de rug gezien, terwijl hij zijn geliefde Kesteren uitloopt. Hoog op het dressoir een portret van Joke, de eerste vrouw van Jan.

Er scharrelt een rode kat rond, Kareltje. ‘Ik dacht dat het een jongetje was en ging ermee naar de dierenarts om ‘m te laten helpen. Die moest láchen! “Het is een meisje…” We hebben de naam maar gewoon aangehouden.’ Terwijl ze koffiezet en plakken cake royaal belegt met aardbeien uit eigen tuin, vertelt ze hoe er momenteel veel energie gestoken wordt in een pasgeboren kitten. ‘Verstoten door de moeder, een boerderijkat.’ Dan ben je bij Eefje aan het juiste adres. Het beestje moest de eerste dagen elke drie uur worden gevoed. Inmiddels zijn de tussenpozen iets langer maar de zorg is nog altijd intensief: later deze ochtend geeft ze het katje speciale melk via een minizuigflesje.

Zondagsschool
Eefje van Kessel wordt geboren in Ederveen, als jongste van zes. Met dankbaarheid denkt ze terug aan haar lieve ouders, ‘vooral mijn moeder was zó zorgzaam!’ Eefje weet zich goed in haar eentje te vermaken en kan met denkbeeldige medespelers mens-erger-je-nieten. ‘Zaterdag, als alles schoon was en aangeharkt, mocht ik niet meer naar buiten. Ik had een klein fornuisje. Op de een of andere manier kon ik iets warms maken in een groentepannetje.’

Ze wordt niet echt met het geloof opgevoed. ‘Mijn vader was rooms-katholiek, hij ging in Veenendaal naar de kerk. Mijn moeder was hervormd, naar de kerk ging ze niet. Wel moest ik naar de zondagsschool. De Bijbelverhalen en psalmen hebben diepe indruk gemaakt, de boekjes heb ik nog steeds. Ik ging naar de openbare basisschool – om de keuze voor protestants of katholiek te omzeilen – en als ik tussen de middag moest overblijven, bad ik stiekem voor mijn eten. Dat deden we thuis ook.’

Een scherpe herinnering uit die tijd: ‘Ik was een jaar of 8,9 en lag op bed. Heel bang was ik. Ik dacht dat dood dood was, en vond dat zó beangstigend. Toen was de Here al in mijn leven, maar dat besefte ik nog niet.’

Ze is nog geen 13 als haar vader overlijdt. ‘Hij werd begraven met paard en wagen, ik zie nog de paarden voor me, met de zwarte kleden eroverheen.’ Ze gaat bidden en Bijbellezen. ‘Dat is een rode draad in mijn leven geworden.’

Samen met de zus boven haar – alle anderen zijn al getrouwd – blijft Eefje met hun moeder in het huis wonen. Ze krijgt last van angstfobieën, maar een bezoek aan de huisarts levert niets op. Haar moeder is ook niet vrij van angsten. ‘Ze was bijvoorbeeld heel bang voor onweer. Dat draag je over op je kind.’ Toch is het een mooie tijd. ‘We maakten samen ritjes op een tandem.’

Buitenboel
Inmiddels gaat ze ook naar de kerk. Ze doet belijdenis van haar geloof en wordt gedoopt. Haar zus trouwt, Eefje en haar moeder wonen nu samen in het ouderlijk huis. Tekenend voor de band tussen moeder en dochter is het volgende: ‘Ik had een goede vriendin; elke zondag waren we bij elkaar. Maar de zondagen dat ik bij mijn vriendin was, zat m’n moeder alleen. En daarom ben ik ermee gekapt.’

Na de Huishoudschool koestert ze geen concrete toekomstdroom. Voor iemand die van aanpakken weet is er werk genoeg. Schoonmaken in winkels, hulp in de huishouding. ‘Ik heb eens uitgerekend dat ik soms wel vijf keer per week de buitenboel deed.’ Jarenlang is ze de vaste oppas van een klein meisje. Na het overlijden van haar moeder blijft Eefje, dan 27, in het ouderlijk huis wonen. Niet ideaal, ze vindt het geen fijne gedachte om ’s nachts alleen te zijn en familie kan niet altijd komen logeren. De dominee heeft een gouden tip: als je nou eens de helft van het huis verhuurt? Aldus geschiedt. Een handige broer legt water aan (er was nog geen waterleiding), er komt een eigen opgang. Diverse schooljuffen vinden er in de loop der jaren onderdak.

Als de oppasbaan stopt, kan Eefje aan de slag bij een verzorgingshuis in Lunteren. Kamertjes schoonmaken. ‘Ik bemoeide me niet met het zorgpersoneel, ze vonden me waarschijnlijk een beetje apart. Toen ik assistent hoofd huishouding werd, mocht ik werklijsten maken en zo kreeg ook een andere band met het personeel. Ik vroeg bijvoorbeeld of ze wilden opschrijven wat ze leuk vonden. Misschien dachten ze: ze valt eigenlijk best wel mee…’

Trouwring
En toen verscheen Jan dus op het toneel. ‘Hij was eerlijk; hij zocht een vrouw. Zijn manier van leven, de persoon die hij was – het liet mij niet meer los.’ Ze trouwden in de lente van ’85. Zijn eerste vrouw, Joke, heeft er altijd bij gehoord. Eefje laat haar rechterhand zien. ‘Ik draag haar trouwring. De naam van Jan stond er natuurlijk al in gegraveerd, er moest alleen een nieuwe datum komen.’

Ze raakte in verwachting. ‘Ik was 37 en had er eigenlijk geen rekening meer mee gehouden.’ De baby bleek aan het eind van de zwangerschap niet meer te leven. De gevoelloze reactie van de verpleegkundige die bij de bevalling was, deed pijn. “Je moet je maar flink houden, want je man heeft het ook moeilijk.” Gelukkig was er ook een andere zuster. ‘Zij was wel heel lief. Ik ben haar nooit vergeten en binnenkort komt ze hier op bezoek!’

Eefje kreeg kracht om het verlies – ‘een prachtig jongetje, met pikzwart haar’ – te dragen. ‘Ik had een laken over de wieg gelegd. Geregeld ging ik ernaartoe.’

Daarna werd Jan geboren, de stamhouder. ‘Iedereen was blij.’ Maar ook bij een volgende zwangerschap eindigde het ongeboren leven in de moederschoot. Eefjes vurige wens om nog een kind te krijgen werd vervuld, met de komst van Steven. Twee jongens, wat een zegen! Het verdriet over de dood van de twee stilgeboren kinderen was er natuurlijk nog steeds. ‘Veel later, in 2019, zijn ze allebei alsnog geregistreerd en in ons trouwboekje bijgeschreven. Dat heeft me zó goed gedaan! In de kerkdienst op Oudejaarsavond van dat jaar zijn hun namen afgelezen. Een mooi én verdrietig moment.’

Zegeningen
Als ze haar leven overziet, zegt Eefje: ‘Ik zou het zo overdoen, ik heb nooit heimwee of spijt gehad.’ Heimwee had ze kunnen hebben naar haar geliefde Ederveen, maar in Kesteren voelde ze zich van meet af aan thuis.

Dankbaar is ze voor haar vijf kinderen, elf kleinkinderen en twee achterkleinkinderen. ‘Ze zijn allemaal zo goed voor mij! En kijk eens wat een prachtig plekje ik hier heb! Als het verdriet er weer is, dan ga ik de zegeningen tellen.’

In oktober 2014 kreeg ze een hersenbloeding. ‘Het was zeer kritiek. Door Gods goedheid ben ik gespaard gebleven, een wonder dat ik tot op de dag van vandaag niet kan bevatten. Iedere dag word ik daaraan herinnerd, dan komt Psalm 116 vers 7 in mij op: “Wat zal ik, met Gods gunsten overladen, die trouwe Heer voor zijn genade vergelden?” Dan denk ik: ik moet Gods grote naam groot maken!’

Tekst: Anneke Verhoeven

Dit artikel verscheen in september 2025 in Lichtspoor, tijdschrift voor ouderenpastoraat van de IZB. Hier kunt u de volledige editie lezen.

Labels: Interviews, Nieuwsberichten, vandaag

Op missie – Jonneke

2025-09-10T07:04:25Z

Duurzaam leven is iets waar Jonneke met veel enthousiasme over spreekt. Samen met haar gezin woont ze in een Tiny House-community, waar christenen en niet-christenen samenleven. “Dingen delen en bewust leven gaat voor mij bijna vanzelf. Die urgentie die ik ervaar rond duurzaamheid, heeft alles te maken met mijn geloof en missie.

Je kunt door natuur en creativiteit iets van Gods goedheid laten zien, en rentmeesterschap uitleven. In de Tiny House-community kan ik laten zien hoe ik mijn geloof beleef en welke keuzes ik maak. Dat geldt ook voor de vrije school van mijn kinderen: hoe ben ik daar gastvrij, hoe sta ik open in die context?”

“Missie is kleine stapjes zetten. Het hoeft niet groots – je mag het doen op een manier die bij jou past. Dan blijft het dichtbij, ook al voelt het soms klein. Ik breng het in gebed en vraag God om een opening. Zo weet ik ook: ik hoef het niet alleen te doen. De verhalen van collega’s inspireren me enorm. Er gebeurt zoveel op missionair gebied – bij kerken, op pioniersplekken, op plekken die ik van tevoren niet had verwacht. Het werkveld is zó gevarieerd, dat verraste me echt. En dat werkt aanstekelijk, niet alleen op kantoor, maar ook in mijn dagelijks leven.”

Een tastbaar symbool van haar geloof hangt in haar eigen huis. “In ons Tiny House hangt een schilderij van een kruis. Het is gemaakt door een gemeentelid en we hebben het gekocht op een veiling voor een goed doel. Ons huisje is weleens op televisie geweest, en dan zie je het kruis heel groot in beeld. Het is een prachtig middel om te laten zien wat ons fundament is.”

Labels: vandaag

‘Ook een kleine gemeente is Gods gemeente’

2025-08-26T18:01:47Z

Horeca genoeg in het centrum van Amersfoort, en de zon laat zich vandaag niet onbetuigd. Alle reden voor een klein uitstapje om, op een steenworp afstand van het kantoor, Gerda (54) op een terrasje te vragen naar haar relatie met de IZB. Je kunt rustig stellen dat ze vergroeid is met deze organisatie sinds ze aantrad als 16-jarige. ‘Ik had de mavo gedaan, en eigenlijk was het de bedoeling dat ik nog verder zou leren, maar ik wilde gewoon werken. Ik ben nog even tandartsassistente in opleiding geweest, maar dat paste niet bij mij. Toen viel mijn oog op een advertentie van de IZB, ze zochten een administratief medewerker. Dat leek me wel wat. Na het sollicitatiegesprek belde de toenmalige directeur naar mijn moeder met de mededeling: “We vinden haar wel een beetje jong maar we durven het aan.” Mijn moeder was apetrots.’

Gerda’s wiegje stond in Ederveen, waar haar moeder vandaan kwam. Vaders roots lagen in Hoogland. Al vroeg verhuisde het gezin naar Nijkerkerveen (of preciezer: Holkerveen, een kleine buurtschap met ruim 300 inwoners). ‘Mijn vader was twintig jaar ouder dan mijn moeder. Qua kerkelijke achtergrond en traditie verschilden ze ook, en dat maakte dat niet alles als vanzelfsprekend gold. Er werd op een goede manier overlegd, daar denk ik dankbaar aan terug.’

Haar natuurlijke habitat was een boerderij, waar ze opgroeide met een halfzus en een jongere broer. Beide ouders overleden geruime tijd geleden. Gerda was dus op vrij jonge leeftijd wees, ‘ik denk wel dat je daar eerder zelfstandig door wordt’. Vlakbij de ouderlijke boerderij werden twee huizen gebouwd. In het ene woont Gerda met haar 17-jarige dochter Anna; zus Bep (ook een begrip in IZB-kring, ze is een van de schoonmaaksters van het pand) heeft op hetzelfde erf haar eigen woning. Ze genieten van elkaars gezelschap, eten vaak samen, maar respecteren ook ieders privacy.

Stofjas
Even terug in de tijd, 1987. Gerda kan zich haar eerste werkdag nog haarscherp voor de geest halen. ‘Er zat een oudere man die verhalen uit een ver verleden kon opdissen en een secretaresse met grote oorbellen.’ Ze was onder meer belast met de offset druk van folders. ‘Ik ging dan een hok in, een blauwe stofjas aantrekken want er kwamen anders inktvlekken op m’n kleren door dat mengsel van water en inkt.’

Ook de keuken was Gerda’s terrein. Verder deed ze alle voorkomende administratieve werkzaamheden zoals de telefoon, typewerk en het bijhouden van de mail. ‘Die kwamen binnen op één centraal adres, vervolgens stuurde ik ze dan door naar de desbetreffende collega.’

Inmiddels is ze directiesecretaresse. Een organisatie waar je zo lang werkt, gaat in je DNA zitten. ‘Je wordt ook een soort opgevoed door de IZB’, zegt ze nadenkend. ‘Je krijgt heel veel mee over de praktijk van het missionaire werk doordat je met veel mensen te maken hebt.’ De jaarlijkse Tweedaagse van IZB-Impact vindt ze altijd weer een hoogtepunt. Dat is een conferentie waar missionair werkers worden toegerust, waar ervaringen worden uitgewisseld. ‘Daar leer je mensen uit het land beter kennen, en hoor je hun verhalen. Wat een kleurenpalet! Dan weet je weer waar je dit werk voor doet. Maar ook van het MM kan ik genieten.’ Die afkorting staat voor meditatief moment, de wekelijkse overdenking op kantoor waarbij ook personele dingen worden gedeeld.

‘Het leukste van mijn werk? De variatie. Je wordt bij verschillende processen betrokken en hoort veel over het werken in Gods Koninkrijk. De zoektocht hoe we als IZB gemeenten het beste kunnen ondersteunen in het missionaire werk blijft boeiend.’

Tot Gerda’s takenpakket hoort de communicatie rondom het afhandelen van nalatenschappen. ‘Als je dan bericht krijgt van de notaris, besef je hoe bijzonder dit werk is. Dat mensen, als ze stilstaan bij het sterven, ook aan de IZB denken! Gods plan gaat door.’

‘Als familie’
Wie Gerda een beetje kent zal haar omschrijven als professioneel, goedlachs, een baken van stabiliteit en gelijkmatigheid. Over zichzelf zegt ze: ‘Ik ben vooral heel dankbaar.’ Bij dat ‘gelijkmatig’ wil ze een kleine nuance aanbrengen. ‘Inwendig kan ik heus wel eens sarcastisch zijn hoor, maar dat zal ik dan niet zo uiten.’ Ze herhaalt: ‘Ik ben gewoon dankbaar. Ondanks alle gebrokenheid en kwetsbaarheid.’

Met dat laatste werd ze in de zomer van 2023 geconfronteerd. Anna kreeg toen een ernstig ongeluk, waarna ze een deel van haar hand moest missen. Een lang traject volgde van hersteloperaties en revalidatie. Gerda is toen een tijdje uit de running geweest. ‘Het is gewoon een stukje rouw waar je doorheen gaat, daar komt het in elk geval dicht bij in de buurt. Dat zeggen psychologen en andere deskundigen ook. Je merkt in zo’n situatie Gods trouw en nabijheid. En je ervaart ook dat de IZB als familie fungeert.’ De manier waarop Anna er zelf in staat, helpt enorm bij het verwerken. ‘Ze doet een opleiding, haalde haar rijbewijs, heeft een vriendje. Ja, ze heeft echt haar weg gevonden.’

Sinds het ongeluk moet Gerda wel andere prioriteiten stellen. ‘Ik doe nu bijvoorbeeld minder kerkenwerk.’ Ze was op dat gebied altijd actief. ‘Ik ben betrokken geweest bij Rock Solid (kerkelijk jongerenwerk, gericht op tieners), VakantieBijbelClub, en ik heb de diaconie geholpen.’ Ze lacht: ‘In onze gemeente hebben we geen vrouwelijke ambtsdragers; dan was dit een mooie tussenoplossing.’

Ze is lid van de plaatselijke hervormde kerk, die ze graag trouw wil blijven. Gerda is geen kerkshopper. ‘Ik heb de gemeente lief. Van Sjaak van den Berg (de vorige IZB-directeur) leerde ik: “Ook een kleine plaatselijke gemeente is Gods gemeente, onderdeel van Gods plan.” Er zijn nog twee kleine kerkgemeenschappen in het dorp waar we mee samenwerken. Mijn droom is dat we ooit samengaan. Gelukkig zijn er dus al gezamenlijke activiteiten, zoals maaltijden, jeugdwerk en een aantal gezamenlijke diensten.’
Bij de introductie van de Alpha-cursus in Nederland was Gerda secretaresse. ‘Daar zag ik zoveel verschillende kerkgenootschappen die samenwerkten, dat was bemoedigend.’ Via haar werk heeft ze trouwens ook weleens over de landsgrenzen kunnen kijken: ‘Ik kon een keer mee naar het Verenigd Koninkrijk, naar de bakermat van Alpha. Zo vernieuwend! Ik heb er veel geleerd, bijvoorbeeld dat de heilige Geest juist werkt in mensen die de Here God nog maar net hebben leren kennen.’ In 2024 is ze in het kader van de campagne ‘Uw Koninkrijk kome’ naar Londen geweest. ‘Heel verrijkend!’

Hoe geeft ze zelf vorm aan haar missionaire opdracht? ‘Het lijkt misschien iets kleins maar ik stuur veel kaarten, en zet daar meestal iets op in de trant van ‘we bidden voor je’. Je hoort dat dat wordt gewaardeerd.’ Als het ter sprake komt, praat ze vrijmoedig over haar werk en over God. ‘Afgelopen seizoen volgde ik een cursus Engels aan de Volksuniversiteit in Nijkerk. Daar had ik een leuk contact met een Marokkaanse man. Het was net na de ramadan, we hadden het erover hoe hij dat beleefde en wat het geloof voor mij betekent. Dat het geloof belangrijk is, benoemde ik ook na Anna’s ongeluk, in het ziekenhuis en bij de psycholoog. “We horen dat vaker, wat is dat mooi”, was hun reactie.’

Wilde dingen
Gerda mag dan nooit een toekomst als boerin hebben geambieerd, ze is wel een natuurmens. Ze houdt van dieren – al blijft de veestapel tot bescheiden proporties beperkt: een kat en een paar kippen – en van de tuin. ‘Dat is echt een uitlaatklep. Zwarte vingers, heerlijk! Ooit was ik behoorlijk perfectionistisch, iemand vroeg een keer of ik de tuin gestofzuigd had. Maar nu durf ik het blad lekker te laten liggen.’

Ze vindt het leuk verschillende dingen te doen. ‘Ik was pas een avond in het Concertgebouw en kort daarna hielp ik bij de TrekkerTrek in het dorp.’ Heeft Gerda nog een onbekende kant van zichzelf te onthullen? ‘Ik hou eigenlijk best van wilde dingen’, bekent ze. ‘Achtbanen – dat zou ik best eens vaker willen doen. Misschien zou ik het zelf niet per se opzoeken, maar ik ga het ook zeker niet omzeilen…’

Tekst: Anneke Verhoeven.

Labels: Nieuwsberichten, vandaag

𝗢𝗽 𝗺𝗶𝘀𝘀𝗶𝗲 - Micha�l

2025-07-31T06:01:57Z

‘Ik vind het waardevol om verhalen te delen uit het gewone leven van christenen - verhalen waarin zichtbaar wordt hoe God soms zomaar onverwachts aan het werk is. Ik wil die verhalen dicht bij mensen brengen, zodat ze inspireren en aanmoedigen om ook zelf het geloof en leven te delen.’

Missie: Wie is God voor jou?

Voor Michaël draait missionair werk in de kern om die ene persoonlijke vraag: Wie is God voor jou geworden? De realiteit is dat anno 2025 geloof voor veel mensen niet vanzelfsprekend is. ‘Als je niet beseft dat je redding nodig hebt, begint het gesprek ergens anders’, zegt hij. ‘In de kerk denken we na over wie God voor ons wil zijn, maar buiten de kerk begint het vaak met de vraag: bestaat God eigenlijk wel?’

Inleven in de ander

Hoe kun je als christen aansluiten bij iemand die niet gelooft? Michaël vergelijkt het met een sportvereniging: ‘Stel dat de plaatselijke volleybalclub graag nieuwe leden ziet komen, maar nooit iemand uitnodigt - waarom zou je dan gaan? Je weet niet of het leuk is, wanneer ze trainen of wat er van je verwacht wordt. Zo werkt het vaak ook met de kerk. Als je niet weet dat je welkom bent, of wat je kunt verwachten, dan voelt de drempel hoog. Moet je een Bijbel meenemen? Wanneer begint het? Wat gebeurt er eigenlijk tijdens een dienst? Dit soort vragen houden mensen bezig, terwijl de kerk juist een plek is waar je God bij uitstek kunt ontmoeten.’

Missionair zijn

Voor Michaël betekent missionair zijn vooral: de ander zien, uitnodigen voor een kop koffie en het gesprek aangaan over het leven. ‘Ik zou zeggen: wees niet bang om iemand mee te nemen naar de kerk, naast hem of haar gaan zitten en uitleg geven over wat er gebeurt. Veel mensen zouden het mooi kunnen vinden om iets mee te maken van wat voor jou zo waardevol is.’

De rol van de IZB

Wat Michaël aanspreekt in de aanpak van de IZB is de combinatie van drie pijlers: Gods Woord, de christelijke traditie én de praktijk van het dagelijks leven. ‘Samen vormen die het fundament onder ons missionaire werk.’

Wat hem dagelijks motiveert, is het besef hoe belangrijk het is dat mensen een eindje met je meelopen op je geloofsreis. ‘Ik vind het mooi dat je samen op zoek kunt gaan naar betekenisvolle antwoorden. Als de IZB mensen daarin kan inspireren en ondersteunen - om anderen nabij te zijn en samen te zoeken naar God - kunnen levens echt veranderen. Daar draag ik graag aan bij.’

Labels: Nieuwsberichten, vandaag

‘Missionair werk is een kwestie van de lange adem’

2025-09-02T10:38:13Z

‘Als kind heb ik in de Nieuwe Kerk hier in Huizen, waar ik nu predikant ben, in de banken gezeten’, vertelt ds. Bas van der Graaf in zijn spreekkamer op de eerste verdieping van zijn woning in het voormalige Gooise vissersdorp. Op tafel een Bijbel, aan de wand een filmposter die hij in Amsterdam op straat gevonden heeft en die de ‘Boulevard of broken dreams’ voorstelt. Deze plek ademt creativiteit en rust, twee polen waartussen Van der Graaf pendelt in zijn werk als predikant, coach en, tot vier jaar geleden, begeleider van pioniersplekken.

Zijn nieuwe baan als hoofd IZB-Toerusting past hem als een handschoen. In die rol zal hij mede vormgeven aan de gemeentebrede missionaire trajecten van de IZB. Van der Graaf heeft als begeleider in zijn Amsterdamse tijd missionaire initiatieven zien ontstaan en soms ook weer zien eindigen. ‘Amsterdam is een individualistische stad’, zegt hij daarover. In zo’n cultuur is het moeilijk om gemeenschappen te vormen, al zijn er ook initiatieven tot bloei gekomen. Hoewel hij de verschillende kanten van het missionair werk kent, is zijn gepassioneerdheid voor Gods goede boodschap toegenomen, getuige het boek dat hij onlangs schreef: ‘Levenslessen van Jezus. Leren leven in Gods Koninkrijk’.

Verstaanbaar en relevant

De afgelopen jaren heeft hij in Huizen als gemeentepredikant in de Nieuwe Kerk gewerkt. ‘Huizen is een plek waar al heel lang IZB-werkers actief zijn. Daar is de missionaire wijkgemeente De Brug uit ontstaan, met zo’n honderd bezoekers per week. Het missionaire gedachtegoed van De Brug zie je nu ook terug in de gemeenten die met die plek verbonden zijn. Je leest aan die geschiedenis af dat missionair werk een kwestie van lange adem is. Er was hier al vroeg een visie, er is geïnvesteerd en je plukt soms later pas de vruchten van wat voorgangers gezaaid hebben.’

Het missionaire vuur kreeg bij hem een flinke impuls bij een bezoek aan New York in 2003, waar hij kennismaakte met het denken van Tim Keller. ‘Keller probeerde zoekers en eigen gemeenteleden tegelijkertijd te bedienen. Dat betekent voor mij dat ik altijd probeer om verstaanbaar en relevant te preken, ervan uitgaande dat er ook mensen in de kerk zitten die niks weten van het christelijk geloof. Wat voor voorbeelden haal je dan aan? En wat veronderstel je als bekend?’

Soulfood Dinner

In Huizen heeft hij de afgelopen jaren veel energie gestoken in de toegankelijkheid van kerkdiensten, vertelt hij. ‘Het gaat erom dat een buurman of vriend het gevoel heeft: hier is op mij gerekend. Verder zijn we de afgelopen tijd bezig geweest met de betekenis van ons kerkgebouw. Het is het meest concrete beeld van de kerk en het is een heilige ruimte. Veel mensen hebben geen idee of je er gratis in mag, bijvoorbeeld. Zijn er ook activiteiten waar iedereen bij mag zijn? We organiseren van tijd tot tijd een Soulfood Dinner. Daarvoor dekken we voorin de kerk vier tafels. We vragen twaalf mensen uit de kerk om iemand van buiten hun kerkelijke kring mee te nemen en voor diegene te betalen.’

Bij elke gang komt een onderwerp aan de orde dat raakt aan geloofsthema’s. ‘Rond Pasen hadden we bijvoorbeeld een open gesprek over de betekenis van de woorden ‘sterven, begraven en opstaan’. Zijn er dingen in je leven die aan het sterven zijn? Kun je ook weer opstaan in een nieuwe realiteit? Ik vertel daarbij iets over het Paasevangelie en ik maak dit zo universeel mogelijk. Mensen vinden het vaak bijzonder om in een kerkgebouw van een eeuw oud te dineren.’

Ook hierbij benadrukt hij dat missie een kwestie van lange adem is. ‘Er is nooit een doop uit voortgekomen, voor zover ik weet. We waren soms vooral veel aan het puinruimen. Er kwam oud zeer naar boven, soms waren mensen verrast: dit gaat wel ergens over. Een gemeentelid had een collega meegenomen van wie hij wist dat die sceptisch stond tegenover het geloof. Hij had het gevoel dat hij zichzelf op het spel zette. Dat was spannend, maar het werd een mooi gesprek. Zulke diners zijn een oefening voor iedereen.’

Bergrede

De laatste tijd zijn er berichten dat de belangstelling voor het christelijk geloof en de kerk onder tieners en twintigers groeit. Die interesse ziet Van der Graaf ook om zich heen. ‘Er zijn vier grote filosofische vragen. Wat is geluk? Wat is echt? Wat is een goed mens? Hoe word ik een goed mens? Alle religies hebben zich daarmee beziggehouden. Bijzonder is dat deze vragen allemaal in de Bergrede aan de orde komen. Jezus begint opmerkelijk genoeg met het geluk. Armen, treurenden, vredestichters: dat zijn kwalificaties die geen reden zijn om gelukkig te zijn. Hij prijst hen gelukkig en zegt: voor jullie is het Koninkrijk. En dat Koninkrijk is de diepste realiteit in deze wereld.’

De Bergrede ging voor hem leven door het lezen van het oeuvre van de Amerikaanse filosoof Dallas Willard. ‘Ik ben heel lang voorzichtig geweest om te stellen dat de woorden van Jezus in de Bergrede een werkelijkheid vertegenwoordigen waar je je huis op kunt bouwen. Ik dacht: dit is domineesretoriek. Maar ik ben steeds meer gaan geloven dat het wel degelijk een getuigenis over de waarheid is en dat het evangelie de wereld wil veranderen in een veilige plek. Jezus’ boodschap roept op tot verandering, metanoia. We zien nu beweging onder twintigers die zeggen: wij missen houvast, er vallen veel zekerheden weg. Zij voelen dat de gangbare beloften van geluk en voorspoed weleens te kort zouden kunnen schieten. Ze zoeken naar iets wat substantiëler is.’

Oefenen

‘Levenslessen van Jezus’ bevat onder meer een aantal geestelijke oefeningen. Dat klinkt heel klassiek. Waarom is het juist in deze tijd belangrijk om je te oefenen in het geloof? Wat is zijn eigen ervaring daarmee? ‘Ik heb zelf een slecht geheugen, ik kan moeilijk feiten onthouden. Ik ben daarom weer heel intensief in de Bijbel aan het lezen. Studeren op de Bijbel is een van de geestelijke disciplines die ik uitwerk in het boek. Ik leer nu ook weer meer Bijbelteksten uit mijn hoofd. Willard benadert dat heel praktisch: anders gaan leven betekent dat je verkeerde ideeën vervangt door goede gedachten. Sla dus Bijbelteksten op in je hoofd, zodat je eruit kunt putten.’ Hij is even stil. ‘Ik heb mijn gemeente uitgenodigd om psalm 23 uit het hoofd te leren. Van veel gemeenteleden heb ik gehoord dat dit in de periode daarna een rol ging spelen in hun dagelijkse leven. De kloostergetijden zijn onder meer gebaseerd op psalm 119, waar staat ‘Ik zing u dagelijks zevenmaal lof’. In navolging daarvan probeer ik elke drie uur zeven minuten in deze kamer te zijn, stil te zijn en met een psalm te bidden. Ik hoop dat ik daar ook op kantoor een vorm voor vind. Zulke geestelijke oefeningen helpen mij om als het ware in te pluggen in de werkelijkheid van God. Stilte is niet je hoofd leegmaken, het is de Vader, de Zoon en de Geest ontmoeten. Daarin vind ik een grote rijkdom.’

Tekst: Nels Fahner. Foto's: Wouter Muskee.

Labels: Missionaire toerusting, Nieuwsberichten, vandaag