Nieuws

‘Wees voorzichtig met je oordeel over andermans relaties’

2026-11-11T13:28:42Z

Rouw, verlies, moeizame familieverhoudingen, nieuwe (liefdes)relaties, vooroordelen – het kwam allemaal langs, zaterdag 7 november in de Oude Kerk in Zeist. Ruim honderd mensen bezochten de toerustingsochtend voor ouderenbezoekers in kerkelijke gemeenten.

Ds. Maaike de Goei-Jansma, PKN-predikant in Barneveld en lid van de Lichtspoor-redactie, zette uiteen hoe levenservaring onze manier van verbinden kleurt. ‘Als we bij iemand op bezoek gaan, nemen we ons geloof én onszelf mee, en ook onze eigen verwachtingen.’ Dan kun je er ongemerkt vanuit gaan dat in alle goede families de kinderen altijd betrokken zijn. Je gaat dan ook invullen: wie weinig bezoek krijgt, zal dus wel eenzaam zijn. Maar lang niet iedereen heeft behoefte aan (veel) mensen om zich heen. Zoals – een kleine steekproef in de zaal wees dat uit – bepaald niet iedereen graag met een ander praat als hij of zij ergens mee zit. Ds. De Goei: ‘Wees dus voorzichtig met je oordeel over relaties van anderen.’

En wat die verwachtingen betreft: Zelf was ze aangenaam verrast toen ze ontdekte dat een jong stel, relatief nieuw in een kerkelijke gemeente, bewust vriendschap had gesloten met een ouder echtpaar.

Jeu de boule
Soms geeft God relaties voor een bepaalde fase, betoogde ze. Haar eigen moeder, een weduwe van 89, was in haar jongere jaren op relationeel gebied niet makkelijk. ‘Ze hield niet van relaties buiten de deur. Vakanties waren er niet bij, hooguit een enkele keer een nachtje weg.’ Toen haar man vanwege een hersenbloeding in een woonzorgcentrum verbleef, bezocht ze hem vrijwel dagelijks, elf jaar lang. Na zijn overlijden kwam er een verandering. ‘Ze gaat twee keer per week jeu de boulen, doet aan sport, maakt uitstapjes met haar kinderen.’

De les: ‘Heb oog voor wat zich nog kan ontwikkelen.’ En nog een belangrijke tip: ‘Trek niet te snel conclusies.’ Zoals in het voorbeeld van de moeder die haar zoon maar zelden ziet: reageer bij dergelijke situaties niet met opmerkingen als ‘O wat verdrietig, wat jammer!’ Bekijk het vanuit het perspectief van de ander, in dit geval van twee mensen die een ingewikkelde geschiedenis achter de rug hebben en nu geen belang hebben bij intensiever contact.

Straal voorbij
Ds. Chris van Andel uit Amsterdam, emeritus predikant binnen de PKN en nog steeds actief binnen het ouderenpastoraat, sprak vooral als ervaringsdeskundige bij verlies en rouw. Sinds het plotselinge overlijden van zijn vrouw in 2021 heeft hij het leven opnieuw moeten uitvinden. Hij ontdekte ook, om maar een voorbeeld te noemen, hoe pijnlijk het kan zijn als bezoek geen of nauwelijks belangstelling heeft voor de dierbare overledene. ‘Er staat een foto van mijn vrouw op een prominente plek in de kamer. Mensen liepen er soms straal aan voorbij. Even gedenken. Even iemands naam noemen. Vertellen wat hij of zij voor je betekend heeft.’ Een belangrijk advies: ‘Vraag iemand die zijn of haar partner (of een andere relatie) verloren heeft, naar het sterven, hoe dat ging. Mensen waarderen dat.’ Ook al is dat jaren geleden, voor de persoon in kwestie ‘voelt het als de dag van gisteren’.

Een welgemeende suggestie aan mensen die een (pastoraal) bezoek brengen aan iemand die rouwt: ‘Zeg liever niet “Hoe gaat het?” Dat is een veel te grote vraag. “Hoe voel je je vandaag?” is beter.’

Bij een nieuwe relatie – ds. Van Andel moet er zelf niet aan denken – na de dood van een partner of een echtscheiding kan het zijn dat de kinderen er grote moeite mee hebben. Verwijdering ligt dan op de loer. ‘Bespreek plannen zo snel mogelijk met je kinderen. Blijf hen trouw, door middel van appjes, telefoontjes etc.’ De tijd doet ook in dit opzicht zijn werk. ‘Kinderen worden zelf ook ouder, en ontdekken dat niet alles vanzelf gaat.’

Het weduwnaar-zijn heeft wonderlijk genoeg zijn relatie met God verdiept. ‘Ik hoef de stilte niet meer te zoeken, die is er nu. En als ik alleen thuiskom doe ik de deur open en zeg: Heer, gaat u maar voor.’

Meer informatie over toerusting voor ouderenbezoekwerk en een abonnement op magazine Lichtspoor is te lezen op www.lichtspoor.nu.

Tekst: Anneke Verhoeven. Foto’s: Marieke Verkaik

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten

‘Verbeeldingskracht is een spier die je kunt trainen’

2026-11-10T16:27:16Z

De IZB had tientallen zakenlui uitgenodigd voor een walking dinner in het iconische Heinekengebouw in Rotterdam-Crooswijk, tegenwoordig een vergaderlocatie met allure. Hier legde de oprichter van de bierbrouwerij, Gerard Heineken, ooit de basis voor de huidige multinational. Over verbeeldingskracht gesproken.

Henk Boerman, verantwoordelijk voor de afdeling die pioniersprojecten begeleidt, geeft de ondernemers een inkijkje in zijn werk. Ze hangen aan zijn lippen als hij begint over de les die hij in de afgelopen twintig jaar heeft geleerd, over ‘de noodzaak van verbeeldingskracht’.

Het is uit het leven gegrepen: een kerkenraad nodigt de IZB uit, vanuit een diepgevoeld verlangen om het evangelie te delen met dorpsgenoten. Boerman: ‘Iedereen wil het. Dat proef ik meteen. Er is besef van urgentie.’ Maar het gesprek is amper op gang, of de ambtsdragers komen met het ene bezwaar na het andere. ‘Onze agenda’s zitten al vol. We zijn maar eenvoudige mensen. Op andere plekken kan dat misschien, maar hier werkt dat niet…’, et cetera.

Spier

Op basis van zijn jarenlange ervaring weet Boerman inmiddels waar het op vast zit: het ontbreekt aan verbeeldingskracht. ‘Niet omdat ik precies weet wat er moet gebeuren. Maar omdat ik op zoveel plekken heb gezien wat er mogelijk is.’ En, het goede nieuws is, die verbeeldingskracht is ‘een spier die je kunt trainen.’

Ondernemers moet dat bekend voorkomen. ‘Je kijkt naar een bestaande situatie en ziet iets wat anderen nog niet zien. De ondernemer en de pionier gebruiken in dat opzicht dezelfde spier.’

Het is al te gemakkelijk om de tegenwerpingen van de kerkenraad af te doen als smoesjes, erkent Boerman. ‘Wanneer je voortdurend bezig bent met wat er vandaag allemaal moet gebeuren is het moeilijk om je voor te stellen wat er morgen mogelijk zou kunnen zijn.’

Ontvankelijkheid

Boerman vertelt hoe zijn verbeeldingskracht in de afgelopen jaren is gevoed. Over ervaringen van een kerk in een Gronings dorp, op sterven na dood, waar een pionier kon worden aangesteld. Er kwamen nieuwe relaties met dorpelingen, maaltijden, koffiemomenten, een moestuin rond de kerk, geloofscursussen. Boerman: ‘Zo ontstond er iets wat we vooraf niet hadden kunnen bedenken. We hadden ervaring, we volgden een proces, maar wat er uiteindelijk ontstond hadden we zelf niet kunnen organiseren.’

Ook andere ervaringen hebben de verbeeldingskracht-spier getraind. Pioniersplekken van de IZB groeiden uit tot volwaardige geloofsgemeenschappen, met doop en avondmaal. ‘Tien jaar geleden was het bijzonder nieuws, als er bij een pioniersplek iemand werd gedoopt. Nu eigenlijk niet meer. Niet omdat het nu niet meer bijzonder is! Maar omdat het zo geregeld gebeurt dat het ‘gewoon’ is geworden.’

Verbeeldingskracht alleen is niet genoeg, benadrukte Boerman. ‘Het gaat niet over maakbaarheid, of over het kopiëren van wat elders succesvol is gebleken. Verbeeldingskracht kan een verlangen wakker roepen, maar moet ook leiden tot openheid en ontvankelijkheid. Tot de bereidheid om zelf op pad te gaan, te luisteren en te ontdekken waartoe God ons roept.’

Durfkapitaal

Eerder op de avond, net na het voorgerecht, heeft theoloog Bas van der Graaf, verantwoordelijk voor de afdeling die kerkelijke gemeenten toerust, de ondernemers uitgedaagd met indringende vragen. ‘Wat is jouw onderneming eigenlijk waard? Dan bedoel ik niet de waarde die in de boeken staat, of wat je werk betekent voor jouw identiteit. Ik vraag naar de waarde van je onderneming binnen de economie van het koninkrijk van God.’

Direct daaraan verbonden is de vraag: ‘Heeft jouw onderneming zoveel waarde in het koninkrijk hier en nu, dat je durft geloven dat, als het koninkrijk in alle volheid komt, het goede uit jouw onderneming daar een plek in gaat krijgen?’

Van der Graaf leest de gelijkenis van Jezus uit Lucas 19, over de heer die zijn durfkapitaal in handen legt van zijn dienaren - terwijl hijzelf in het buitensland verblijft. ‘Kun je jouw onderneming zien als een investering van God zelf, waarmee Hij hoopt op een goed rendement voor zijn koninkrijk?’ Het werk als ondernemer, hier en nu, heeft iets van een trainingsplek. ‘Training for reigning’ (Dallas Willard). ‘Ten diepste is het een trainingsplek voor de positie die God in zijn eeuwige koninkrijk heeft bedacht: meeregeren, meewerken, mee-scheppen met Hem.’

Evangelisatiepost

De hooggestemde woorden betekenen overigens niet dat elke onderneming nu een soort evangelisatiepost moet worden. Net als in zijn boek ‘Levenslessen van Jezus’ wijst Van der Graaf op kernwoorden uit de Bergrede, samen te vatten als “overvloedige gerechtigheid”.’

Die vertaalt zich in praktische zin: ‘Laat je ja ja zijn en je nee nee’, en: ‘Spreid je gerechtigheid niet ten toon om door mensen gezien te worden.’

Tegen tien uur, terwijl de meeste bezoekers langzaamaan richting de garderobe gaan, staat gastvrouw Marianne Kleppe nog wat na te praten.

‘Als ondernemer kun je in de kerk nogal eens het gevoel krijgen dat iedereen je met een scheef oog aankijkt: je bent altijd bezig met geld verdienen en ja… de rijke jongeling, jeweetwel. Daarom is het zo goed om ondernemers te inspireren: ook jij hebt een taak in het koninkrijk van God.’

Kleppe exploiteert met haar compagnon Floor van der Kooy het Heinekengebouw, de vergader- en eventlocatie in Rotterdam-Crooswijk. De twee jonge vrouwen leerden elkaar kennen bij de Navigators Studentenvereniging, vertelden ze Bas van der Graaf in een plenair interview. Sinds hun studententijd zijn ze onafscheidelijke zakenpartners.

Eerst runden ze Adhocdocent, een uitzendplatform voor docenten, van 2009 tot 2020, en sinds vier jaar draaien ze aan de knoppen bij het monumentale Heinekenpand.

Kleppe: ‘De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat snel geld verdienen best een drijfveer was, in de tijd van Adhocdocent. Bij veel van onze keuzes ging het ons om de omzet.’

Bij hun werk voor Heineken tappen ze uit een ander vaatje. Van der Kooy: ‘We hebben veel meer oog voor de waarden die we hoog willen houden: gastvrijheid, gezien en gekend worden, een goede werkgever zijn voor ons personeel.’

Ze zijn beiden christen; beschouwen ze ‘hun’ Heinekengebouw als een evangelisatiepost? Van der Kooy: ‘Misschien moet je het zo zien: er komen hier dagelijks veel mensen over de vloer en voor velen zijn wij de enige christen die ze kennen. Dat werpt de vraag op: doen we daar genoeg mee?’

Kleppe: ‘Meestal zijn het succesvolle mensen die bij ons over de vloer komen en niet de minder draagkrachtigen die bijvoorbeeld bij een evangelisatiepost tweedehands kleding uitzoeken. Maar, onze succesvolle en hoogopgeleide klantenkring kan misschien wel vallen onder ‘de armen van geest’. Het is dus belangrijk om tijd te nemen voor gesprekken over wat hen bezighoudt. Elke plek is een trainingsplek.'

‘Het gaat hier om ontmoeten, verbinden en hoop geven’, zegt ondernemer Gerard Rijsdijk uit Ridderkerk, tijdens de nazit. ‘In onze gemeente hebben we een huiskamerproject waarin die drie kernwoorden centraal staan. Ik merk hier dezelfde drive.’

Voor Arco Roodenburg smaakte de ondernemersavond naar meer. ‘Ik heb deze inspiratie als ondernemer nodig, ook om mezelf op te scherpen. Als ondernemer heb je invloed op het leven van mensen, daar ben ik me weer meer van bewust. “Elke maandag bid ik voor mijn personeelsleden”, hoorde ik in de gesprekken. Daar leer ik van.’

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Vandaag, Voor gemeenten, Voor jou, IZB

Gevormd worden en wandelen met God

2026-11-11T11:03:35Z

De IZB begeleidt pioniersplekken, maar ook zogeheten jonge gemeenten. Dat zijn gemeenten die gestart zijn als pioniersplek, maar dat inmiddels niet meer zijn. Dat betekent dat er andere thema’s gaan spelen, die horen bij een meer gevestigde gemeenschap. Om deze missionaire plekken te helpen zich te oriënteren, wordt er jaarlijks een netwerkdag georganiseerd, die dit jaar op 31 oktober werd gehouden en door zo’n 35 deelnemers uit verschillende teams werd bezocht.

Het toerustingsprogramma dat zij bij IZB-Impact volgen, oriënteert zich op de eerste christelijke gemeenten, zoals die in hoofdstuk 2 van het Bijbelboek Handelingen beschreven worden. Elk jaar wordt stilgestaan bij een van de kenmerken van deze gemeenten, van koinonia (community en omzien naar elkaar) tot leitourgia (aanbidding en geloof). Het Griekse woord didachè - onderwijs en vorming - was dit jaar de leidraad van de bijeenkomst, gehouden in het nieuwe onderkomen van IZB en GZB, het Huis van Zending in Zeist.

Spiegel

Welke elementen van de kerk komen in deze jonge gemeenten goed tot uitdrukking, en welke minder? Is er ergens een blinde vlek of een aandachtspunt te ontwaren? Henk Boerman: ‘Sommige deelnemers werden zich ervan bewust dat ze geen aandacht besteden aan catechese bij jonge kinderen. Zo fungeren deze netwerkdagen als een spiegel. We kijken hier met een genadige blik naar. Het zijn immers organisch gegroeide plekken.’ Hij legt een parallel met kleine kerken op het platteland. ‘Ook daar vallen gaten, omdat door gebrek aan menskracht niet alle elementen van kerk-zijn evenveel aandacht krijgen.’

Bij jonge gemeenten speelt vorming op verschillende manieren een rol, legt Boerman uit. ‘Ze zijn allemaal bezig met het proces om mensen uit te nodigen om in het spoor van Jezus te komen en daarin te blijven.’

Er wordt bij onderwijs en vorming vaak een onderscheid gemaakt tussen drie fasen. ‘De fase van bekendmaking draait om het ontdekken van het christelijke verhaal en de betekenis daarvan voor het eigen leven. Dan volgt de fase van inwijding. Daarbij kun je denken aan doop en catechese. Vorming, ten slotte, draait om praktijken die mensen helpen om te groeien in geloof. Eigenlijk loopt dat aspect van vorming door alle fasen heen.’

Bergwandeling

Om het concreet te maken is tijdens de netwerkdag het beeld van een bergwandeling uitgewerkt. ‘Het is best moeilijk om mensen te verleiden om verdieping te zoeken en onderwijs te willen volgen. Daarom wilden we de missionaire plekken uitdagen om een verhaal te vertellen. Het beeld van bergwandelen sluit aan bij levenslang gevormd worden door Jezus. Je wilt in zijn spoor blijven. Daarvoor is voorbereiding nodig, net als bij een tocht. Er zijn vergezichten onderweg, waardoor je beseft: hier doen we het voor. Er wordt soms geklaagd. Je komt onderweg andere mensen tegen die je helpen. Je rugzak bevat inzichten en ervaringen die je met anderen kunt delen. Zo’n metafoor helpt om na te denken over de vraag: wat zijn we aan het doen en welk perspectief hebben we?’. De deelnemers werden uitgedaagd om in kaart te brengen welke activiteiten van hun plek te plaatsen zijn op de kaart van zo’n bergwandeling en in hoeverre ze bijdragen aan het volgen van Jezus.

Aanwezigheid

Vorming wordt vaak tot catechese vernauwd, maar Boerman hanteert liever een bredere definitie, waarbij meer aspecten van een leerproces worden meegenomen. Informele vorming gebeurt bijvoorbeeld in spontane gesprekken en tijdens maaltijden. Dan zijn er nog bewuste activiteiten zonder een vast curriculum, zoals het delen van je geloofsbiografie. Bij formele vorming gaat het om programma’s met een structuur zoals een geloofscursus of catechesetraject. ‘Catechese is in het verleden vaak gericht geweest op kennisoverdracht. Dat heeft heel vaak niet tot geloofsvorming geleid. Blijkbaar beklijft het niet als mensen veel over het leven van Jezus leren, als ze daarbij niet in het spoor van Jezus komen.’

Hij verwijst naar de theoloog Andrew Root, die in zijn boek ‘Faith formation in a secular age’ beschrijft hoe mensen tot geloof komen. ‘Root raadt kerken aan om zich minder op informatie en meer op ontmoeting te richten. Minder op de programma’s van activiteiten en meer op participatie, de mogelijkheid om mee te doen. Als je activiteiten niet goed werken, zegt Root, dan gaat het uiteindelijk om de vraag of er binnen die activiteit een ontmoeting met God kan plaatsvinden. Geloof wordt niet gevormd door de juiste argumenten of een aanstekelijk programma, maar door momenten waarop mensen iets ervaren van Gods aanwezigheid midden in het echte leven.’

Samenleven

Maar de geloofsinhoud doet er wel toe, en op dat punt is het goed om een kader te hebben. In veel kerkelijke gemeenschappen is catechese niet langer vanzelfsprekend, waardoor het zoeken is naar geschikt materiaal. Ook in jonge gemeenten is het zoeken wat past. Voor die situatie levert de theoloog Alex Fogleman een bruikbaar perspectief in zijn boek ‘Making disciples’. ‘Fogleman grijpt terug op de Vroege Kerk. Hij constateert dat kennis niet beklijft als die niet verbonden is met spiritualiteit en moraal. In de vroege kerk was die verbinding sterk aanwezig, nu is die er op veel plekken moeilijk te ontdekken.’

Als je wilt dat mensen gevormd worden in geloof, hoop en liefde, dan zijn er drie bronnen die daarbij nauw aansluiten, meent Fogleman. Hij noemt de Apostolische geloofsbelijdenis – verbonden aan geloof - , het Onzevader – een leerschool van hoop - en de Tien Geboden – leerschool van liefde - als leidraad. Boerman: ‘Als kerk kun je je aanbod aan activiteiten spiegelen aan de vraag of zij te relateren zijn aan die dimensies en die drie bronnen. Zo kun je voorkomen dat, om het scherp te stellen, vormingsprogramma’s vooral de voorkeuren van voorgangers of gemeenschappen weerspiegelen.’

Tijdens de netwerkdag werd er ten slotte ook nagedacht over vormende praktijken, zoals de filosoof James K.A. Smith die heeft benadrukt. ‘Hoe vormen gewoonten onze gemeenschap? Er zijn christelijke praktijken zoals bidden en Bijbellezen, maar je kunt ook naar andere gewoonten kijken’, zegt Boerman. ‘Wie neemt de beslissingen in mijn gemeenschap? Wie geven we het woord? Je kunt wel iemand bij de deur zetten, maar zijn we daarmee echt gastvrij? Mensen leren over Jezus niet alleen door wat je vertelt, maar ook door hoe je als gemeenschap samenleeft.’

Tekst: Nels Fahner

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor gemeenten, Voor pioniers, Voor voorgangers, IZB

IZB houdt webinar over missionaire training voor twintigers

2026-11-04T15:14:42Z

Kun je het geloof nog wel delen in een cultuur waarin iedereen zijn eigen waarheid heeft? Waarom is het evangelie relevant voor iedereen? Hoe leg ik dit uit? In vier bijeenkomsten worden twintigers bij de training Twenties-four-seven toegerust om over het geloof in gesprek te gaan met collega’s en vrienden. Mette van Hell, kwartiermaker jongvolwassenen bij de IZB: ‘Het is geen evangelisatiecursus, maar je leert om onder woorden te brengen wat het geloof voor jou betekent en welke roeping je hebt gekregen van God.’

Groep

Kerken die voor Twenties-four-seven kiezen, bewijzen daarmee zichzelf een dienst, is de overtuiging van Van Hell. ‘Ze helpen hun jongeren om steviger te staan in hun geloof. Dat komt aan de hele gemeente ten goede.’ Vaak ontstaat er tijdens de vier bijeenkomsten, waar ook een maaltijd en een korte viering bij hoort, een hechte groep jongeren. ‘De opzet van de cursus helpt om een groep van betrokken twintigers te creëren in de gemeente. We zien dat dit gebeurt, zonder dat dit nu een vooropgezet doel is.’

Tijdens het webinar op 24 november leer je hoe je Twenties-four-seven kunt inzetten in je gemeente. Agnes van Haaften en Mette van Hell lichten de missionaire principes achter de cursus toe en geven praktische tips om de training te organiseren. Het cursusmateriaal is vanaf dit seizoen gratis beschikbaar.

Aanmelden voor het webinar kan via www.izb.nl/agenda

Hier kun je een reportage lezen over Twenties-four-seven in Voorthuizen.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten, Voor voorgangers, IZB

‘Kinderen zijn geen lege vaten om te vullen’

2026-10-28T15:13:22Z

Corina Nagel (43) is godsdienstpedagoog en oprichter van expertisecentrum KiemPlaats. Ze brengt haar kennis in de praktijk in haar eigen gezin met man en vier eigen kinderen. Daarnaast hebben ze in de loop van de jaren verschillende pleegkinderen onder hun hoede gehad. Samen met theoloog en podcastmaker Daan Molenaar schreef ze het boek bij de podcast: Omdat ik het zeg! Inderdaad, over opvoeden. Of beter: christelijk opvoeden, want dat maakt verschil.

Eerst wat over de titel: Omdat ik het zeg! Zo gaat het bij jou toch niet?

‘Haha, zo heet de podcast, het is natuurlijk met een dikke knipoog bedoeld. In het boek werken we vier opvoedstijlen uit, waarbij de autoritatieve stijl wel onze voorkeur heeft. Je hoeft niet altijd streng te zijn, maar ook niet altijd lief. Autoritatief wil zeggen dat het allebei kan. Je stelt duidelijk regels en kaders, maar je hebt ook oog voor de behoeften van het kind. Je spreekt kinderen aan op wat je afgesproken hebt, maar stelt jezelf altijd de vraag: welk signaal heb ik gemist dat het nu even niet goed ging? Wat is er precies gebeurd?’

Twee seizoenen hebben de IZB en de EO inmiddels online staan van de podcast, bij elkaar twintig afleveringen. Presentatoren Chris Segers en Rosa Douma (alleen eerste seizoen) leggen hun opvoedvragen voor aan Jurrien ten Brinke (eerste seizoen: ds. Bart de Bruin) en Corina. De derde staat al op de rit.

Als er al twintig thema’s behandeld zijn, waarom moest er dan ook nog een boek komen?

‘Een podcast is een makkelijke manier om onderweg, bijvoorbeeld naar je werk, iets inhoudelijks te beluisteren. De toon is luchtig, je kunt er ontspannen naar luisteren. Zelfs met kinderen op de achterbank. Met het boek willen we er verdieping aan geven. Dat doen we in de teksten, maar we geven ook handvaten om het gesprek aan te gaan. Met andere opvoeders, in een opvoedkring in de kerk, of voor het gesprek me je kinderen zelf.’

In acht hoofdstukken worden evenzoveel thema’s uitgewerkt, met modellen en schema’s erbij: wie is de baas; slaapstrijd; belonen en straffen; motiveren tot het goede; vrijheid of bescherming; respect; geloofsgesprekken met je kind; mee naar de kerk (of niet). Achter in het boek staat een literatuurlijst waar je een boekenwand mee kunt vullen. Tussendoor veel kaders en lijstjes: praktijkverhalen, gespreksvragen en praktische tips.

‘Het was wel een zoektocht,’ licht Corina toe. ‘Gaan we niet te diep? Qua taal streefden we ernaar het zo toegankelijk mogelijk op te schrijven. Maar, het boek moet ook verdieping geven aan de podcast. De grote issues die nu spelen zijn: hoe stel ik grenzen, en hoe kan ik mijn kind echt zien? Dat gaat vaak een kant op die veel ruimte geeft. En grenzen vinden we bijna iets engs. Het interessante is: dat werkt door in het geloof. Als je in het gewone leven niet kunt zeggen dat je kind geen snoepje mag, kun je dan wel duidelijk zijn als het over de kerkgang gaat? Durf je nog richting te geven? Of ben je bang dat je gaat indoctrineren? Daar zit geen oordeel in, maar de vraag: ben je je bewust van het spanningsveld waarin je staat? Ik ben opgegroeid met te veel richting. Ik begrijp ook wel waarom veel leeftijdsgenoten de kerk van mijn jeugd verlaten hebben. Vanuit mijn onderzoek – ik werk aan een proefschrift – weten we dat veel ouders van nu als kind te weinig ruimte ervaarden als het om het geloof ging. Er was geen plek voor hun ideeën en kritische vragen. Dat blijkt echt schadelijk voor kinderen. Van de weeromstuit zie ik nu ouders naar de andere kant doorschieten, maar kinderen hebben ook richting nodig.’

We lichten er een paar dingen uit. De slaapstrijd, vertel eens, wat bedoel je daarmee?

‘Het gaan slapen voelt vaak als een strijd tussen jou en je kind. Je kind heeft er geen zin in, of het lukt gewoon niet en staat weer bovenaan de trap. Jij hebt na een lange dag behoefte aan rust, en je bent ’s avonds de minst goede versie van jezelf. Die lieve geduldige ouder zijn is dan een uitdaging. Daar ben je wel eens klaar mee. Hoe kun je strijd voorkomen? Dat begint vaak al overdag. Slaaprituelen helpen ook. Of je energieke kind nog even laten springen op de trampoline, of een rondje fietsen. Voordat je kind naar bed moet, is er al winst te behalen.

Je zegt ergens dat kinderen hun eigen spiritualiteit moeten kunnen ontwikkelen.

‘Ja, kinderen zijn geen lege vaten om te vullen. Hoe leer je je kind van God houden? Wij denken vaak dat wij weten hoe het zit, maar juist dat hoeven we ze niet te leren. Kinderen hebben op hun eigen manier een heel natuurlijk contact met God. Jezus zegt niet voor niets dat we als een kind moeten worden. Wij mogen uitpakken wat God ze al gegeven heeft. Toen een van mijn kinderen voor het eerst over de kruisiging hoorde vertellen, zei hij: “Ik vind God stom.” Daar moet je niet van schrikken. Dat Jezus doodging aan het kruis, dat is ook echt stom, in kindertaal. Hij zag al jong het aanstootgevende daarvan. God valt echt niet van zijn stoel van zulke vragen.’

Jullie spreken van onderbescherming waar het gaat om digitale opvoeding. Waarom is dat?

‘Met een paar keer klikken komen kinderen online in aanraking met dingen waar je geen idee van hebt, terwijl hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Op veel kinderapps komen volwassenen met foute bedoelingen. Daar heb je als ouders nauwelijks zicht op. Maar we moeten het wel in de gaten houden. Door gesprekken erover te voeren, maar ook controleren op welke sites je kind komt.’

Je hebt ook pleegkinderen opgevoed. Hoe anders is dat?

‘Alles wat ik geleerd had over opvoeden, kon ik in de prullenbak gooien. Het is een heel groot verschil. Het zijn per definitie kinderen met een stevige rugzak. Ze hebben vaak een onveilige basis gehad. Daar kan zo’n kind niets aan doen. Het mooie is wel dat ik door de pleegkinderen een manier van kijken en opvoeden ontwikkeld heb, waar mijn jongste kinderen baat bij hebben.’

De IZB is een zendingsorganisatie. Waarom houdt de IZB zich met opvoeden bezig?

‘Ik heb jaren geleden als toeruster bij de IZB gewerkt. Je geloof delen is best lastig. Thuis is een plek waar je er met je kinderen en kleinkinderen onbekommerd mee kunt oefenen en experimenteren. Het is een nog veel effectievere manier ook. De kerk en de school en andere plekken waar het geloof geleefd wordt, zijn belangrijk voor kinderen en jongeren, maar thuis is de allerbelangrijkste plek waar ze leren leven als leerling van Jezus. Leren ze het thuis niet, dan is de kans groter dat ze God vaarwelzeggen als ze ouder zijn.’

Tekst: Arie Kok

De podcast 'Omdat ik het zeg' is hier te beluisteren. Het boek is te bestellen bij de lokale boekhandel of online.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Vandaag, Voor gemeenten, Voor jou, IZB

Welke urgentie voelen we eigenlijk?

2026-10-30T14:16:56Z

Vaak komen gemeenten bij de IZB op de lijn met de vraag: hoe kunnen we een (verdiepte) missionaire houding ontwikkelen, als gemeente, maar ook als gelovigen op de plek waar we in ons dagelijks leven zijn? Nadat we die vraag samen met de gemeente dieper hebben onderzocht (bijvoorbeeld met behulp van een missionaire oriëntatie) starten we vaak met een Focustraject of een missionair jaarthema. We zijn altijd weer blij als in de gemeente de missionaire urgentie wordt gevoeld en dat wordt omgezet in een concreet bezinningstraject.

Wat er soms onder vandaan komt

De laatste tijd merken we echter dat het nogal eens gebeurt dat onder de vraag naar de missionaire urgentie eigenlijk een andere vraag schuilgaat: die naar de toekomst van de gemeente. Als een gemeente te maken heeft met krimp en/of vergrijzing geeft dat vaak veel zorg en stress: waar gaat het heen, zijn we er over 10 jaar nog, wat is onze toekomst? Als we dan een tijdje op weg zijn met een traject, komt soms aan het licht wat de diepste hoop en verwachting was bij de keuze ervoor: dat de gemeente weer zou gaan groeien door de aanwas van nieuwe mensen. Een gevoel van teleurstelling is in dat geval meestal niet ver weg. Maar is de urgente vraag naar de toekomst van de gemeente niet een andere dan die naar het groeien in een missionaire levenshouding?

Een andere vraag, een ander antwoord

Wanneer duidelijk wordt dat de vraag naar de toekomst eigenlijk de hoofdvraag is, vraagt dat om een ander soort bezinning. De kern van die bezinning bestaat uit wat in de pioniersbeweging viervoudig luisteren is gaan heten. We luisteren naar vier kanten, om van daaruit tot een nieuwe visie te kunnen komen over waar God onze gemeente toe roept. De vier luisterrichtingen zijn: welke weg wijst God ons (ziet Hij toekomst voor onze gemeente en welke dan?), welke vragen worden ons gesteld vanuit de context (tijd en plaats), welke stem klinkt er uit de kerk in zijn geheel (wat beweegt er in de kerk), en welke stemmen klinken in de gemeente? Het zijn vier heel fundamentele vragen die om echte oefening in luisteren vragen. Die oefening kost tijd, maar is de inspanning zeker waard.

Maatwerk

Als IZB denken we graag mee in beide genoemde processen. Soms kan de aanvullende bezinning worden ingevoegd in het lopend Focustraject of het jaarthema. Maar soms moet het er echt naast of zelfs even in plaats van. Hoe dat er jouw gemeente precies uitziet, hangt uiteraard van de situatie af, maar daar denken we graag over mee.

Voor iedere gemeente is het hoe dan ook een goede vraag: welke urgentie vraagt om voorrang, de missionaire of die over de toekomst van de gemeente. Wat zijn jouw eerste gedachten over die van jouw gemeente?

Tekst: Bas van der Graaf, Teamleider Toerusting

Heb je ook een vraag of wil je ergens over doorpraten? Neem dan contact op via info@izb.nl.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten, IZB

‘God gaat altijd door het onmogelijke heen’

2026-10-20T15:14:47Z

Regenwolken drijven boven de uitgestrekte wijk De Groote Wielen in Rosmalen, waar ds. Wolter Stijf woont. We spreken elkaar in zijn studeerkamer aan de voorkant van het huis. Voor de deur staat zijn fiets, het vervoermiddel waarmee hij zich bij voorkeur door de wijk beweegt. In juli nam hij afscheid van verschillende missionaire initiatieven in de regio waar hij bij betrokken was, waaronder pioniersplek CRUX, hier in De Groote Wielen in Rosmalen.

Je hebt eerst in de agrarische sector gewerkt, voordat je predikant werd. Hoe is theologie op je pad gekomen?

‘Je kent het verhaal van Zacheüs de tollenaar, hè? En hij was nieuwsgierig, hij wilde weten wie Jezus is. Met die nieuwsgierigheid is het bij mij ook begonnen. Ik ben opgegroeid in een kerkelijke context. Gaandeweg kwam ik op het spoor van de theologie terecht. Je zou kunnen zeggen: was dat een roeping? Dat kan in een flits gebeuren, maar ook stap voor stap. Zo is bij mij geleidelijk aan duidelijk geworden waar ik enthousiast van werd. En enthousiast betekent ‘in God’ zijn. Het is bij mij een proces van rijping geweest. Dat vind ik een mooi woord, rijping – het past bij mijn landbouwachtergrond.’

De afgelopen jaren ben je betrokken geweest bij verschillende pioniersprojecten, in Tilburg en hier in Rosmalen. Hoe is jouw weg van dorpspredikant naar pionier gelopen?

‘Ik zie het als een wijziging van context. Ik ben in 2004 begonnen als gemeentepredikant in Meeuwen en Hagoort. Die gemeente had te maken met krimp. Daardoor werd ik in deeltijd gedetacheerd als predikant in de hervormde gemeente Bethel in Den Bosch. Omdat er veel moest gebeuren aan de pastorie van Meeuwen, heb ik voorgesteld dat wij zelf een huis zouden zoeken, en toen kwam Rosmalen in beeld. Vanaf hier kon ik op de fiets naar Den Bosch, en hier in Rosmalen en omgeving woonden ook gemeenteleden.’

Ondertussen leerde je deze wijk in Rosmalen kennen.

‘Ja. Ik vroeg me af: wat is hier gaande? Ik kwam op zondagochtend vooral hardlopers en wielrenners tegen. De wijk heeft geen kerkgebouw. Een heel andere context dan Meeuwen. Toen ben ik met de IZB om tafel gegaan vanuit de gedachte dat de IZB weinig pioniersplekken in het zuiden van het land begeleidt.’

Wat waren je eerste ervaringen?

‘Het is hier een welvarende wijk. Je organiseert een maaltijd en er komt niemand. Het is een wijk met veel jonge gezinnen die allemaal thuis eten. Ik dacht: ik moet een netwerk opbouwen, dus ik legde contact met welzijnsorganisaties, de wijkagent. Omdat het een nieuwe wijk was, raakte ik betrokken bij een groep mensen die bewonersactiviteiten organiseert. Kunnen we ook iets met zingeving, opperde ik. De mens is immers meer dan het lichamelijke. Zo ontstond de gespreksgroep ‘Kijken in de ziel’. Buren en andere mensen die ik sprak, nodigde ik uit. Ik kende twee musici uit Tilburg die wel wilden participeren in een avond met klassieke muziek. Er is in die tijd ook een wijkkrant van de grond gekomen, waar ik een column in ben gaan schrijven. Zo had ik vier keer per jaar een podium om te schrijven voor de mensen om me heen, veelal met een rooms-katholieke of seculiere achtergrond. Later kwam de vraag om iets voor nieuwkomers te doen. We zijn vanuit CRUX taallessen gaan geven; daar is mijn vrouw nauw bij betrokken.’

De coronacrisis zorgde in veel kerken en missionaire plekken in eerste instantie voor een impasse. Hoe zijn jullie daar doorheen gekomen?

‘Een maandelijkse activiteit als ‘Kijken in de ziel’ mocht niet meer. Maar God gaat altijd door het onmogelijke heen, zoals het verhaal van de Schelfzee zo mooi laat zien. We kwamen toen in gesprek met Marc en Barbara van Nieuw Amerongen. Zij woonden in Veenendaal en zijn hier vanuit missionaire overwegingen naartoe verhuisd. Op zo’n moment krijg je mensen om je heen met jonge kinderen, die hier in de wijk naar school gaan. Zo heb je ineens allerlei ingangen. Na verloop van tijd kwam de vraag of we niet iets met samenkomsten konden gaan doen. Dat is Messy Church geworden, in het Nederlands: kliederkerk. Wij hebben gekozen voor de Engelse naam, omdat die duidelijker is voor mensen van buitenaf in onze wijk. Netwerken bleef belangrijk, ook in de kerkelijke gemeenten om ons heen. Zij steunen ons financieel, maar ook met menskracht. Dat is waardevol, want regelmatig Messy Church organiseren vraagt intensieve voorbereiding en creativiteit.’

CRUX is nauw verbonden met de buurt. Kun je daar een voorbeeld van geven?

‘Met de bedrijfsleider van de supermarkt was bijvoorbeeld goed contact. Hij stelde een parkeerplaats beschikbaar om een Paasevent te houden met muziek. En een tijdje daarna vroeg hij: wanneer gaan jullie weer eens een event organiseren? Maar het begon dus allemaal met een gesprekskring om te kunnen praten over de dingen die iets dieper gaan dan de vakantie en het weer. Wat geef je door aan je kinderen, over je werk, behalve dat je er druk mee bent? Ik heb eigenlijk nooit een agenda bij deze bijeenkomsten, ik vraag aan het begin waar ze zich mee bezighouden en dan komt het gesprek vanzelf.’

Steeds meer gemeenten bevinden zich in een missionaire context. Welke kwaliteiten heb je als predikant nodig om ook pionier te kunnen zijn?

‘Als predikant kan het lastig zijn om te pionieren, omdat je te maken hebt met de verwachtingen van je gemeente. Een gemeente heeft altijd bepaalde tradities, in woordgebruik bijvoorbeeld. De missionaire context heeft een ander taalveld. In eredienst en pastoraal bezoek kun je het hebben over dat we allemaal zondaar zijn, en iedereen zal instemmend knikken. In een seculiere context zullen mensen snel zeggen: ja, maar ik doe toch goede dingen? Ik ben toch een goed mens? Je moet je dus weg van de vanzelfsprekendheid bewegen.’

Wat voor taal gebruik je in die meer missionaire gesprekken?

‘Dat hangt af van de persoon tegenover me. Wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon, het evangelie heeft altijd al heel verschillende en diverse mensen geraakt en meegenomen. Een term als ‘verlorenheid’ is wel herkenbaar. Veel mensen voelen zich verloren. Ze werken hard, maar wie is er voor hen? Je moet dus een antenne ontwikkelen voor degene die tegenover je zit. Je komt dichtbij door te luisteren, en relevante vragen te stellen, niet zozeer door te vertellen. Zoals Jezus vooral vragen stelde aan de teleurgestelde Emmaüsgangers. Teleurstellingen kent iedereen. Jezus vroeg hen wat er aan de hand was, niet omdat hij dat niet wist, maar om het gesprek op gang te brengen. En om bij kern van de mens te komen.'

Heeft het werk in de wijk ook je manier van preken veranderd?

‘Ik spreek een paar keer per jaar af met iemand met wie ik heel goed kan opschieten, die niet in God gelooft. Seculiere mensen zoals hij verwoorden wat er in ieder mens leeft, kerkelijk of niet-kerkelijk. Kijk maar wat een puinhoop de wereld is, dan kan er toch ook geen God zijn? De taal die ik gebruik in die gesprekken, zou ik meer in preken willen gebruiken, denk ik vaak. Eigenlijk zou iedere predikant de confrontatie moeten aangaan met de gedachten van seculiere mensen. Omdat die de vragen hardop stellen die bij de eigen gemeenteleden en bij jezelf leven en daar voor lauwheid kunnen zorgen.’

Missionair werk is werk van de lange adem. Waar haal jij het geduld daarvoor vandaan?

‘Kijk, in de traditionele kerkbank krijg ik mensen uit de wijk waarschijnlijk niet, hoewel God een God van wonderen is. Ik ga liever terug naar de bron, dat is de Bijbel. Daarin staat: beweeg de mensen tot het geloof. Dat is mijn drijfveer. Misschien ontstaat er iets van kerkgang, maar dat is niet mijn intentie. Er is hier in de wijk wel een groep ontstaan die bij elkaar komt rond de Bijbel. Iemand vroeg: mag ik eens met je meegaan als je ergens voorgaat in de omgeving? Diegene is een paar keer mee geweest. Ik probeer zo over het geloof te communiceren dat het niet afschrikt. Opschrikken is weer iets anders. Soms valt het me op dat iemand christelijke termen gebruikt. Dan wijs ik daarop en zeg ik: volgens mij zit er bij jou misschien meer geloof dan jij denkt. En dan hebben we daar een gesprek over.’

Je noemde al dat Messy Church bij CRUX een centrale activiteit is. Daaromheen zijn verschillende andere activiteiten ontstaan. Hoe zie je daarin de leiding van Gods Geest?

‘Op veel plekken is het zo dat ouders hun kinderen meenemen naar de kerk. Bij de Messy Church zien we een omgekeerde beweging: de kinderen vinden het boeiend en nemen hun ouders mee. Het is spannend om een balans te vinden, want je richt je in de taal op de kinderen, maar je wilt ook de ouders aanspreken. Daarnaast zijn er uitlopers zoals een gesprekskring over geloof en actualiteit en het jongerenwerk met tieners die al langer betrokken zijn bij de Messy Church, dat Barbara vormgeeft. Zij is nu de nieuwe pionier. Het is een Godswonder dat Barbara en haar gezin hier zijn komen wonen. In de coronatijd was het heel spannend of er een gemeenschap zou ontstaan. Toen kwam God met dit gezin uit Veenendaal. Dat kun je niet organiseren en toch gebeurt het. Dat is Gods Geest.’

Tekst: Nels Fahner

Meer info over het pioniersproject CRUX in Rosmalen vind je hier.

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor gemeenten, Voor pioniers, Voor voorgangers, IZB

‘Met de catechisanten gaan we een proces van vorming aan’

2026-10-12T13:55:45Z

Hoe ziet mentoraat er in jullie gemeente uit?

‘Voor ons is het cruciaal om de belijdeniscatechisatie niet alleen te zien als het overdragen van kennis over het christelijk geloof. Met de catechisanten gaan we een proces van vorming aan. Zo willen we ze begeleiden op de weg die zij achter Christus aan willen gaan. Als predikanten helpen wij hen daarbij. We zijn dus zelf als mentoren aanwezig. We oefenen samen met gebed, de catechisanten stellen een leefregel op die hen helpt om gevormd te worden, en ook krijgen ze concrete opdrachten mee voor hun dagelijks leven.

Een van die opdrachten is om kennis te maken met onze gemeente waar ze nu formeel onderdeel van gaan worden door een gesprek met een van de gemeenteleden. Dit gemeentelid is vaak al wat ouder, heeft daardoor ervaring en wijsheid opgedaan in het geloof, en gaat met hen een gesprek aan over wat het betekent om deel te zijn van de gemeente. Het is geen start van een langdurige mentoraatsrelatie. Je zou het meer kunnen zien als een mentoraatsgesprek. Maar we zien dat het zich in een aantal gevallen ontwikkelt tot iets langdurigs. We krijgen er eigenlijk altijd positieve reacties op, zowel van de gemeenteleden als van de belijdenisgroep.’

Wie koppelt de catechisanten aan de gemeenteleden?

‘Mijn collega Johan Visser en ik doen dit, omdat wij als predikanten de belijdeniscatechisatie begeleiden. Doordat wij de koppeling maken, voorkomen we dat de catechisanten binnen hun bekende, veilige kring kiezen. Omdat wij lang met de catechisanten optrekken, krijgen we vaak een gevoel voor de specifieke vragen of worstelingen waar elke catechisant mee zit. Op basis daarvan kiezen we een gemeentelid. Het betekent niet dat er altijd een perfecte match is, maar er gebeuren geregeld mooie dingen.

Zo hebben we een jonge vrouw met een niet-gelovige partner gekoppeld aan een oudere vrouw in de gemeente, die getrouwd is met iemand die niet gelovig is. De gesprekken deden beide vrouwen goed. Ze willen hieraan vervolg gegeven door een kring te starten voor gemeenteleden zonder gelovige partner.

Een ander voorbeeld: een van onze catechisanten was een vrouw die opgroeide in een stevig reformatorische kerk. Ze had het geloof van haar ouders vaarwelgezegd en is de Noorderkerk weer betrokken geraakt. Het was merkbaar dat bepaalde vragen en manieren van geloof beleven uit haar jeugd de kop opstaken bij haar. Ik heb daar nauwelijks ervaring mee – ik weet niet wat het is om echt bang te zijn voor God. Daarom hebben we haar gekoppeld aan een gemeentelid dat uit hetzelfde milieu komt en die zelf Gods genade heeft leren kennen, maar die wel ervaren heeft hoe een ander godsbeeld als een soort angel in je leven kan zitten. Deze gesprekken waren ontzettend behulpzaam voor deze vrouw.’

Is het ongemakkelijk om dit te doen, voor de belijdeniscatechisanten of voor de kerkleden?

‘Wij hebben nog nooit een negatieve reactie teruggekregen. We vragen wel aan onze gemeenteleden of we ze mogen koppelen. Een enkele keer krijg ik dan de reactie: “Mijn agenda zit zo vol, het komt nu niet uit. Maar volgende keer ben ik graag van de partij.” We horen vooral terug: “Wat was dit gaaf, kan dit nog een keer?”. Voor gemeenteleden is het nog op een andere manier waardevol. Een deel van onze belijdeniscatechisanten komen uit het studentennetwerk van de stad. Deze studenten zijn voor veel gemeenteleden best wel onbekend. Door deze mentoraatgesprekken wordt zowel het netwerk van de studenten als van de gemeenteleden vergroot.’

Hoe zou je hiermee kunnen starten in je eigen gemeente?

‘Het is echt eenvoudig. Toen ik predikant was in Vollenhove had ik vier belijdeniscatechisanten. Het is heel makkelijk om een paar mensen te vragen om in gesprek te gaan met deze catechisanten. Vaak hebben mensen een concrete aanzet nodig om met elkaar in gesprek te komen. Een vraag rond een belijdenistraject is daarom heel geschikt. Je moet het wel faciliteren en aanzwengelen in je gemeente.

Als het gesprek tussen generaties nog erg lastig is, kun je een cultuur kweken van wederzijdse verantwoordelijkheid in de gemeente. Een paar jaar geleden hebben wij bijvoorbeeld bij de start van het nieuwe kerkelijke seizoen alle namen van kinderen en jongeren op een briefje geschreven. De gemeenteleden trokken allemaal een naam uit de pot en hebben een seizoen voor het kind op het briefje gebeden. Daarmee heb je ze nog niet met elkaar in gesprek gebracht, maar je hebt al wel in het gebedsleven van de kerk geïntegreerd dat jongeren in de gemeente bij naam worden genoemd. Ik mag hopen dat daaruit iets voortvloeit.’

Tekst: Mette van Hell

Meld je onderaan deze pagina aan voor de kwartaalmailing ‘Twintigers’ van de IZB.

Meer weten over mentoraat? Kom dan naar de IZB-Toerustingsdag op 14 november 2026 met als thema ‘Metamorfose – over de geestelijke vorming van nieuwgelovigen’.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten, Voor voorgangers, IZB

‘Iedere gemeente kan een plek van vorming zijn’

2026-10-09T16:06:45Z

De IZB-Toerustingsdag start dit jaar met lezingen over de weg van nieuwe gelovigen, over inwijding, en over het overkoepelende thema ‘metamorfose’. De rest van het programma kent vier sporen waar je als team of gemeentelid verdieping in kunt vinden. Bas van der Graaf licht het programma toe.

Jouw lezing heeft als titel ‘metamorfose – over het veranderen van je denken’. Welke metamorfose staat je daarbij voor ogen?

‘Als het in de Bijbel gaat om karaktervorming, wordt vaak het beeld van een boom die vrucht draagt gebruikt. Dat is iets anders dan een setje vaardigheden ontwikkelen. De term ‘metamorfose’ komt in het Nieuwe Testament twee keer voor, bijvoorbeeld in Romeinen 12 vers 2. Daar staat dat nieuwe gelovigen ‘door de heerlijkheid van Christus zullen worden veranderd naar zijn beeld’. Dat is een belofte. De mystica Teresa van Avila gebruikt het beeld van de metamorfose ook letterlijk, door te schrijven dat Christus de gelovige omringt als een cocon, waardoor deze gevormd wordt van rups tot vlinder. In Hem vindt verandering plaats. Het belang van het opdiepen van dit soort beelden is dat de jongere generatie echt op zoek is naar verandering. Maar weten we ook hoe dat gaat in de gemeente? Kunnen we dit soort geloofsprocessen niet alleen uitleggen, maar een ander daarin ook meenemen? Hoe doe je dat? Daarvoor hopen we een bodem te leggen op de Toerustingsdag. Het missionaire zit ‘m erin dat de toekomst van de kerk meer en meer in de vorming van mensen zou kunnen liggen, als een plek waar zij ondersteund worden om een leven met Christus te leiden. We zien dat bijvoorbeeld al gebeuren in de Oosters-Orthodoxe kerk, waar de priester voor toetreders een belangrijke gids en adviseur is.’

Er is bij de Toerustingsdag ook aandacht voor zogeheten geestelijke disciplines. Termen als ‘onthouding’ en ‘toewijding’ zijn woorden die haaks lijken te staan op een cultuur van individuele vrijheid. Waarom zijn ze belangrijk?

‘Vanuit het christelijke denken zijn ze belangrijk, omdat geestelijke vorming altijd kruisvormig is. Jezus zegt: ‘neem je kruis op je’ en ‘verlies je leven om het te vinden’. Eenzelfde beeld gebruikt de apostel Paulus als hij spreekt over het afleggen van de oude mensen en het aandoen van de nieuwe mens. Dat is het beeld van oude kleding die je vervangt. De doopsymboliek van Romeinen 6 spreekt van sterven en opstaan in een nieuw leven. Dat is dezelfde dynamiek. Die geestelijke disciplines zijn daar onderdeel van. Toewijding en onthouding wijst op een proces van afsterven van datgene dat niet vruchtbaar is in het Koninkrijk van God. Dat lijkt soms haaks op de tijdgeest te staan en tegelijkertijd ook weer niet. Als mensen ervaren dat hun leven niet is zoals het moet zijn, dan hebben ze vaak ook al het besef dat ze dingen moeten, of mogen, loslaten.’

Wat valt er voor gemeenteleden op te steken op deze dag? Waarom is het een aanrader om te komen?

‘Als je dit spoor volgt, raak je aan het hart van het evangelie. Ik geloof ook dat de toekomst van de kerk hieromheen cirkelt. We hebben veel geprobeerd in het missionair werk, van het aantrekkelijker maken van kerkdiensten tot het organiseren van events, maar in de kern gaat het telkens om dit proces: wat betekent het om met God te leven? Getuigenissen van nieuwe gelovigen spreken ervan dat zij, soms na een periode van mentale chaos en duisternis, thuiskwamen in het geloof. In hun gevoelsleven veranderde iets waardoor hun denken weer gezond werd. Ik zie ernaar uit om gemeenten te bemoedigen om dit het hart te laten zijn van gemeente-zijn: met elkaar spreken over hoe het evangelie je wezen kan veranderen. Dat zien we ook vaak gebeuren bij een IZB-Focustraject. Veel gemeenten zoeken naar hun rol, soms in een situatie van krimp. Maar het goede nieuws is dat het voor iedere gemeente, groot of klein, mogelijk is om een plek van vorming te zijn.’

'Bijbellezen met nieuwkomers' is een van de sporen die je kunt kiezen. Waarom is het belangrijk om daar iets van af te weten?

‘Op veel plekken kloppen jongeren aan die online een hele reis achter de rug hebben. Zij hebben via internet veel informatie gevonden over de Bijbel en het christelijk geloof. Die kennis kan goed zijn, maar ook vermengd met allerlei ongefundeerde ideeën die niet stroken met de christelijke traditie. Het is dus goed dat er een praktijkruimte ontstaat waarin datgene wat ze al weten waar nodig wordt gecorrigeerd, en hoe dan ook op een hoger plan wordt gebracht. Hoe leef je met die kennis en hoe verandert het je leven? Het gaat dus om ontmoetingen rond de Bijbel waarin iets anders gebeurt dan wat ze online kunnen vinden. En waar ze leren om datgene wat ze gelezen en gehoord hebben toe te passen in het dagelijks leven.’

Wat kun je als gewoon kerklid doen voor nieuwe gelovigen?

‘Ik denk dat het belangrijk is dat nieuwkomers voorbeelden vinden. Je kunt als gemeentelid een mentor worden, dus dat je met iemand een relatie aangaat. Daarvoor is het wel nodig dat je zelf ook al gevormd bent door het evangelie. Zoekende mensen hebben soms niemand in hun omgeving die christen is. Dan is het heel belangrijk dat er mensen zijn die herkennen wat er met hen gebeurt. Zij zitten in een proces van levensverandering, maar kunnen dit met niemand delen. Getuige zijn betekent steeds vaker: deze dingen herkennen, er een antenne voor krijgen en het evangelie kunnen verwoorden in termen van deze zoektocht. Ik zou zeggen: sluit je aan bij wat er gaande is in iemands leven en probeer iemand ‘tevoorschijn te luisteren’. Dan hoef je niet te zenden, maar kun je ontspannen openstaan voor de ontmoetingen die op je pad komen.’

Tekst: Nels Fahner

Bekijk hier het programma van de IZB-Toerustingsdag op 14 november, ‘Metamorfose – over de geestelijke vorming van nieuwgelovigen’. Met o.a. Agnes van Haaften, Benno van den Toren, Rik Mager, Jaap van den Born, Mette van Hell en Leon van den Dool.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor gemeenten

IZB-Toerustingsdag ‘Metamorfose’ op 14 november

2026-10-09T16:03:57Z

‘Zoekende mensen hebben christenen nodig die herkennen wat er met hen gebeurt en daar woorden aan kunnen geven’, aldus ds. Bas van der Graaf, hoofd IZB-Toerusting. De Toerustingsdag kent dit jaar een programma met vier sporen waar je als team of gemeentelid missionaire inspiratie in kunt vinden. Naast thema’s als ‘mentoraat’ en ‘Bijbellezen met nieuwgelovigen’ kun je ook onderzoeken hoe je met je gemeente aan de slag wilt met ‘geestelijke disciplines’ of de ‘basics’ van het geloof.

Mogelijkheden

De dag is bedoeld voor kerkenraadsleden, voorgangers, evangelisatiecommissies, teams die een IZB-Focustraject doen en individuele kerkleden. Van der Graaf hoopt dat zij geïnspireerd worden om met een nieuwe blik naar hun mogelijkheden te kijken. ‘Iedere gemeente, groot of klein, kan een plek van vorming zijn.’

Zaterdag 14 november, Oude Kerk (en Huis van Zending IZB/GZB) in Zeist. Meer informatie over het programma en aanmelding vind je hier. Lees ook het interview met Bas van der Graaf over de Toerustingsdag.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Waarom je als kerk een pop-upcamping zou starten

2026-09-30T15:24:07Z

Dit jaar konden tientallen gezinnen met een minimuminkomen terecht op een pop-upcamping voor een kosteloze vakantie. In Dordrecht, Oud-Alblas, Overberg en Zoetermeer werden tijdelijke campings gerealiseerd op de grond van een boer of particulier, compleet met sanitair, een ontmoetingstent, speeltoestellen en soms zelfs een zwembad. Tientallen vrijwilligers uit de ondersteunende gemeenten kwamen in touw om de campings op te zetten, eten te koken, schoon te maken, een recreatieprogramma te zetten, een luisterend oor te bieden en in alles liefdevol present te zijn. Geen van de plaatselijke commissies die een pop-upcamping heeft georganiseerd zal ontkennen dat het ontzettend veel werk is en je na afloop bekaf bent. Waarom zou je het dan toch doen?

Kloof

De kloof tussen rijk en arm in Nederland is fors. Ongeveer 1 miljoen mensen moeten rondkomen van een inkomen op of iets boven het sociaal minimum. Veel van hen leven in (langdurige) armoede en slagen er niet (meer) in om hun hoofd financieel boven water te houden. Armoede vreet aan je eigenwaarde, en sluit je uit van heel veel activiteiten die voor anderen vanzelfsprekend zijn. In de zomervakantie is dit extra voelbaar als veel Nederlanders op vakantie gaan, maar zoiets er voor gezinnen in armoede echt niet in zit. Gods koninkrijk en zijn gerechtigheid zijn nauw met elkaar verbonden. Jezus viel op doordat hij juist oog had voor mensen aan de randen van de samenleving. In navolging van Hem zien we de waarde van ieder mens en delen we wat we zelf hebben ontvangen. Vanuit deze overtuiging is het idee voor de pop-upcampings geboren. Kunnen we mensen in armoede vanuit Gods liefde zegenen met een verzorgde en zorgeloze vakantie?

Groep

Hoe ziet een week op de pop-up camping eruit? Voordat de gasten komen, wordt alles in gereedheid gebracht door lokale vrijwilligers. Tenten worden opgezet, sanitaire gebouwtjes worden geplaatst, een grote ontmoetingsruimte in schuur of grote tent wordt gezellig ingericht, en het terrein wordt verder camping-waardig gemaakt met speelhoeken, zitplekken, een kampvuurplaats, en soms zelfs een zwembad. Op maandag komen de gasten aan. Meestal blijven ze tot vrijdag of zaterdag. De eerste dag staat in het teken van settelen en kennismaken. De kunst is om van verschillende gezinnen (met vaak verschillende culturele achtergronden) een fijne groep te smeden. De rest van de week kunnen de campinggasten meedoen aan het recreatieprogramma. Kinder- en tienerclub, allerlei uitjes (vaak gesponsord door of geregeld met lokale ondernemers), sport en spel, kampvuuravonden en ga zo maar door. Op elke pop-upcamping is ook een campingpastor aanwezig die een luisterend oor biedt.

Aanstekelijk

André Bos coördineert de pop-upcamping in Zoetermeer, die de afgelopen zomer maar liefst zes weken heeft gedraaid, en elke week gerund wordt door een andere Zoetermeerse kerk. Wat André zo mooi vindt aan de pop-upcamping, is dat de vruchten ervan heel divers zijn. Hij ziet de campinggasten genieten en tot rust komen. Ze kunnen even afstand nemen van het dagelijkse bestaan dat vaak getekend wordt door veel (financiële) stress. André ziet ook het positieve effect op de deelnemende kerken. Het is verbindend om als kerken samen zo’n interkerkelijk, missionair-diaconaal project te runnen. Daarnaast observeert hij dat het een vitaliserend effect heeft naar de eigen kerkgemeenschap. Voor alle leeftijden zijn er vrijwilligerstaken op de camping. Van klussen, activiteiten organiseren, gesprekken en koken. De pop-up camping werkt aanstekelijk, en vrijwilligers vragen: 'Zouden we door het jaar heen ook niet iets kunnen betekenen in de wijk rondom onze eigen kerk?'

Denk je erover om in jouw plaats ook een pop-upcamping te starten, dan kan de IZB meedenken over de aanpak. Vanuit de vier campings die nu jaarlijks draaien is veel expertise opgebouwd over de praktische aspecten van een tijdelijke camping opzetten, hoe je aan campinggasten komt, hoe je een mooi programma opzet, hoe je vrijwilligers werft en aanstuurt, en hoe je door alles heen Gods liefde tastbaar kunt maken. We geven deze kennis en ervaring graag door, en denken met liefde met je mee.

Tekst: Nelleke Rebel

Lees hier meer over de pop-upcampings. Heb je een praktische missionaire vraag namens jouw gemeente? Meld je dan hier aan voor ons gratis online missionaire spreekuur.

Labels: Dabar nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Kerstmagazine om breed te verspreiden 'Sporen van Licht'

2026-11-05T11:09:09Z

In dit nummer ontdekken én volgen we ‘Sporen van licht’. Daarbij valt te denken aan de bekende Lichtjestochten zoals die op veel plekken in het land worden gehouden, maar bijvoorbeeld ook andere missionaire initiatieven door het jaar heen

De rijk gevarieerde inhoud – verhalen, interviews met ‘lichtverspreiders’, reportages, columns – wordt verpakt in een aantrekkelijk jasje. Een laagdrempelig blad, met een uitgesproken missionair karakter.

Bij uitstek geschikt dus om te worden uitgedeeld aan een brede groep binnen en buiten de kerk!

Inhoud

In ‘Sporen van Licht’ een interview met Marinka Mulder, burgemeester van Culemborg. Ze vertelt hoe ze via de podcast ‘Eerst Dit’ (weer) op het spoor kwam van kerk en geloof. Joke Verweerd schreef speciaal voor dit nummer een verhaal waarin ‘elkaar wat licht gunnen’ op een eigentijdse manier wordt ingekleurd.

En hoe ga je verder ná december? Dat lezen we in een reportage over de ‘maand van het licht’ (januari!) in het Friese Zwaagwesteinde. Bas van der Graaf geeft nuttige tips over het toeleven naar het (Kerst)feest. Verder onder meer bijdragen van Margriet van der Kooi en Nico van der Voet.

Kijk voor verdere informatie én om te bestellen op Lichtspoor Kerst - IZB

Labels: Advert/Kerst, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Vandaag, Voor gemeenten

Feest van herkenning – bemoediging voor werkers in de kerk

2026-09-25T11:54:42Z

Je zet je in voor de kerk. Soms gaat dat vanzelf en soms loopt het stroef. Een gesprek waar je op blijft kauwen. Iemand die afhaakt. Gedoe in een groep. Of een taak die meer van je vraagt dan je dacht. De Rotterdamse missionair werker Martijn de Jong (Geloven in Spangen) reflecteert in drie korte video’s speels op dat soort momenten aan de hand van het Emmaüsverhaal. ‘De vrede van Christus is te diep, te mysterieus, te getekend door spijkers om in een app, een cursus, een shake of een oneliner te vangen. Die vrede doemt soms op en groeit in oplopers.’

De video’s zijn, met achtergrondinfo, te zien en te delen via www.izb.nl/feestvanherkenning

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor pioniers

Dabar 2026: spel en ontmoeting op de camping

2026-10-21T16:45:23Z

Van een knutseltafel tot een campingdienst: bij Dabar, bij het missionaire animatiewerk op campings kwam afgelopen seizoen weer veel creativiteit los. ‘Bijna 50 teams verzorgden afgelopen zomer een of meer weken Dabar’, vertelt Nelleke Rebel van IZB-Impact. ‘We zien ook dat jongeren terugkomen op campings en zo een band opbouwen met campinggasten. Het is bijzonder om te zien hoe jongeren zich geven aan dit missionaire werk.’

Dabar wordt gedaan op reguliere campings, op pop-upcampings en in stadswijken. Rebel merkt dat het werk gewaardeerd wordt. ‘We horen weleens van campinggasten – ouders van kinderen – die willen weten wanneer er Dabar is, zodat ze in die weken kunnen reserveren. Blijkbaar draagt Dabar bij aan de aantrekkingskracht van een camping.’

Dabar is bedoeld om op een speelse manier het evangelie handen en voeten te geven. Daarbij richten de pop-upcampings zich op mensen met een smalle beurs die anders niet op vakantie kunnen. ‘De teams hebben veel liefde gebracht, maar ook mooie gesprekken gehad met mensen die vragen hebben over God en geloof’, constateert Rebel.

Het kinderwerk brengt ook contact op gang met ouders. ‘Zo was er een moeder die na een verhuizing het contact met de kerk verloren had, maar zich door de campingdienst en gesprekken met het Dabarteam weer in de Bijbel wilde verdiepen.’

Campingpastores

Plaatselijke commissies zijn van onmisbare waarde voor het Dabarwerk, zegt Rebel. ‘Zij werven teamleden, faciliteren alle praktische zaken, houden tijdens de Dabarweken intensief contact met de teams, en vormen zo een steunend thuisfront voor de dabaristen.’

Op sommige campings waren er meer vrijwilligers dan vorig jaar. ‘Dit jaar lukte het bijvoorbeeld om in Ouddorp weer een team samen te stellen, terwijl dat vorig jaar niet haalbaar bleek. Daar zijn we erg blij mee.’

Rebel is ook onder de indruk van de inzet van campingpastores. ‘Ze zijn er in de eerste plaats voor de campinggasten, voor een luisterend oor, een goed gesprek. Ze zijn ook betrokken bij de campingdienst, of bij avondsluitingen. En daarnaast zie je vaak dat ze er ook echt zijn voor de Dabarteams. Met steun en advies, of gewoon een keer de afwas doen of koken.’

Kickstart

De verantwoordelijkheid en de praktische uitvoering van Dabar ligt bij de plaatselijke commissies. De IZB is betrokken bij de landelijke werving en de inschrijving. Daarnaast organiseert de IZB missionaire inspiratie en toerusting van de teams en plaatselijke commissies. ‘Dit jaar hebben we na een paar jaar afwezigheid weer een landelijke toerustingsdag georganiseerd, de Dabar Kickstart. Diverse oud-dabaristen en missionair werkers gaven workshops over leiderschap, missionair kinderwerk, tentdiensten en omgaan met lastige situaties of moeilijke verhalen waarmee je als dabarteam soms te maken krijgt.’

Rebel ziet dat dit bijdraagt aan de vormende rol die Dabar heeft. ‘Jongeren geven niet alleen veel liefde aan de kinderen op de camping. Ze geven op langere termijn ook veel aan de kerk: je ziet ze, eenmaal volwassen, vaak terug in kerkenraden en missionaire commissies.’

Meer weten over Dabar? Lees hier verder.

Labels: Dabar nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Vandaag

‘Je luisterhouding is uitermate belangrijk’

2026-10-08T13:15:55Z

Na uw emeritaat bent actief gebleven in het ouderenpastoraat van de Jeruzalemkerk in Amsterdam en in Nieuw-Vennep. In hoeverre zijn nieuwe (liefdes)relaties een thema bij de ouderen die u bezoekt?

‘Ik ben het thema een paar keer tegengekomen. Zo heb ik twee keer een huwelijk bevestigd van twee mensen op leeftijd. De ene keer een weduwnaar die met een weduwe getrouwd is, de andere bruiloft was van een weduwnaar die trouwde met een mevrouw die alleen gebleven was. Het punt is: hoe kijken de kinderen ertegenaan? Als dit niet open besproken wordt, zijn kinderen geneigd de nieuwe liefde in de plaats te stellen van hun moeder of vader. Dat de nieuwe liefde niet in de plaats komt van de oude, maar erbij komt, moet duidelijk zijn voor het stel zelf, maar ook voor de kinderen. Ik vind het een goed teken als ik zie dat bijvoorbeeld de foto’s van de overleden partners naast elkaar op het wandmeubel staan.’

Welke rol kan je als pastoraal bezoeker spelen bij het omgaan met de reacties hierop?

‘Er heeft nooit iemand aan mij gevraagd wat ik van zijn of haar nieuwe relatie vond. Zo’n relatie ontstaat net als bij een jong stel: deze mensen zoeken het zelf wel uit. Als pastoraal bezoeker probeer je erachter te komen wat de verwachtingen zijn. Als bezoeker moet je je bewust zijn van je vooroordeel dat je kunt hebben bij de gedachte ‘Is dit nu wel zo’n goede match?’. Zo’n vraag kan in je opkomen maar moet je niet stellen. Probeer te delen in het geluk dat deze mensen voor zich zien. Die luisterhouding is uitermate belangrijk. Het is niet jouw keuze, maar die van hen. Je moet je dus als het ware ‘bevrijden’ van je oordeel over de situatie. Het kan wel zijn dat jou naar je mening wordt gevraagd. Die kun je dan in alle wijsheid, voorzichtigheid, maar ook in alle eerlijkheid geven.’

Waarom is die luisterhouding belangrijk?

‘Laat ik een voorbeeld geven. Mijn eigen vrouw is ruim vijf jaar geleden overleden. Ik ben blij dat ik in mijn pastoraat bij mijn weten nooit gezegd heb ‘ja, dat begrijp ik’ als iemand vertelde over het leven als alleenstaande na het verlies van zijn of haar geliefde. Want je kunt het niet begrijpen als je zelf niet in die situatie verkeert. Iedereen beleeft dat ook anders. Je wilt de ander nabij zijn in de strijd, in het verdriet en het gemis.’

Heeft dat verlies gemaakt dat u uw rol als pastor anders beleeft?

‘Ik denk dat de gesprekken aan diepgang gewonnen hebben, zonder dat ik dat nu als een direct gevolg zie. Ik dacht wel: als de emotie in gesprekken mij te veel wordt, dan stop ik ermee, want dat zal ieder kunnen begrijpen, maar daar zit niemand op te wachten, een huilende dominee tegenover je. Maar zo is het niet gegaan. Ik bezoek veel alleengaande mensen. Mensen zien mij nu bij voorbaat als een soort lotgenoot, die weet waar hij het over heeft. Als je geliefde kortgeleden overleden is, dan vragen veel mensen in die beginperiode hoe je die laatste maanden hebt ervaren en kun je je verhaal doen. Maar na enige tijd krijg je die vraag niet meer, maar voor jouzelf is het nog altijd als gisteren, ook al is het al vijftien jaar geleden. Ik vraag daar dus naar. En ik merk dat mensen dat zeer kunnen waarderen. Het kunnen vertellen over de periode van overlijden en de begrafenis is van zeer groot belang, is mij gebleken. Mijzelf is weleens gevraagd of ik weleens dacht aan een nieuwe relatie. Zo’n vraag vind ik heel ongemakkelijk. Want voor mij was mijn vrouw de grote liefde, ik heb geen enkele behoefte aan een andere relatie. Maar voor anderen kan het heel natuurlijk zijn om, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, iemand te ontmoeten met wie er een relatie ontstaat.’

De ondertitel van de Lichtspoordag is ‘Hoe levenservaring je manier van verbinden kleurt’. Waarom is die rol van levenservaring zo belangrijk?

‘De mens is een product van zijn of haar geschiedenis, om het simpel te zeggen. In de tijd die achter je ligt heb je, als het goed is, wat wijsheid geleerd. Dat kleurt je verbindingen. Die levenservaring kan negatief zijn, maar als we uitgaan van positieve ervaringen, dan zal dat vertrouwen het aangaan van nieuwe relaties kleuren. Na de roze wolk ontdek je ook de dingen die niet zo positief zijn aan de ander. Het helpt als je geleerd hebt om te investeren in de relatie om tot verdieping te komen. Die houding kleurt dan ook de tijd die komt als je alleen komt te staan. Als je dan een nieuwe relatie aangaat, is het belangrijk om die negatieve karaktereigenschappen – die iedereen immers heeft - open te bespreken. Dat helpt om op een positief-kritische manier naar een nieuwe relatie te kijken.’

‘Relaties en reacties’ kun je ook breder trekken dan alleen liefdesrelaties. Ouder-kindrelaties spelen ook een rol in ouderenpastoraat. Hoe kun je daar als pastoraal bezoeker ouderen in ondersteunen?

‘Als pastoraal bezoeker kun je ouderen van advies dienen. Ik denk aan een alleenstaande moeder die geen contact meer had met haar zoon. Ik stimuleerde haar om op zijn verjaardag een kaartje te sturen. Maar de kaarten werden teruggestuurd, dus daar is ze mee opgehouden. Mijn advies is altijd: probeer trouw te blijven. Pleeg een telefoontje of stuur een kaartje. Probeer van jouw kant het contact te behouden. Sommige mensen zeggen: als mijn kind niet wil, dan houdt het op. Maar het is toch je taak, net zoals de vader uit het verhaal van de verloren zoon, om trouw te blijven en je kinderen in je hart te blijven meedragen, welke weg ze ook gaan. Ik heb ook weleens in het begin van mijn predikantschap contact gelegd met een dochter op verzoek van haar moeder, zonder dat aan die dochter te melden. Dat ging maar net goed. Daar heb ik mij ook nooit meer toe geleend, tenzij ik bij het maken van de afspraak open vertelde hoe de vork in de steel zat.’

Wat is je kompas als je wel een oordeel uitspreekt over iemands relatie?

‘Het is voor mij altijd belangrijk dat iemand zelf eerst vraagt wat ik ervan vind. Dan kun je proberen, in wijsheid, daarop te reageren. Het komt weleens voor dat iemand vertelt contact te hebben met iemand die niet kerkelijk betrokken is en daarover zegt: misschien is hij of zij wel op mijn pad gebracht zodat diegene ook tot geloof komt. Daar geloof ik niet zo in. Dat is volgens Paulus ook niet naar Gods bedoeling. Ik vraag dan bijvoorbeeld welke rol het geloof speelt iemands eigen leven. Want als je die derde dimensie in je leven niet met elkaar deelt? Daar zou ik het in alle voorzichtigheid wel over hebben. Je hebt immers het geluk van iemand voor ogen. Dus dan stel ik vragen zoals: wat als diegene niet tot geloof komt? Hoe zou je daarmee omgaan? Zo probeer ik dichtbij te blijven. Trouw zijn in het pastoraat betekent ook dat je hier met de ander niet eenmalig over praat, maar dat je bijvoorbeeld vraagt: zullen we hier over een paar maanden nog eens over doorpraten? Iemand daadwerkelijk terzijde staan is heel belangrijk. Als je maar één keer per jaar met zo’n gemeentelid een pastoraal gesprek hebt, is dat een druppel op een gloeiende plaat. Pastoraat betekent blijvende aandacht.’

Tekst: Nels Fahner

Meer weten? Meld je hier aan voor de Lichtspoordag op zaterdag 7 november over ouderenpastoraat, met Chris van Andel en Maaike de Goei-Jansma.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten, IZB

‘Ondersteun de zoektocht van generatie Alpha naar hoop en waarheid’

2026-09-14T10:12:20Z

‘Regelmatig geef ik vanuit mijn werk bij de IZB workshops en lezingen over Generatie Z en geloof’, schrijft Mette van Hell (zelf twintiger) in haar opiniestuk, dat op zaterdag 31 augustus in het ND verscheen. ‘Ik herken onder leeftijdsgenoten de interesse in geloof en zingeving. Niet-christelijke vrienden van me lijden onder de existentiële dreiging van klimaatverandering en een onstabiele wereldpolitiek, ze kopen bijbels en bezoeken de kerk.’

Tekortschieten

In het artikel geeft zij aan dat de aandacht voor Generatie Z voor kerken onontbeerlijk is, ook omdat er signalen zijn dat de daaropvolgende generatie, generatie Alpha (geboren tussen 2010 en 2025) nog nadrukkelijker op zoek is naar betekenis. ‘Vanwege de coronacrisis werd generatie Alpha al op jonge leeftijd geconfronteerd met een wereld die onveilig en onstabiel is. Verder komt deze generatie al heel vroeg in aanraking met hun eigen tekortschieten. Op Instagram en Tiktok zien ze (schijnbaar) populaire mensen en perfecte lichamen. En al op jonge leeftijd komen ze in contact met gewelddadige en pornografische content.’

Daarbij maakt AI dat ze zich tekort voelen schieten op intellectueel en creatief vlak, meent Van Hell op basis van werk van de Amerikaanse theologen Shelly Melia en Shane Pruitt. ‘Het is dan ook zorgelijk dat het mentaal welbevinden afneemt onder jongeren. Het maakt dat generatie Alpha op zoek gaat, en al op zoek is, naar hoop en naar waarheid.’

Wegwijzers

Van Hell roept kerken op een ‘vuurtoren’ te zijn om deze generaties de juiste weg te wijzen. De aandacht voor generatie Z is geen trend die weer zal passeren, concludeert ze. ‘Het is geen storm die je kunt uitzitten waarna je weer kerk kan zijn op de manier waarop je dat altijd bent geweest. Generatie Z en generatie Alpha laten zien wat de kerk nodig heeft in de toekomst. Ze schudden ons wakker en dagen ons uit om te ontdekken wat Christus volgen in onze tijd betekent.’

Lees hier het gehele artikel bij het Nederlands Dagblad.

Meer weten over hoe je als kerk kunt reageren op vragen van Generatie Z en Generatie Alpha? Kom dan naar de IZB-Toerustingsdag op 14 november. Het thema is ‘Metamorfose – over de geestelijke vorming van nieuwgelovigen’. Hier vind je meer info.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Voor gemeenten

'De taal moet ververst worden, elke keer'

2026-09-14T10:13:23Z

Deze ochtend hebben zeven gemeentepredikanten uit verschillende kerkelijke denominaties zich verzameld in een kerkgebouw in Nijkerk. Ze hebben in de achterliggende maanden het boek ‘De magie van het geloof’ gelezen. Daarin beschrijft Kees van Ekris ontmoetingen die hij had, met een voetbalsupporter, een bankier op de Zuidas, muzikant Stef Bos, rabbijn Tsvi Marx en anderen. Van Ekris deed dat als oud-studieleider van Areopagus, centrum voor contextuele en missionaire prediking, onderdeel van de IZB. Telkens stelde hij zichzelf de vraag: met welke machten hebben deze mensen te maken in hun werk en leven, en hoe kan ik het evangelie van Jezus daarmee in gesprek brengen?

Bij de leerkring over het boek wordt aan de deelnemers gevraagd om zelf als het ware een hoofdstuk aan het boek toe te voegen, door iemand te ontmoeten naar wie ze nieuwsgierig zijn, en van wie het werk te maken heeft met de mythes en machten van deze tijd. En er vervolgens een preek over te schrijven. ‘De Bijbel is het boek van ontmoetingen’, zegt Kees van Ekris deze ochtend, met een verwijzing naar de missioloog J.H. Bavinck. ‘In het missionaire gesprek is er dus een ontvankelijkheid nodig voor datgene waar God op dat moment een spoor trekt in iemands leven. Daarom is het goed om als predikant ontmoetingen te hebben buiten de kring van je eigen kerkleden. Daar doe je taal op voor de prediking. Die taal moet ververst worden, elke keer.’

Vakmanschap

De zeven predikanten hebben heel verschillende gespreksgenoten gekozen. Telkens hebben ze een portret geschreven van die ontmoeting en daarna een preek waarin zij hierop reflecteren. Alexander Bosma, predikant in de NGK Oegstgeest, maakte een afspraak met een docent-meubelmaker op het MBO, als inspiratiebron voor een preek over een tekst uit het Bijbelboek Exodus. Daarin wordt gesproken over de vaklieden die de tempel bouwden. Van een van hen wordt gezegd dat hij was gevuld met de goddelijke geest. ‘In mijn gemeente struikel je over de proefschriften, veel volwassenen zijn hoogopgeleid. Ik ben aangesteld voor de jongeren. Sommigen zitten op een vmbo-school en vinden moeilijk aansluiting. Ik wilde in mijn preek waardering voor vakmanschap uitspreken. Dat vakmanschap een plek is waar je de Geest op het spoor kunt komen.’

Van Ekris geeft feedback op de preek van Bosma. Hij zegt dat hij daar al lezend veel terugvindt van de vreugde die de ontmoeting heeft gegeven. ‘Dat doortrekt de taal van je preek. Je benoemt de wijsheid en de precisie in het werk van een vakman. Ik denk dat jouw kerkgangers hebben gevoeld dat je op dezelfde golflengte zit.’ Bosma vertelt na de training in de wandelgangen dat hij inderdaad veel positieve reacties van ouders op deze preek heeft gekregen.

Visser

Een gesprek kan soms niet brengen wat je ervan verwacht, maar ook dat kan voeding zijn voor de preek. Dominee Brand Jan van de Kamp zocht een voormalige topbestuurder van een luchtvaartmaatschappij op, die met hem op een vereniging zit. ‘We hebben beiden het gesprek gewaardeerd, maar er ontstond geen gesprek over geloof. Waar het mij om gaat, heb ik niet kunnen overbrengen.’ De man vertelde wel een anekdote die bij hem was blijven hangen. Zijn opa was visser, en vanaf het moment dat hij minder trouw naar de kerk ging, kreeg hij minder geld voor zijn vis. Dat werd een definitieve breuk met ‘die rotkerk’.

‘Het verhaal van zijn opa zou ik zeker opnemen in een preek’, zegt Van Ekris. ‘Dat zet zijn reserve in een ander daglicht. Sommige mensen willen niets meer van de kerk weten, niet omdat ze niet geloven, maar omdat ze beschadigd zijn. En ik zou ook meteen de vraag stellen: Wie beschadigen wij als kerkmensen, op dit moment?’

Mythe

In het groepsgesprek wordt telkens gepeild welke theologische vragen je bij een ontmoeting kunt stellen. Soms wordt de macht van het geld tastbaar. Zo raakte Jan Willem van Bart, predikant in Krimpen aan den IJssel, in gesprek met een echtpaar uit zijn gemeente dat een binnenvaartschip heeft. ‘Dit was voor mij een nieuwe wereld. Ik trof hen op een dag dat er geen vracht was geweest. Dat zorgde voor een gevoel van crisis. Meteen gingen alle alarmbellen af bij de schipper. Als dit weer gebeurt, moet ik dan mijn schip verkopen?’

De stress die hij zag bij het gezin had indruk op hem gemaakt. ‘Ik heb het vervolgens in mijn preek gehad over onze mythe van veiligheid. Ons leven lijkt te bestaan uit het inbouwen van zekerheden. Jezus laat een tegenstem horen: maak je niet druk om je dagelijkse behoeften, maar zoek het Koninkrijk van God. Durven we het aan met die woorden van Jezus, is dan een vraag die ik gesteld heb.’

Weldadig

‘Wat mij in jouw preek raakt, is de aandacht voor de hardheid van het leven’, reageert Van Ekris. ‘Wat is het een verademing als dit in een preek wordt uitgetekend. De erkenning daarvan is zo belangrijk. Een preek is niet alleen verkondiging, het is ook Lebenshilfe, troost in het leven.’

Van Ekris probeert de predikanten aan te sporen om ontmoetingen met niet-kerkelijke tijdgenoten aan te gaan en erachter te komen welke machten druk uitoefenen op hun leven. ‘Preken is het verjagen van de doodse geesten over mensen. In deze tijd zijn er veel mensen die geen verbondenheid meer ervaren met hun eigen ziel en met God. Het is weldadig dat er dan een predikant op je weg komt: iemand die is vrijgesteld om te helpen die verbinding weer te leggen.’

Tekst: Nels Fahner. Foto’s: Wouter Muskee

De leerkring ‘De magie van het geloof’ wordt vanaf 16 september opnieuw gegeven. Meer info vind je hier.

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, Voor voorgangers

EO en IZB organiseren event over geloofsopvoeding

2026-09-14T10:13:21Z

Onze (klein)kinderen groeien op in een wereld vol stemmen. Via school, sociale media, vrienden en populaire cultuur krijgen ze voortdurend boodschappen mee over wie ze zijn, wat een goed leven is en waar ze hun geluk moeten zoeken. Hoe helpen we hen om daarin de stem van Jezus Christus te herkennen? Wat als dat niet ons niet goed lukt? En hoe geven we het christelijk geloof zo door dat het niet alleen uit woorden bestaat, maar werkelijk betekenis krijgt in hun dagelijks leven?

Op deze avond wordt ook het boek van ‘Omdat ik het Zeg’ gepresenteerd, geschreven door Corina Nagel en Daan Molenaar, én wordt het nieuwe seizoen van ‘Eerst Dit voor Kids’ gelanceerd. Tim van Wijngaarden (TimZingt) – de vader in 'Eerst Dit voor Kids' – zal tijdens de avond een bijdrage leveren met cabaret en muziek.

Meer info over aanmelden vind je op deze pagina. De podcasts ‘Eerst Dit voor Kids’ en ‘Omdat ik het Zeg’ zijn via ieder regulier podcastplatform te beluisteren.

Labels: Nieuwsberichten, Vandaag, Voor jou

Missionair met weinig menskracht

2026-09-14T10:16:23Z

Een veelgehoord argument om niet aan een nieuwe missionaire activiteit te beginnen, is het gebrek aan menskracht. Dat is begrijpelijk. Midden in drukke levens kost het moeite om ruimte te maken voor iets nieuws. Soms is het verlangen om een missionaire stap te zetten er wel, maar lukt het niet om voorbij het bestaande takenpakket te kijken.

Maar vraagt missionair kerk-zijn altijd om nieuwe activiteiten? Misschien begint een eerste stap wel met opnieuw kijken naar wat we al doen. Welke bestaande activiteiten zouden we zo kunnen vormgeven dat ook mensen die niet of niet meer naar de kerk gaan zich welkom en uitgenodigd voelen?

Nieuwe ontmoetingen

Om die vraag te beantwoorden, is het goed eerst de gemeenteagenda eens te bekijken door de ogen van iemand van buiten. Veel kerkelijke activiteiten zijn in principe toegankelijk voor iedereen. Maar daarmee zijn ze nog niet vanzelf uitnodigend. De gebruikte taal, de bekendheid met kerkelijke gewoonten en de bestaande onderlinge contacten kunnen voor een nieuwkomer een behoorlijke drempel vormen. Wie niemand kent, stapt niet gemakkelijk alleen een kerkzaal of verenigingsavond binnen.

Kijk daarom niet alleen naar wat je organiseert, maar ook naar voor wie je het organiseert. Welke activiteiten bieden werkelijk ruimte voor nieuwe ontmoetingen? Denk bijvoorbeeld aan een maaltijd, een wandelgroep, een knutselclub, een koor, een opvoedavond of activiteiten voor de jeugd. Bij welke activiteit zou iemand die niet kerkelijk betrokken is kunnen aansluiten? En wat zou er moeten veranderen om die stap eenvoudiger te maken?

Daarbij is een persoonlijke uitnodiging vaak belangrijker dan een bericht in het kerkblad of op sociale media. Missionair kerk-zijn begint niet bij een programma, maar bij relaties. Wie kennen gemeenteleden in hun straat, op hun werk, rond de school of bij de sportvereniging? En bij welke bestaande activiteit zouden zij iemand op een natuurlijke manier kunnen meenemen?

Tijdstip

Overigens is niet iedere kerkelijke activiteit geschikt om missionair in te zetten. Sommigen activiteiten zijn niet geschikt voor een eerste ontmoeting. Het helpt niet om overal het etiket ‘missionair’ op te plakken. De vraag is eerder waar al openheid, ontmoeting en een verbinding met de leefwereld van anderen aanwezig zijn. Juist daar liggen kansen.

Dat vraagt ook om bereidheid tot verandering. Nieuwe mensen uitnodigen betekent niet alleen dat zij mogen aansluiten bij wat wij al bedacht hebben. We zullen ook naar hen moeten luisteren. Hoe ervaren zij de activiteit? Sluit het tijdstip aan? Begrijpen zij de taal? Is er ruimte voor hun vragen en ideeën? Een missionaire activiteit ontstaat niet alleen vóór mensen, maar krijgt steeds meer vorm mét hen.

Begin daarom klein. Kies één bestaande activiteit en bekijk die samen opnieuw. Nodig enkele mensen persoonlijk uit, verlaag een concrete drempel en vraag achteraf hoe zij het hebben ervaren. Zo hoeft missionaire vernieuwing niet altijd te beginnen met méér doen. Zij kan ook beginnen met anders kijken naar wat er al is — en met ruimte maken voor mensen die nu nog buiten beeld blijven.

Tekst: Henk Boerman

Wil je zelf een vraag stellen namens jouw gemeente? Lees dan hier meer over ons gratis online missionaire spreekuur. Het volgende spreekuur is op 7 september, aanmelden is niet nodig.

Henk Boerman is lid van het team Gemeentecontact en Advies van de IZB en hoofd van de afdeling Impact. Onlangs schreef hij het boek Biertje met de dominee over missionair kerk-zijn op het platteland.

Meer lezen over praktische missionaire vragen? Lees hier aflevering 1, 2 en 3 van deze rubriek terug.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor pioniers

‘Als je je leven deelt, verandert er iets’

2026-08-12T15:12:41Z

Sjoelen, bouwen, kleien, lego: in een bovenzaal van het moderne wijkcentrum Zuiderzee zijn zo’n twaalf basisschoolkinderen druk bezig. ‘Dit is onze inloop’, vertelt Annemieke van den Dool, die me deze zaterdagochtend rondleidt. Op de gang oefent een groepje meisjes een toneelstukje, dat straks het Bijbelverhaal zal inleiden. Ze worden geholpen door Robbert de Pater, die hier met een groepje tieners van hervormd Elburg een ochtendje meehelpt. ‘Je kunt samenwerken met een kerk in Afrika, maar ook met een missionaire plek in de buurt’, zegt hij. Vier tieners uit zijn kerk helpen vandaag een handje in het kader van jeugddiaconaat.

In de grote zaal beneden is teamlid Adrianne bezig om de beamer klaar te zetten om straks het verhaal van Zacheüs te vertellen. Ondertussen druppelen wat tieners binnen die helpen met ranja inschenken. Als de kinderen uitgeknutseld zijn, worden ze beneden door haar ontvangen. Adrianne krijgt de stemming er al snel goed in: ‘We gaan een lied zingen met alle namen van Jezus, en als we bij de letter van jouw naam zijn, mag je gaan staan!’

Aardappels

De kinderen zingen en dansen mee met de liedjes, sommige oudere kinderen doen de bewegingen voor op het podium. Aan de wand afbeeldingen van regionale iconen: windmolens, de Batavia, het standbeeld van Lely.

‘Hoe lang komen jullie hier al?’, vraagt Adrianne even later. ‘Ik twee jaar’, zegt een meisje op de achterste rij. ‘Ik elf jaar, zij acht jaar’, zegt een ander. Dan is het tijd voor het verhaal van Zacheüs, die in een boom klimt en door de mensen wordt geminacht. ‘Jezus wil er zijn voor iedereen. Mensen die verkeerde dingen hebben gedaan, mogen ook bij hem horen’, houdt Adrianne de kinderen voor. ‘Zacheüs verandert, omdat hij ook bij Jezus wil horen. Wie hoort er al bij Jezus?’ Er gaan heel wat vingers de lucht in.

Buiten rijdt een kar met aardappelen het plein voor het wijkcentrum op. Al snel staat het pleintje vol met groepjes mensen uit de wijk, die allemaal een eigen tas hebben meegenomen. Teamleden van Zuiderlicht staan op de kar om te helpen om de tassen vol te stoppen met aardappelen.

In de hal van het wijkcentrum tref ik Annemieke van den Dool, die hier sinds 2024 als missionair werker is aangesteld, nadat ze al jaren actief was als vrijwilliger. De Hervormde gemeente Lelystad organiseert hier in de Zuiderzeewijk al zo’n 25 jaar kinderwerk, vertelt zij. Sinds 2019 is er begonnen om dit werk uit te bouwen tot een pioniersplek, in samenwerking met de IZB. ‘Toen we begonnen als pioniersplek was het net coronatijd. Wat kunnen we doen om met de wijk in contact te komen, vroegen we ons af. Een van onze teamleden heeft een boerderij. Hij vertelde dat de prijs voor aardappelen en uien erg laag was. Waarom delen we die niet uit, zei hij. Dan zetten we er een tafel bij voor koffie en thee.”.’

Vrouwenochtenden

Ze kijkt even naar buiten, waar niet alleen aardappelen, maar ook warme wafels worden uitgedeeld. ‘We doen dit zo’n acht keer per jaar. We wisten niet dat het zou uitgroeien tot een soort evenement. Iedereen die komt, krijgt ook een uitnodiging voor de viering.’ Ze vertelt dat ze lang erover hebben nagedacht of ze het gratis zouden houden. ‘We hebben nu besloten om twee euro te vragen. Bijna niemand vindt dat een probleem. Zo maken we mensen niet afhankelijk. De inkomsten kunnen we gebruiken voor onze activiteiten. En als mensen het echt niet kunnen betalen, krijgen ze het natuurlijk wel gratis mee.’

Zuiderlicht organiseert ook een wekelijkse inloop en vrouwenochtenden. En als mensen daar behoefte aan hebben, worden ze thuis bezocht. ‘De vrouwenochtenden zijn ongeveer tien jaar geleden ontstaan. Als je ergens mee blijft doorgaan, groeit het, is onze ervaring. Meestal zijn we nu met ongeveer twaalf vrouwen uit de wijk. In het begin verzonnen we telkens een thema. Maar nu hoeven we niets meer te organiseren. We delen gewoon het leven met elkaar.’

De KinderBijbelClub is voor alle kinderen van de basisschool, vertelt ze. ‘Op een van de basisscholen organiseren we op vrijdagochtend een schoolontbijt. Je smeert op zo’n ochtend zo zes broden weg.’ Annemieke schat dat ergens rond de 20% van de kinderen thuis geen ontbijt krijgen, maar het ontbijt is voor iedereen, zodat het onderscheid wegvalt. ‘Eén kind vroeg een keer of ze een extra zakje mocht, dan had ze voor ’s avonds ook wat.’

Voor de liefde verhuisde Annemieke zo’n 20 jaar geleden naar Lelystad. Zoals wel meer missionair werkers heeft ze een achtergrond als ondernemer. Na haar studie HTS-Bouwkunde richtte ze met een compagnon een eigen bedrijf op, waar ze nog twee dagen in de week bij betrokken is. ‘Maar mocht het werk van Zuiderlicht groeien, dan ligt mijn hart hier.’

Erwtensoep

Georgette, een van de vrijwilligers die buiten bij de koffietafel heeft gestaan, loopt naar binnen. ‘Hé Annemieke, zal ik over twee weken erwtensoep maken?’ Ze vertelt dat ze voor de Alpha-cursus ook erwtensoep heeft gemaakt. ‘Wel 9 liter! Ik zal voor je zoon een bakje apart houden.’

‘Ik ben heel blij dat we zo veel vrijwilligers uit de wijk hebben’, zegt Annemieke. ‘De meeste mensen die bij ons naar de vieringen komen, kennen we al jaren. De dochter van Georgette bijvoorbeeld, ging als kind naar de KinderBijbelClub. Als tiener bleef ze ons helpen. Zij is pas gedoopt en heeft belijdenis gedaan. Haar moeder helpt ons nu ook bij van alles. Bij de vrouwengroep vertelde ze pas dat ze ook bidt. Dat vond ik bijzonder om te horen. Als je je leven deelt, verandert er iets.’

De vieringen worden eens in de maand gehouden, in een zaal boven de Wibra in het winkelcentrum. ‘We zijn ermee gestart doordat mensen uit de wijk zeiden: jullie organiseren wel iets voor kinderen over het geloof, maar niet voor volwassenen; kunnen jullie dat ook gaan doen?’ De eerste keer was spannend: zou er wel iemand komen? Nu zijn er telkens ongeveer 25-30 mensen, waarvan de helft zonder kerkelijke achtergrond. ‘We volgen eigenlijk een traditionele liturgie, in vereenvoudigde vorm. We starten met koffie en na de viering eten we altijd samen. Dan kun je makkelijker napraten.’

Deze zaterdagochtend is voorbij. Het pleintje wordt steeds leger. Ik krijg van een van de vrijwilligers nog een warme wafel toegestopt. De KinderBijbelClub is klaar, kinderen komen naar buiten gerend met een knutsel en een zakje met wat lekkers. Annemieke staat op om vier kinderen zelf naar huis te brengen. ‘Wij doen zulk dankbaar werk. Of er nu vijf of vijfentwintig kinderen komen, dat maakt mij echt niet uit.’

Tekst Nels Fahner, foto's Wouter Muskee

Dit artikel over het werk van pioniersplek Zuiderlicht in Lelystad verscheen in Vuur, een uitgave ter gelegenheid van 125 jaar GZB, als bijdrage namens de IZB. Het hele magazine, met impressies over zending wereldwijd, is hier te bestellen.

Labels: Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor pioniers

Generatie Z heeft vleugels, maar geen wortels

2026-10-12T14:15:48Z

In het café naast de Joriskerk in Amersfoort waar we afspreken voor dit interview, hebben we ruim uitzicht over het marktplein. Het is een frisse woensdagochtend, het café is net open. "Mag ik een chai latte met havermelk?", vraagt Mette (24). "Dit moet je noteren", zegt Dick (46), lachend tegen de interviewer. Zelf bestelt hij een cappuccino, met koemelk. "Jij bent gewoon een boomer, dat je havermelk niet normaal vindt", geeft Mette terug.

Dat generatie Z anders denkt dan de gemiddelde babyboomer, merken ze ook in hun gezamenlijke onderzoek naar twintigers in opdracht van de IZB. "Je hebt soms een ander perspectief op dezelfde dingen", zegt Dick, die als missionair predikant in de Amsterdamse binnenstad veel met twintigers te maken heeft. "Jonge mensen weten toch wat ze willen? Zo dacht ik over Generatie Z." Hij kijkt naar opzij. "Maar dat is de buitenkant", vult Mette aan. "Mijn generatie heeft bijvoorbeeld veel last van sociale angst. Veel leeftijdgenoten durven nauwelijks iemand te bellen die ze niet kennen."

Waarom dit onderzoek? "Omdat jongvolwassenen uiteraard heel belangrijk zijn voor de toekomst van de kerk, niet alleen voor het voortbestaan, maar ook om de intergenerationele lijn in de kerk te houden", legt Mette uit. "Het is een generatie die de wereld naar binnen brengt, doordat ze veel seculiere leeftijdgenoten hebben. Dat geeft een nieuwe energie, ook op missionair gebied."

Voor de IZB is dit aandachtsveld een strategische keuze, zegt Dick. "Missie draait om openheid voor nieuwe mensen, maar ook om het vasthouden van kerkelijk betrokken jonge mensen. Dat gaat niet vanzelf. Daar ging het IZB-jongerenrapport uit 2025 van collega Agnes van Haaften over. Dat een nieuwe generatie dreigt af te haken, baart de achterban van de IZB zorgen. Ouderen voelen daar veel pijn over. Tegelijkertijd zoeken twintigers naar geloofsgroei en een hechte gemeenschap. Soms ervaren ze daaraan een gebrek bij hun eigen kerk. Wat doe je aan die kloof? Dat is voor veel kerken een urgente vraag."

En dan is er nog de beweging van jongvolwassenen buiten de kerk die op zoek zijn naar zingeving, zoals die vooral op sociale media op gang is gebracht. "Hoe breng je die jongeren in contact met een fysieke kerk? En omgekeerd, hoe bereid je gemeenten voor om zich te openen voor nieuwe mensen? Dat zijn allemaal vragen die op veel verschillende plekken spelen", zegt Dick.

Het thema van deze Tijding is 'Trouw zijn'. Generatie Z vindt het moeilijk om commitment te tonen. Waar komt dat door en hoe zou dat anders kunnen? "Twintigers willen op elk gebied uitblinken: in sport, in vriendschap, in relaties. En ze willen authentiek zijn. Dan is het makkelijker om dingen te laten vallen dan om je voor langere tijd te binden", zegt Mette.

"De waarde van authenticiteit eist dat je vooral trouw bent aan jezelf", analyseert Dick. "Door je nog niet te binden, ontstaat ruimte om je eigen leven te ontdekken, is de gedachte. Maar iedereen voelt wel aan dat een mens geen eiland is. Jongeren ervaren in zichzelf een strijd tussen authenticiteit en de behoefte aan gemeenschap."

Het onderzoek van Dick en Mette richt zich ook op de behoeften van lokale kerken. Welke vragen hebben kerken als het om twintigers gaat en wat kan de IZB daarbij betekenen? De vragen van kerken zijn heel divers, vertelt Dick. "In de ene kerk zijn bloeiende jongerengroepen, andere kerken hebben nauwelijks jongeren in de kerkbanken. Wat wij graag willen doen, is met hen ter plekke luisteren naar de context."

Tijdens zo'n traject wordt het netwerk van kerkelijke jongeren in kaart gebracht. "Wat is nodig om bij de vragen van jongeren en hun vrienden aan te sluiten? Sommige kerken hebben een sterk kerkelijk kader in huis. Hoe kunnen zij jongeren helpen op het punt van geestelijke vorming? Want christen zijn is geen set regels, maar een proces van navolging. Andere kerken zijn een sterke gemeenschap. Hoe kun je dan toch blijven openstaan voor nieuwkomers? Bij dat soort vragen komt de IZB graag langszij."

"Veel kerken zitten in een zogeheten liminale fase", zegt Mette. "Ze lopen ertegenaan dat oude manieren van werken niet meer voldoen. Ze beseffen op onbekend terrein te zitten. Vanuit de kennis die hier in huis is, kan de IZB een begeleidende rol hebben in die zoektocht."

In een recent artikel in De Volkskrant over jonge bekeerlingen wordt gesproken van een omslag in denken in kerken die mede door sociale media wordt aangewakkerd: de kerk is altijd gefocust geweest op catechese – kennisoverdracht – maar ze ziet nu dat evangelisatie, het delen van geloofservaringen, voor veel jongeren het beginpunt van hun zoektocht is.

"Dat is een herkenbaar punt", zegt Dick. "Door de schermpjes leren twintigers anders dan veertigers, en desondanks blijven veel kerken catechese aanbieden zoals ze dat twintig jaar geleden deden. Maar ik denk dat jongvolwassenen leren door vormende praktijken. Laten we ze leren te bidden, te zingen en onderdeel te zijn van een gemeenschap, zoals dat ook in een gezin gebeurt. Later komt daar reflectie uit voort."

Dick vertelt over gesprekken die hij had met belijdeniscatechisanten in de Noorderkerk in Amsterdam. "Een van de oefeningen die we doen, is het opstellen van een eigen leefregel. Die jongvolwassenen zijn daar heel serieus mee bezig. Dagelijks Bijbellezen, twee keer per dag bidden, een maand lang vasten van alcohol. Ze grijpen zo'n leefregel aan om concreet te werken aan zichzelf. Ik geloof niet dat dit in mindering komt op cognitieve kennis, maar het komt op een andere manier binnen."

Hij geeft een voorbeeld. "Een van mijn catechisanten vertelde sinds kort meer trinitarisch te bidden, dus niet alleen tot God, maar ook tot Jezus en tot de heilige Geest. Door kennis kon hij daar woorden aan geven. Een ander zette in haar leefregel dat ze niet meer wilde weglopen voor eerlijke gesprekken met haar vriendinnen over haar geloof. Ze vroeg om boektitels om die gesprekken op een goede manier te voeren." Ze is nu 'Onversneden christendom' van C.S. Lewis aan het lezen. "Vanuit de leefregel ontstaat dus verdieping die ook een cognitieve kant heeft."

Kerkelijk betrokken of niet, Generatie Z heeft een grote behoefte aan verworteling, concludeert Dick. "Een jongere zonder kerkelijke achtergrond kwam bij ons binnen en zei: 'Om te groeien heb je wortels en vleugels nodig, maar onze generatie heeft alleen maar vleugels gekregen; het ging allemaal om ons, maar ondertussen staan we allemaal op omvallen.' Dat zoek ik in de kerk, zei hij: een plek van eeuwenoude wortels."

Dick Wolters en Mette van Hell geven onder meer de training 'Predikant voor Gen Z' en het traject 'Ruimte voor twintigers'.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Uitgelicht

Afstand nemen

2026-07-06T14:08:28Z

Ruim zestien eeuwen geleden dacht Basilius van Caesarea (329–379) al na over de waarde van afstand nemen. Basilius was bisschop in Caesarea (in het huidige Turkije) en een pionier in de zorg voor armen en zieken. Rond zijn kloostergemeenschap ontstond een omvangrijk centrum waar reizigers werden opgevangen en zieken en kwetsbaren werden verzorgd (dit initiatief wordt vaak gezien als een belangrijke voorloper van het christelijke ziekenhuis).

Voordat hij bisschop werd, bezocht Basilius verschillende kluizenaars en kloostergemeenschappen. Hij ontdekte daar de waarde van stilte en afzondering. Toch koos hij zelf een andere weg. Hij wilde de kracht van stilte verbinden met een leven midden in de samenleving. Juist daar, zo ontdekte hij, vertroebelt de drukte van het leven gemakkelijk onze aandacht voor God.

In zijn één van zijn geschriften schrijft Basilius: "De afzondering biedt hierbij de grootste hulp: zij brengt onze hartstochten tot rust en geeft het verstand de ruimte om ze volledig uit de ziel te verwijderen[1]." Hij wil aangeven dat afzondering helpt om de innerlijke onrust tot bedaren te brengen en ruimte schept om opnieuw gericht te raken op God. Juist wanneer we loskomen van de drukte van ons werk, ontstaat er ruimte om opnieuw te luisteren en richting te vinden.

Die overtuiging bleef niet bij woorden. Basilius gaf er concreet vorm aan in de gemeenschap die hij stichtte. Gebed en zorg voor armen en zieken hoorden er onlosmakelijk bij elkaar. Voor hem was afstand nemen geen doel op zichzelf, maar een voorbereiding op een leven van liefde en dienstbaarheid.

Misschien ligt daarin ook een mooie les en uitdaging voor de vakantieperiode. Rust is niet alleen bedoeld om op adem te komen, maar ook om opnieuw richting te vinden. Even afstand nemen helpt ons om daarna weer met aandacht aanwezig te zijn in het leven van de mensen om ons heen.

Na de zomer wachten het werk, de ontmoetingen en de verantwoordelijkheden weer. Maar misschien keren we anders terug wanneer we de tijd hebben genomen om stil te worden. Niet om de drukke wereld achter ons te laten, maar juist om haar opnieuw tegemoet te treden met een hart dat zich opnieuw heeft laten richten op God.

[1] Regulae fusius tractatae (De langere regels), antwoord 2

Labels: Nieuwsberichten

Nieuwsgierigheid

2026-08-26T14:14:55Z

Veel gemeenten kloppen bij de IZB aan omdat de kerkgang terugloopt en het moeilijk is om dorpsgenoten te interesseren voor activiteiten van de kerk. Als missionair toeruster probeer ik de vraag om te draaien. Niet: hoe krijgen we de mensen naar de kerk en op onze activiteiten? Maar: hoe krijgen we de kerkmensen in verbinding met de andere dorpelingen? Door middel van luisteroefeningen worden mensen uitgedaagd in gesprek te gaan met mensen die ze nu al dagelijks tegenkomen. Begin eerst veilig met een gesprek met die collega van wie je ergens weet dat hij of zij van een kerk is. En dan bouw je het op naar rand- of buitenkerkelijke collega’s of familieleden. Concrete huiswerkopdrachten waar je soms een drempel voor over moet, maar waar je achteraf dan met blijdschap op terugkijkt omdat gesprekken vaak een verrassende wending en openheid hebben.

Luisteroefeningen zijn binnen een IZB-traject soms makkelijker, omdat je als groep allemaal dezelfde uitdaging hebt en je bij een volgende bijeenkomst toch met een gespreksverslag terug wilt komen. Mensen gebruiken het zelfs om in gesprek te gaan door te zeggen: ‘Ik doe mee aan een onderzoekje waar we als kerk mee bezig zijn; mag ik jou wat vragen stellen?’ Tegenwoordig is er een verrassende openheid bij mensen om over geloof en zingeving te spreken. Als de kerk nieuwsgierig is naar wat het dorp of de wijk bezighoudt, dan kan het zijn dat het dorp en de wijk nieuwsgierig gaan worden naar het verhaal waar de kerk vol van is.

De opmerking aan het begin over de nieuwsgierigheid van het dorp was voor mij een inkoppertje, dus ik zei: ‘Ik zou vooral willen dat de kerkmensen nieuwsgierig worden naar wat dorpelingen en buurtbewoners ten diepste beweegt’. Als we echt luisteren, zullen we nog verrast zijn over de bereidheid van mensen om te delen wat hen beweegt.

Tekst: Rik Mager

Rik Mager is missionair predikant voor IZB-Toerusting. Wil je zelf een vraag stellen namens jouw gemeente, sluit je dan aan bij het maandelijkse ‘missionair spreekuur’. De volgende is op 7 september.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten

'Mythes zijn overal’

2026-06-24T15:33:04Z

Van Salvator Dalí tot Richard Wagner en van podcasts tot uitnodigingen om een vraag aan de dominee te stellen: wie het blog iBelieve van dominee Robert-Jan van Amstel bezoekt, valt meteen op dat hij een brede culturele interesse heeft en nadrukkelijk online present wil zijn voor mensen die niet vertrouwd zijn met de kerk.

Het landelijke Putten baadt in zonlicht als ik hem opzoek in zijn pastorie. Kleurige kunst aan de muur, een piano, boeken op tafel. Hier woont een cultuurliefhebber. Bij een kop koffie spreken we door over de betekenis van mythen als betekenisvolle verhalen in het leven van mensen, zoals dat thema naar voren komt in ‘De magie van het geloof’, het boek van Kees van Ekris dat in 2025 verscheen. In de gelijknamige Areopagus-leerkring die in september weer start, worden predikanten uitgedaagd om op basis van een ontmoeting als het ware een hoofdstuk toe te voegen aan het boek. Van Amstel had in dat kader een bijzonder gesprek met een leerkracht op de school van zijn kinderen. Hij schreef er een beschouwing over in Confessioneel Credo en op zijn eigen website. Ook inspireerde het boek hem tot gesprekken met de kerkenraad en op catechisatie.

Van wie heb je het geloof geleerd, wie heeft invloed op je gehad?

‘Dominee Cor van der Velde is de eerste persoon die in mij opkomt. Hij was in mijn jeugd predikant in Huizen, in het Gooi, en in die tijd overigens ook actief voor het Confessioneel Gereformeerde Beraad. Ik was als tiener niet zo’n kerkganger; dat is meestal zo met pubers. Toen zei mijn opa: wij hebben een nieuwe dominee, kom eens luisteren als je wilt. Mijn ouders gingen niet meer naar de kerk. Toen hoorde ik een heel bevlogen, aimabele man op de kansel. Het ging ook heel sterk over Christus. Hij is toen ook nog bij ons thuis geweest. Het viel mij op hoe hij het verhaal van de Bijbel kon koppelen aan onze situatie. God kwam ter sprake en zo werd mijn interesse gewekt. Ik zag hoe hij catechese gaf en dacht: dat zou ik ook wel willen doen. Rond mijn 16^e heb ik een roepingservaring gehad. Het is lastig om over zulke dingen te spreken. Een belangrijke gewaarwording is geweest dat Gods stem in een droom mij riep om Hem te volgen. ‘Waar gaan we heen?’, vroeg ik. ‘dat zul je wel zien’, zei Hij. Ik vertelde het aan mijn moeder, die er ontdaan van was dat ik dominee wilde worden. Een psychiater, dat kan, maar dominee? Ze heeft me vervolgens wel altijd gesteund.’

Je hebt op verschillende plaatsen gewerkt, in Amsterdam en Rotterdam, Barendrecht en het Drentse Beilen. Wat is het eigene van de context waar je nu werkt in Putten? Wat valt je op?

‘Of ik nu in de stad werk of in een dorp, de fundamentele vragen zijn hetzelfde. Wie ben ik? Wat is de zin van het leven? Waarom is er lijden? De oorlog heeft hier in Putten diepe sporen getrokken. In mei en in oktober, toen de razzia hier in 1944 plaatsvond, vinden herdenkingen plaats in het dorp en in de kerken. Het dorp is een vertelgemeenschap - ze is eigenaar van de verhalen en geeft die door aan nieuwe generaties. In mijn eigen prediking probeer ik telkens in te gaan op de grote vragen van het leven. De secularisatie is in de stad grotendeels al geweest. Wat ik in de stad zag, moet hier nog gebeuren, denk ik vaak: het geloof verliest relevantie en de rand van de kerk wordt groter. Ik probeer gemeenteleden daarop opmerkzaam te maken: als je iemand mist, maak dan contact. Laat dat niet aan de dominee of de ouderling over. Dat is ook lastig, want mensen kennen elkaar, ze laten niet altijd het achterste van hun tong zien. Een dorp heeft wel een eigen karakter. De Veluwe heeft een geschiedenis van eeuwenlang protestantisme, waarin de nadruk lag op Gods genade en rechtspraak. De ouderen in mijn gemeente herinneren zich die angst voor het oordeel van God nog goed. Putten heeft meer dan tien kerkgenootschappen. De Gereformeerde Kerk, die ik dien, heeft een open karakter. In het dorp is het beeld dat wij de ‘lichtste’ kerk zijn, ‘waar alles kan en mag’. We hebben een open blik, maar er wordt wel geloofd, in de kerk gaat het wel over Christus.’

Je zei zojuist dat in de stad de secularisatie al is geweest. Hoe bedoel je dat?

‘Veel gemeenten in stadswijken zijn in de afgelopen decennia veel kleiner geworden, maar er is een kern overgebleven. De mensen die er zijn, willen daar ook zijn. Hier in Putten zie je dat je het geloof voor steeds meer mensen niet zo relevant lijkt te zijn. Daarom zijn dit actuele vragen: waar is geloof zichtbaar in jouw leven? Waar is God in de onrust van de wereld? Als mensen mij zeggen ‘ik zie zo weinig van God’, dan vraag ik weleens of ik de vraag mag omdraaien: waarom zijn er zo weinig mensen van God?’

Je hebt twee kinderen op de middelbare school. Welke moderne mythes krijgen zij mee en hoe gaan ze daarmee om?

‘Door het boek van Kees van Ekris ben ik er echt op gaan letten. Dat heeft een zekere focus gegeven. Bij het avondeten heb ik aan mijn kinderen de vraag gesteld welk verhaal ze mooi vonden. Ze kwamen met de titels van kinderboeken, zoals het boek Koning van Katoren van Jan Terlouw. Ik ben met ze gaan kijken naar de videoclips die ze zien en ik vroeg: wat zie je gebeuren? Mijn zoon liet me zo’n clip zien: we zagen beelden van goudbehangen rappers en vrouwen die op auto’s gevleid liggen. De rappers hadden het over ‘bitches’ die hen moeten dienen. ‘Wat vind je hiervan?’, vroeg ik. ‘Eigenlijk niet goed’, zei hij, ‘want we zijn toch gelijk?’ Zo hadden we een gesprek over welk verhaal je meekrijgt. Een verhaal waarin een vrouw dienstbaar is aan de man, om hem te plezieren. Dat is mythevorming. Een andere mythe die eruit spreekt is dat alles mogelijk is als je geld hebt. Wil je zo leven? Daar hadden we het over. Zo zijn mythes overal.’

Hij brengt ze ook ter sprake bij mensen thuis, in pastorale gesprekken. ‘Dan stel ik bijvoorbeeld de vraag welk verhaal jou typeert. Welk verhaal is jou meegedeeld als richtinggevend, misschien ongemerkt? Dat kan een Bijbelverhaal zijn, of bijvoorbeeld het verhaal van de razzia. Veel mensen weten dan niet meteen precies wat ze moeten zeggen. Ze ervaren verlegenheid. Het boek van Van Ekris heeft me geholpen om ze te helpen daar woorden voor te vinden.’

Welke verhalen gaan met hemzelf mee? ‘Ik kom uit een ondernemersfamilie; familieleden van mijn vaderskant had een transportbedrijf, een bakkerij of een café. Dat is een belangrijk gegeven in de familie. Op een dieper niveau is ontheemd zijn en thuiskomen een rode draad in mijn leven. Verhalen die daarbij aansluiten zijn het Exodusverhaal uit de Bijbel en het verhaal van Parsival, waar Richard Wagner een opera over heeft geschreven. Het middeleeuwse verhaal vertelt over een ontheemde ridder die in contact komt met een heilige. Hij viert het avondmaal met andere ridders. Dat raakt hem, er vindt een omslag in hem plaats.’

Dat thema van ontheemding is voor zijn predikantschap ook richtinggevend. ‘Ik vind het belangrijk om als predikant gastheer te zijn, zodat mensen thuis kunnen komen bij God. Er is veel ontheemding in de maatschappij.’

Je verdiepte je ook in plaatselijke mythen, zoals het verhaal over het Solse Gat, een leemkuil in het bos tussen Garderen en Putten.

‘Ja. Daar zijn allerlei intrigerende verhalen over. Er zou een klooster zijn geweest waar slemppartijen werden gehouden. De monniken zouden zelfs een gouden kalf gemaakt hebben. Tot op vandaag de dag zouden daar geesten van monniken rondwaren. Er zit een waarschuwing achter die wortelt in het protestantisme: je ontvangt genade van God, maar als je die uitbuit, gaat het mis.’

Er zijn meer plaatselijke mythen met een dergelijke strekking. ‘Er is bijvoorbeeld een oud verhaal over een boer die een gouden kalf heeft gekregen van een kabouter. Het dier geeft geen melk, maar er komt goud uit de uiers. Zijn vrouw zegt: je moet onderzoeken waar dat goud vandaan komt. Ze slachten de koe en dan blijkt het binnenste te bestaan uit stenen en dor hout. Met andere woorden: als God je genadig is, wees daar zuinig op. Nog steeds zou die boer hier rondwaren. Nu ik dergelijke verhalen ken, ga ik anders wandelen door het bos. Henk Vreekamp heeft geschreven over de mythen van de Veluwe, de stilte die hier in de bossen hangt.’

Een prediker is ergens ook een ‘combattant’. Waar vecht je mee in je preken?

‘Waar ik echt mee worstel, is de relevantievraag, waar ik het al over had. Er zitten hier een paar honderd mensen in de kerk. Ze hebben allemaal hun godsbeelden, hun verhalen. Soms word ik door ongeloof overvallen. Wat doe ik daar nou eigenlijk, te midden van deze mensen? Waar licht God op met zijn licht? Huub Oosterhuis heeft het over ‘Gods ongeschapen licht’. Jezus zegt: Ik ben het Licht der wereld. Daar zoek ik naar, en als ik daar iets van ontwaar, kan mij dat een stuk lichter maken. Soms houd ik een preek die ik met hart en ziel heb voorbereid, en dan vraag ik me af wat ermee gebeurt. En soms zeg ik terloops iets, en dat blijft dan hangen. In 2016 ben ik overspannen geraakt. Ik was heel boos op God en op de kerk. Moet ik nog zevenentwintig jaar werken in een kerk waar het geen zier uitmaakt wat ik doe? Toen dacht ik dat het niet uitmaakte, nu geloof ik van wel. Mensen willen vieren, het geloof delen. Ook als het er hier misschien niet veel meer zijn, over dertig jaar, zoals op andere plaatsen is gebeurd. Ik beleef plezier aan initiatieven waarbij er gezamenlijk gewerkt wordt aan iets goeds, in de kerkenraad, bij gesprekskringen. De kerk is actief voor asielzoekers die tijdelijk op Nulde verblijven, in de bestrijding van armoede en eenzaamheid, in het jeugdwerk. Dat maakt het geloof ook relevant.’

Een rol van de prediker is ook die van benedictus. Op welke momenten voel je je gezegend als predikant? Wat is voor jou de ‘zegening’ van prediking en liturgie?

‘In het samen gemeente-zijn, door te vieren, te dienen en te leren. Een supervisor vroeg mij eens wat voor mij energie-gevende momenten zijn. Die momenten zijn voor mij vooral de pastorale gesprekken en de kerkdiensten. Daar ervaar ik dat God een God is van schepping. Er zijn momenten dat ik besef: hier wordt iets opgebouwd. Dat is belangrijk om te zien. We houden hier bijvoorbeeld Top-2000-kerkdiensten. Het is goed voor de onderlinge band om daar bijvoorbeeld samen teksten bij te zoeken. Dan zit de kerk vol met dorpsgenoten. Wij bieden wat aan en God gaat ermee aan de gang. En ook op minder mooie momenten kunnen we tot zegen zijn. Daar is God ook. Niet altijd alleen maar wanneer het lekker loopt, maar ook wanneer het schuurt.’

Wat heeft jou goede moed gegeven in die periode van burn-out?

‘Ik was echt op. Ik was snel boos. En ik besefte: het gaat gewoon niet goed. Toen heb ik mij ziekgemeld. De bedrijfsarts oordeelde dat intervisie niet voldoende zou zijn en dat het goed zou zijn om supervisie aan te vragen. Ik kwam bij Jean-Jacques Suurmond terecht. Hij heeft me geholpen om dingen klein en eenvoudig te maken. Het was een soort beeldenstorm, waarbij ik alles wat in de weg stond aan gruzelementen mocht slaan om te zoeken naar wie God zelf is. Het ging erom alles waar ik teleurgesteld over was, en het mensbeeld erachter, op te ruimen. Uiteindelijk heeft God me laten zien: hier ben Ik, in deze open vlakte. Het is als een tuin waar je al het onkruid uithaalt. Dat is heel fundamenteel. Mensen merkten op dat mijn preken veranderd waren. Ze zijn korter, meer to-the-point, eenvoudiger. Ik moest zelf eerst dingen opruimen, totdat God zichtbaar werd. Dat is heel bevrijdend geweest. In de eenvoud die ontstaan is, is Christus een heel duidelijk richtpunt voor mij. Het is als bij Mozes die het gouden kalf kapotmaakt: eerst moet dat verkeerde beeld kapot, voor je iets over God kunt zeggen. Ik gebruik tegen gemeenteleden soms het beeld van een levenstuin, om je levenshuis. Wat voor rotzooi ligt er allemaal in je tuin die je niet nodig hebt? Dat is misschien ingewikkeld om te onderzoeken, maar ook bevrijdend.’

Tekst: Nels Fahner

Het blog van ds. Robert-Jan van Amstel is hier te vinden. Meer info over de leerkring ‘De magie van het geloof’ die vanaf 15 september start, vind je hier.

Labels: Areopagus nieuws, Interviews, Nieuwsberichten

‘Wat mag ik doen, wat mag ik laten?’

2026-06-24T15:40:24Z

Het terras van Parkhuis Amersfoort heeft een weids uitzicht over bomen aan de rand van Amersfoort. Hier komen op een warme zomeravond theologiestudenten en jonge predikanten van verschillende kerkgenootschappen bij elkaar om tussen de gangen van een oosterse maaltijd door ervaringen over het predikantschap uit te wisselen.

Ergens wortel schieten als predikant, in een nieuwe kerkelijke gemeente: hoe doe je dat? En wat kun je leren van de ervaringen van zendelingen die vaak in een totaal andere cultuur terechtkomen? Rik Mager, missionair predikant voor de IZB, begon als gemeentepredikant in Woerdense Verlaat en Zevenhoven, waarna hij voor de GZB zes jaar werd uitgezonden naar Rwanda.

Context

Hij blikt in zijn bijdrage terug op de beginperiode van zijn tijd als docent aan een theologische school. ‘In het begin keek ik vaak via GoogleMaps naar straten in Nederland die ik goed kende. Met pijn in het hart dacht ik dan: ik wou dat ik daar stond.’ Nu hij weer in Nederland woont, bekruipt hem soms de omgekeerde reflex en zoekt hij of hij mensen herkent op straat in Cyangugu, de stad waar hij in Rwanda jarenlang werkte. Zo heeft de overgang naar een nieuwe situatie telkens trekken van een rouwproces. Het is goed om daarop voorbereid te zijn. ‘Rwanda is een dictatuur. Dat is een heel ingewikkelde context. We kwamen in een sfeer van achterdocht terecht.’

In een andere cultuur is alles anders. ‘Je loopt hopeloos achter de feiten aan. Dat roept de vraag op waar God in dat alles is. In Rwanda was ik een trouw kijker van Nederland Zingt. Dat deed me beseffen: ook al gaat het in Nederland op een heel andere manier dan hier, wij aanbidden dezelfde God.’

Zijn tip: ga op zoek naar een goede mentor, die je vertrouwen kunt. ‘Die kan voor jou een soort hermeneut van het systeem zijn.’ De lokale pastor in Rwanda die veel voor hem betekend heeft, gaf hem op een gegeven moment de opdracht om erachter te komen wat voor hem de ‘missie achter de missie’ is. ‘In Nederland was ik geneigd me te conformeren aan het beeld dat je als pastor een zekere onverwoestbaarheid moet uitstralen. Maar in Rwanda was er een periode dat we ons als gezin kwetsbaar voelden. Toen realiseerde ik me dat we ook waren gekomen om te ontvangen, om ons te laten kennen, ook in die kwetsbaarheid.’

Roeping

Hoe blijf je als predikant geworteld? Hoe blijf je geestelijk fris? Dat was het uitgangspunt van de tweede bijdrage, van Bart de Bruin, als predikant in Middelburg verantwoordelijk voor een grote gemeente van zo’n 2.000 leden en 1.300 kerkgangers. Een heel andere situatie dan in Andel, zijn eerste gemeente. ‘We hebben hier veertig kerkenraadsleden en veertig bijbelkringen, in plaats van één bijbelkring, zoals in Andel. In het begin sliep hij slecht omdat hij wel zag dat hij op een andere manier zou moeten werken dan hij gewend was. ‘Ik werd weleens zwetend wakker en was bang burn-out te raken. Dat resulteerde in een gesprek over roeping: wat mag ik doen, wat mag ik laten?’

Een Bijbeltekst die hij zijn gehoor meegeeft komt uit de brief aan de Filippenzen, waarin Paulus bidt dat de liefde van die gemeente steeds groter zal worden en dat ze zullen ‘onderscheiden wat wezenlijk is.’

‘Het predikantschap vraagt keuzes. Als je die zelf niet maakt, wordt je agenda ingevuld door de verwachtingen van anderen.’ Je moet als predikant je eigen geestelijk leven even serieus nemen als dat van je kerkgangers, zegt De Bruin. ‘Laat het evangelie niet gewoon worden. Het is verrassend, het is goed nieuws, ook voor jouzelf.’

Doordenken

Dat betekent dat er kaders gesteld moeten worden voor de zorg voor de eigen ziel. ‘Je hoeft geen redenen te geven voor momenten waarop je niet beschikbaar bent. Ik reserveer elke dinsdagavond om te zwemmen. Die momenten moet je zelf afkaderen. Dat heeft ook te maken met geestelijk leven.’

De Bruin reserveert het eerste uur van de werkdag voor stille tijd, van half negen tot half tien. ‘Ik lees dan de Bijbel, en iets daarnaast van bijvoorbeeld Van Ruler, Augustinus of Eugene Peterson. Drie dagen in de week plan ik daarna een uur in om te studeren. Het lezen van boeken is belangrijk voor de frisheid van de preek. Op zulke dagen begin ik dus om 10.30 uur met het andere werk. Om geworteld te blijven, helpt het om zaken te doordenken.’ Hij reserveert 20 uur voor de preekvoorbereiding. ‘Dinsdag is mijn exegesedag’.

Predikanten dienen ook goed te weten welke invloed ze door hun functie hebben op andere mensen, zegt De Bruin. ‘Onderschat niet de geestelijke strijd die er is rond predikanten en kerkelijk werkers. Zorg dat je mensen hebt bij wie je je zonden kunt belijden, waar je door bemoedigd kunt worden, bij wie je genade kunt ontvangen.’

De crux is om je gave en je identiteit niet door elkaar te halen. ‘Het is niet verkeerd om te willen weten hoe je preek wordt ontvangen, maar het is niet het wezenlijke.’ Je bent niet wat je doet, kortom. ‘Als je als predikant kinderen hebt, wees dan extra alert dat je ruiterlijk toegeeft waar je tekortschiet. Niets is zo funest dan dat je dat toedekt. Oefen jezelf, samen met je partner, in het struikelen achter Jezus aan.’

Wil je meer weten over Areopagus Young? Lees dan hier meer.

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten

Preekfestival 2026: Vrijmoedig spreken over een betere wereld

2026-08-14T10:28:13Z

Na een inspirerend avondprogramma op maandag met onder meer de Egyptische theologe Anne Zaki, verzamelen de deelnemers van de tweede dag van het Preekfestival zich op dinsdagochtend in de Jacobikerk. Terwijl het ochtendlicht door de ramen valt, start de dag met de heldere kinderstemmen van de Utrechtse kathedrale koorschool, die meewerken aan het ochtendgebed onder leiding van predikant Wim Vermeulen.

De eerste lezing van de dag is van de Londense theoloog Samuel Wells, een van de drijvende krachten achter het Britse Festival of Preaching. Zijn lezing heeft als thema ‘Preaching and politics’. Hij bespreekt twee preken die ingaan op actuele politieke situaties die hij recentelijk zelf hield. ‘Als je de wereld wilt veranderen kun je samenwerken met de macht of protesteren tegen de macht. Maar er is ook een derde weg: zoeken naar hoe een betere wereld eruitziet.’

Evangelie

Zijn preken sluiten aan bij die derde weg. Een preek dient er volgens Wells toe om duidelijk te maken wat de roeping van de kerk is. Zo leert volgens hem Jesaja 55 dat de samenleving er is voor iedereen, ook voor wie geen geld heeft. De basis van de samenleving wordt gevormd door waarden die onuitputtelijk zijn, zoals commitment en vertrouwen. Dit staat op gespannen voet met een politiek die gericht is op geld, transacties en deals. Er kunnen ook preken zijn die wortelen in een specifieke vraag, bijvoorbeeld hoe je je als christen verhoudt tot de gruwelen in Gaza. Wells adviseert om zo’n preek van tevoren te laten meelezen en ook aan te kondigen. ‘Maak van tevoren je bedoelingen helder, zodat je gemeenteleden niet voor verrassingen komen te staan.’

Aan het eind van zijn lezing geeft hij een aantal richtlijnen voor preken over politieke onderwerpen, waaronder de tip om dit niet te vaak te doen: zo’n 1 op de 10 keer. ‘Als je elke zondag een politieke aanval doet, worden je preken saai en voorspelbaar. En het Evangelie is nooit saai en voorspelbaar.’

Onderwerpen vermijden

Op verschillende locaties in de binnenstad was een breed palet aan workshops te volgen. Bij het gebouw van de TUU aan de Plompetorengracht houdt prof. dr. Arnold Huijgen een workshop met als titel ‘Preken over de hel?’. Een heikel onderwerp, de meeste aanwezige voorgangers geven aan dit onderwerp veelal te vermijden in de prediking. Huijgen geeft hen diverse perspectieven om recht te doen aan de Bijbel én de alledaagse ervaring van kerkgangers. De belangrijkste tradities in het denken over de hel, van de benadering van Augustinus tot het universalisme, dus het idee alle mensen gered worden, bespreekt hij in zijn boek Inferno. De hel als een plek waar mensen door duivels gepijnigd worden, is nergens in de Bijbel te vinden. Maar het idee dat alle mensen gered worden, overtuigt hem ook niet, omdat de Bijbel wel leert dat er twee wegen zijn.

Aanknopingspunten voor een nieuwe benadering vindt hij bij Calvijn, die de hel een ervaring noemt: Christus ervaart de godverlatenheid. ‘Calvijn plaatst de hel aan onze kant van de werkelijkheid. Dat geeft ruimte voor erkenning van dagelijkse situaties waar alleen God ons van kan verlossen.’ Belangrijk is ook te beseffen dat de hel als dreigement juist een gelovig publiek treft. ‘Echte dreiging met de hel als ondergang vind je alleen in het Mattheüsevangelie. Daarbij richt Jezus zich tot de gemeente, niet tot buitenstaanders. Dat is voor veel mensen een eyeopener.’

De hel is zoiets als het fotonegatief van de plek waar Jezus is, stelt Huijgen. ‘Jezus zegt: Ik ben de weg, de waarheid en het leven; ik ben de deur, de goede herder. De hel is het tegenovergestelde: een doolhof, waar de leugen regeert, waar geen kader is, waar je eenzaam bent, waar geen kudde is. De hel is: niet delen in Christus. Wie dan zegt dat dit wel meevalt, is in mijn ogen te beklagen.’

Bondigheid

Preken is een kwestie van theologische inhoud, maar ook van verwoording. In een zaaltje van het gebouw van de TUU verwonderen deelnemers van de workshop ‘Aan één woord genoeg’ zich over de bondigheid van de preken van Gerrit de Kruif, die diepe gedachten in geserreerde zinnen kon vangen. Udo Doedens, Hanneke Ouwerkerk en Jilles de Klerk bundelden onlangs een aantal van die preken in het boek ‘Kijk, weer een zwaluw’.

De Klerk: ‘De Kruif wist snel tot de kern te komen en je ook mee te nemen naar die kern.’ De Kruif preekte bijvoorbeeld in heldere bewoordingen over bekering, in een preek over Markus 1. ‘Het is niet spectaculair, zodat je er een sterk verhaal bij kunt vertellen. Het heeft er meer iets van dat je in een gymzaal in een grote groep staat en dat je moet kiezen bij welk team je gaat staan. Je kiest als vanzelf het sterkste team, maar je bedenkt je en loopt over naar dat andere. Tot inkeer komen is niet iets heel dieps, het is iets lichts, dat past bij Jezus. De diepzinnigste mensen komen er nooit uit. Het is meer dat je een wenk volgt, omdat Hij vertrouwen wekt. En dat je dan dingen gaat doen die bij dat vertrouwen passen.’

Authenticiteit

Preken gaat nooit buiten jezelf als mens om. Daarover gaat het in de workshop ‘Het ‘ik’ in de preek’ in de bovenzaal van de Jacobikerk, waar Bert Karel Foppen een gesprek leidt dat nauw aansluit bij het thema vrijmoedigheid. Op welke manieren kun je jezelf inbrengen in de preek en is dat eigenlijk wel wenselijk? ‘Jonge mensen vinden authenticiteit erg belangrijk. Maar het gaat niet om mij als voorganger. Hoe houd ik dat in balans?’. Dat blijkt een vraag te zijn die breed leeft in de groep.

Theologen als Bonhoeffer en Barth pleitten ervoor om als voorganger zelf op de achtergrond te blijven. Een preek is een brief die je als het ware als een heraut voorleest. In de tweede helft van de twintigste eeuw komt de rol van de hoorder en de persoon van de prediker in de belangstelling. Een argument om wel iets van jezelf te laten zien in de preek, is dat mensen dan ook van je kunnen verschillen, stelt Foppen.

Rollen

Alle aanwezigen zijn het erover eens dat voorbeelden uit het persoonlijke leven de hoorders je verhaal in kunnen trekken. Maar hoe doe je dat op een manier die passend is? Je kunt jezelf een aantal vragen stellen om te testen of het nodig is dat je een bepaald verhaal naar voren brengt, stelt Foppen in navolging van de theoloog Richard L. Thulin. Maakt je verhaal de Bijbelpassage toegankelijker? Is het verhaal noodzakelijk voor de preek?

Veel heeft hijzelf gehad aan de inzichten van de Duitse theoloog Manfred Josuttis. ‘Je kunt in de preek verschillende rollen aannemen. Je kunt je eigen gedachten bij een Bijbeltekst verwoorden om te laten zien dat de waarheid daarvan door jouw ervaring wordt bevestigd. Of je geeft eerlijk je positieve of negatieve verhouding tot de tekst weer. Je kunt ook een fictief ‘ik’ opvoeren, waarbij je jezelf als luisteraar positioneert, of als de buurman die over de heg iets zegt. Op die manier maak je ruimte voor de eigen ervaring van de hoorders, zodat die ook van jou kunnen verschillen.’

Tekst: Nels Fahner

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, Uitgelicht

Toer voor het Goede Doel 2026

2026-07-02T10:34:51Z

Van jongeren tot deelnemers die al jarenlang meefietsen: op zaterdag 13 juni stapten 31 racefietsers op de pedalen om onderweg verhalen te horen van mensen die in hun wijk of stad vormgeven aan missionair werk.

Een plek voor vragen in Waddinxveen
De eerste stop is bij Samen Triangel in de nieuwbouwwijk Triangel in Waddinxveen. Dit initiatief wordt gedragen door acht kerken en wil een plek zijn waar wijkbewoners elkaar kunnen ontmoeten en vragen over geloof en zingeving kunnen verkennen.

Pionier Jan Folkert van Zijl vertelt hoe de afstand tot de kerk vaak niet fysiek is, maar vooral mentaal. Daarom wordt gezocht naar laagdrempelige vormen van ontmoeting. Vanuit een schoolgebouw ontstonden onder meer een kookgroep, Kliederkerk, wandelgroep, gebedsgroep en het concept ‘Open tafel’, waar een aantal mensen bij elkaar komt die geloven willen ontdekken.

Onder het motto 'Wij geloven in de wijk' wordt gebouwd aan relaties in de wijk. Soms ontstaan daar verrassende ontmoetingen uit. Zo kwam een vrouw in haar zoektocht naar een wandelgroep in contact met Samen Triangel en bleek zij ook op zoek te zijn naar geloof. Een andere vrouw zocht een plek om een kaarsje te branden voor haar overleden vader en vond uiteindelijk haar weg naar een kerk in de buurt.

Samen leven in Nieuwegein
Na de middag wordt de groep gastvrij onthaald bij ‘Binnenstebuiten’ in Nieuwegein-Zuid Deze pioniersplek is verbonden aan leefgemeenschap ‘Ondersteboven’, waar onder andere initiatiefnemers Benno en Berdine van den Toren en Jaron Jongeneel wonen.

In het historische pand dat zij samen verbouwden, worden regelmatig maaltijden en ontmoetingen georganiseerd. De indrukwekkend lange tafel in de kamer is dan ook een gebed dat verhoord is, vertelt Berdine. ‘Gisteren hebben we hier nog met twintig mensen gegeten. Het is een tafel waar aandacht is voor God, bidden en Bijbellezen.’

Een deelnemer merkt op dat het een beetje lijkt op de eerste christengemeente: samen eten, bidden en het leven delen. Berdine bevestigt dit: ‘Het christendom begon ook bij kleine huisgemeentes, in de huizen met mensen onderling. Je bent dan veel dichter bij de maatschappij.’

De leefgemeenschap ontstond vanuit het besef dat veel mensen in Nieuwegein te maken hebben met eenzaamheid. Daarom worden er onder meer spelavonden, gezamenlijke maaltijden en sportactiviteiten georganiseerd. Jaron ontmoet daarnaast buurtbewoners via ‘Koffie met de dominee’, waarbij hij met een bakfiets en koffie aanwezig is in de wijk.
Met één van de contacten die hieruit voort is gekomen, leest Jaron nu samen de Bijbel. ‘We weten niet altijd wat werkt, maar we proberen. We hopen nog heel veel maaltijden te delen. We hebben écht goed nieuws!’

Het bezoek in Nieuwegein-Zuid wordt afgesloten met het spontaan zingen van ‘Samen in de naam van Jezus’. Een bijzonder moment.

Zending dichtbij en ver weg
De tocht begon en eindigt bij het nieuwe Huis van Zending in Zeist, waar IZB en GZB sinds kort samen gevestigd zijn.

Tijdens de afsluitende maaltijd vertelt GZB-directeur Martijn van den Boogaart over het ontstaan van de samenwerking rond zending en pionieren. Volgens hem laten initiatieven als Samen Triangel en Binnenstebuiten iets zien van wat wereldwijd gebeurt.

"Kerken zoeken wereldwijd naar nieuwe manieren om mensen in veranderende woonwijken te bereiken. Missionair werk begint vaak niet met grote programma's, maar met aanwezig zijn, relaties opbouwen en optrekken met mensen."

De deelnemers van de Toer voor het Goede doel brachten dit jaar een bedrag van ruim €16.000 bij elkaar. Meer info over deelnemers en sponsoring vind je op deze website.

Hoofdsponsor van de Toer voor het Goede Doel 2026:

Labels: Digitaal nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Verrast worden door God in de ontmoeting met campinggasten

2026-06-11T21:08:40Z

Ook deze zomer doen weer een groot aantal jeugdige vrijwilligers mee aan het missionaire campingwerk van Dabar op diverse campings in Nederland. Zo’n 45 van hen kwamen op 30 mei naar Rotterdam voor de ‘Dabar Kickstart’ met als thema ‘Open up’.De IZB organiseerde deze bijeenkomst met het oog op de toerusting van dabaristen, verteltNelleke Rebel-Kruijmer, coördinator bij IZB-Impact. Missionair werkers uit het netwerk van de IZB deelden hun ervaring met jongeren, zodat zij goed voorbereid aan hun zomerse vrijwilligerswerk beginnen.

Welke onderwerpen kwamen aan de orde bij de ‘Kickstart’?

Nelleke Rebel: ‘We hebben gefocust op onderwerpen die passen bij Dabar. Hoe organiseer je missionair kinderwerk voor kinderen die geen kerkelijke achtergrond hebben? De ervaren pionier Johan van der Klooster uit Capelle aan den IJssel gaf een workshop over wat je kunt zeggen bij bijvoorbeeld een avondsluiting of een kort meditatief moment. Dabarist Febe Troost vertelde hoe zij omgaat met soms heftige verhalen van tieners op de camping. Hoe kun je er voor hen zijn? Wat is je rol en wat niet?’

Henk Boerman: ‘Mirjam Hoekman en ik gaven samen een workshop over evangelisatie door je houding, door aanwezig te zijn. Voor teamleiders was er een workshop over vragen als: wat wil je bereiken met je activiteiten, waar richt je je op? Het is goed om realistische verwachtingen te hebben. En hoe ga je om met meningsverschillen in je team? Dat soort vragen.’

De hoofdspreker was Corine Zonnenberg. Wat viel je op aan haar benadering van missionair werk? Welke tips had zij voor de dabaristen?

Nelleke: ‘Corine heeft jarenlang Dabar gedaan en zich ook als campingpastor ingezet. Zij belichtte de rol van de heilige Geest in de ontmoeting met mensen, aan de hand van het Bijbelverhaal over Filippus en de kamerling. De Heer heeft deze man op het oog en Filippus laat zich inschakelen, maar het gaat stap voor stap. Hij is gehoorzaam aan God, stapt de wagen in, hij toont belangstelling en er ontstaat een gesprek. Op eenzelfde manier kun je je openstellen voor de heilige Geest als je dag begint: Heer, voor wie mogen we vandaag van betekenis zijn? Het kan nodig zijn dat je je programma onderbreekt omdat iemand aandacht nodig heeft. En zoals Filippus in de wagen stapte en de man vroeg wat hij aan het lezen was, kun jij ook met mensen in contact treden. Als er een campingfeest is, overweeg om er te zijn, of blijf hangen bij het zwembad. Blijf dicht bij jezelf, maar durf daar wel te zijn.’

Henk: ‘Er zaten ook concrete oefeningen bij Corines verhaal. Een belangrijk punt was ook dat je je openstelt voor Gods genade, ook voor jezelf. God werkt heel verrassend. Iemand die heel anders leeft dan jij, kan door Hem geraakt worden.’

Het thema was ‘Open up’. Waarom dat thema?

Nelleke: ‘Het thema ‘Open up’ is eigenlijk een soort jaarthema, het komt ook terug in een serie Bijbelstudies voor de stille tijd op de camping. De vraag is telkens: kun je je openstellen voor de weg die God gaat met mensen? Als je Dabar doet, besteed je daar een stukje van je zomer aan. Je stelt je open voor de andere teamleden, voor de campinggasten en voor God. De Bijbelstudies uit Handelingen laten zien dat dit thema ook telkens speelt in de Vroege Kerk. God gaat culturele grenzen over. Denk aan Paulus die als ex-vervolger apostel wordt. Zo worden christenen keer op keer verrast: sta je open voor God?’

Wat viel je op aan de deelnemers, wat hoop je dat dit doet met hen op weg naar de zomer?

Henk: ‘De werelden van het missionaire pionierswerk en van Dabar kwamen dicht bij elkaar. Ik denk dat de dabaristen gevoeld hebben bij de workshopleiders: deze mensen zijn actief in dezelfde wereld als wij. Ik was onder de indruk van de motivatie van de jongeren die er waren. Dat zij beschikbaar zijn om dit werk te doen, is heel bijzonder. Sommige jongeren komen uit een kerkelijke omgeving en gaan daar heel zelfbewust mee om, door te zeggen: wij wonen in een bubble, we willen daar uitstappen om heel Nederland te leren kennen. Zulke jongeren geven hoop voor de toekomst van de kerk. Veel missionair werkers en kerkenraadsleden van nu, hebben ooit door Dabar het verlangen gekregen om het geloof te delen. Ook bij deze lichting denk ik: wie gaan we later terugzien als kerkenraadslid of als missionair werker? Want dat gaat gebeuren. Een van de deelnemers koos er heel bewust voor om opnieuw Dabar te doen op een camping waarvan ze wist dat er veel campinggasten zijn met allerhande problemen. Ik vond het indrukwekkend om te zien dat ze die bewuste keuze maakte.’

Tekst: Nels Fahner

Meedoen deze zomer? Meer info over Dabar vind je op: www.izb.nl/dabar

Labels: Dabar nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Zomergezinsboekje ‘Spetterend’ nu te bestellen!

2026-06-03T21:50:44Z

Het zomergezinsboekje 'Spetterend' draait om Bijbelverhalen over water dat schoonmaakt, een nieuw begin markeert en leven geeft. In dit boekje vinden kinderen van maandag tot en met zaterdag een Bijbelverhaal, liedsuggesties, iets om over door te praten, een aanmoediging om te bidden, een activiteit om samen te doen en iets te puzzelen of te kleuren. We luisteren of kijken ook naar de verhalen van anderen. Zo ontmoet je kinderen van dichtbij of ver weg die hun verhaal met je delen.

Bestellen is kosteloos (excl verzendkosten) en kan per 5 boekjes, of een veelvoud daarvan. Deel wat je zelf niet gebruikt uit aan familie, in de gemeente of aan bevriende gezinnen of op het schoolplein. www.zomergezinsboekje.nl

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws

IZB houdt netwerkochtend voor voorgangers op 30 juni

2026-06-04T15:06:33Z

Het programma sluit aan bij het C.S. Lewis-jaar en draait om de vraag wat verhalen voor de praktijk van het werk van voorgangers kunnen betekenen. Met een lezing van dr. Arjan Markus over ‘narratieve geloofsverantwoording’, boekentips van ds. Leneke Marchand en een reflectie op verhalen van christelijke influencers van Mette van Hell, kwartiermaker twintigers bij de IZB. Missionair werker Arjen van Wijk, tevens zanger bij de band This Beautiful Mess, zingt verhalende muziek van onder anderen Nick Cave.

De ochtend is van 10.00 uur tot ca. 13.30 uur, inclusief lunch, in Kruispunt Vathorst, Terschellingkade 22, Amersfoort. Deelname is gratis, vooraf aanmelden is noodzakelijk. Dit kan tot en met dinsdag 23 juni via deze link.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws

‘Geen baan, maar een roeping’

2026-06-02T14:35:45Z

‘Hier is het allemaal heel inhoudelijk. Mensen zijn gedreven, werken vanuit de missie. Daar ben je het met elkaar over eens. De financiële wereld is veel platter. Je hebt een ander soort drive. Targets, resultaten, daar gaat het over.’ Dat gold bijvoorbeeld voor zijn functie als salesmanager bij een middelgrote verzekeringsmaatschappij. Aan de andere kant was ook daar helder dat investeren in de relatie met financieel adviseurs heel belangrijk is.

Uiteraard kun je ook in de financiële wereld je christen-zijn uitdragen. ‘Ook daar kun je gewoon jezelf zijn. Maar op de een of andere manier wordt er gewoon niet veel over het geloof gepraat, is mijn ervaring. Ik heb jarenlang met iemand samengewerkt voordat ik erachter kwam dat hij ook naar de kerk ging. Zelf heb ik er altijd zo transparant mogelijk over willen zijn. Authenticiteit is ontzettend belangrijk. Ik heb geleerd dat je soms moet uitleggen waarom je bepaalde keuzes maakt, waarom je iets wel of juist niet doet. Vaak krijg je dan ook mooie reacties. Dat gold ook voor mij als christen in de politiek. Ruim dertig jaar ben ik actief geweest binnen de ChristenUnie, onder meer als raadslid. Collega’s en adviseurs die dat wisten, waren oprecht geïnteresseerd, ze wilden weten hoe ik in die rol dacht over bepaalde onderwerpen.’

Zachter
Theo Krins (61), vader van drie kinderen en opa van vijf kleinkinderen, is getrouwd met Marjan, die werkzaam is in de ouderenzorg. ‘Ze is heel toegewijd, niet alleen beroepsmatig, maar ook richting de ouderen binnen de eigen familie. Ik ben ambitieus, zij is vooral zorgzaam. Mede door haar ben ik zachter geworden.’

Was werken in de financiële sector een jongensdroom? ‘O nee. Ik wilde eigenlijk bij de marechaussee, maar dat werd het niet. Ik heb de politiek overwogen, maar uiteindelijk ging ik werken bij de bank. Die wereld vond ik wel interessant. Mijn grootvader en twee ooms werkten er. En ik ben dus veertig jaar in die sector gebleven…’

Een boeiende werkomgeving, dat zeker. ‘Met uitdagingen. Geld doet veel met mensen hoor, dat moet je niet onderschatten. Het kan leiden tot enorme hebzucht. Grote bedragen aan provisies, het ging in het verleden soms van kwaad tot erger. Geld op zich is niet fout. Maar het kan een aanjager zijn voor een bepaalde leefstijl. Een groter huis, een grotere auto. Luxe went. De economie van het genoeg komt dan onder druk te staan.’

Het ging hem allemaal meer en meer tegenstaan. ‘Ik heb heel lang gezocht naar een gelegenheid om eruit te stappen. Ik heb op meerdere plekken gesolliciteerd, maar het leidde niet tot een concrete baan. Inmiddels had ik een eigen praktijk opgebouwd als zelfstandig business coach – die heb ik trouwens nog steeds. Marjan zei op een gegeven moment: “Doe nou eens even niks.” Dat was heel wijs. Als God echt wil dat ik een grote stap zet, dan komt het vanzelf.’ Op een dag mailde een vriendin – de aanleiding was een opdracht die niet heel prettig was verlopen – dat ze sterk het geloof had dat God iets anders voor hem in petto had. Misschien op een ander terrein. Een half uur later had hij een gesprek met iemand van de IZB-leiding die hij kende. Het werd een zaak van bidden en rustig overdenken. Na nog twee gesprekken ‘was er geen ontsnappen meer aan’.

Geld doet veel met mensen, dat moet je niet onderschatten

Relaties
Hij is niet met de IZB opgegroeid. ‘Ik kom uit een christelijk gereformeerd nest, op mijn 20^e ben ik, doordat mijn ouders gingen verhuizen, hervormd geworden.’ Momenteel is hij bezig alle hoeken en gaten van de IZB te ontdekken. ‘Verrassend om de volle breedte van het werk te zien, zo veelzijdig!’ Dat de achterban zich kenmerkt door grote diversiteit is hem wel duidelijk geworden. ‘Laten we het niet over de verschillen hebben, maar over wat ons bindt. Dat er een houding is van: kun je mij het vertrouwen geven om de IZB te laten doen wat ze denkt dat ze moet doen?’

Om duidelijk te maken dat verschillen er altijd zullen zijn: ‘Je kinderen en kleinkinderen maken toch ook andere keuzes dan jij zelf? Het zou niet eerlijk zijn om het zo zwart-wit neer te leggen. De kerk is altijd in ontwikkeling.’

Theo kijkt terug op een fijne start. Hij zit nog een beetje op een roze wolk. ‘Het gaat niet om een baan, maar om een roeping!’ Heeft hij meer met Relatiebeheer of met Fondsenwerving? ‘Ik zie geen verschil. Voor de IZB is het belangrijk dat relaties ook financieel iets opleveren. Tegelijk zijn financiën afhankelijk van goede relaties. Ik vind het trouwens mooi dat in de naamgeving Relatiebeheer voorop staat. Dat is bewust gedaan, heb ik begrepen.’

Hij maakte nog net het staartje mee van Amersfoort als standplaats; in mei verhuisde het IZB-kantoor naar Zeist. ‘Daar zag ik naar uit. Maar ik vind het eerlijk gezegd wel jammer dat we afscheid moesten nemen van de Amersfoortse binnenstad. Ik houd gewoon erg van de stad, ben opgegroeid in Utrecht. Aan de andere kant: het gebouw is maar bijzaak. Waar we ook werken, ik hoop dat we altijd een blik naar buiten zullen hebben.’

Hij houdt van fietsen maar de afstand van zijn woonplaats Gouda tot Zeist, 44 kilometer, is Theo iets te gortig. ‘Misschien een enkele keer in de zomer.’ Hij heeft een gewone fiets voor in de stad en een elektrische voor als hij tochten maakt, zo’n dertig tot vijftig kilometer, door de polder. Een andere hobby is wandelen. ‘Dat doe ik met een goede vriend, om bij te praten. Momenteel zijn we bezig met het Grote Rivierenpad. Eerder liepen we het Trekvogelpad en het Pelgrimspad. Inmiddels hebben we in totaal bijna de duizend kilometer aangetikt.’

Laten we het niet over de verschillen hebben, maar over wat ons bindt.

Concorde
Verder is hij enthousiast vogelaar en fotograaf, ook in die combinatie. Onlangs heeft hij een nieuwe hobby ontwikkeld: Lego voor volwassenen. Met gepaste trots: ‘Ik heb de Concorde gebouwd. De Notre Dame en de Eiffeltoren liggen nog te wachten. Het is een ontzettend goede therapie om even alles los te laten, ik geniet er erg van. En je ziet meteen resultaat – dat spreekt mij heel erg aan.’ Een leuke bijkomstigheid is dat hij deze passie ook met sommige kleinkinderen (de oudste is 11) kan delen.

Tot slot wil Theo desgevraagd wel een guilty pleasure opbiechten: ‘Ik ben een gadget-freak. Denk aan grappige gadgets zoals een weerstation met allerlei toeters en bellen, gewoon voor op mijn bureau.’ Thuis wordt er op milde wijze de spot mee gedreven. ‘Toen ik zestig werd hebben mijn kinderen een parodie gedaan waarbij de schijnwerpers gericht werden op alle pakketjes die bezorgd werden.’ Hij heeft zich voorgenomen deze hobby te gaan afbouwen. Schuldbewust: ‘Het is natuurlijk niet zo duurzaam…’

Labels: Nieuwsberichten

IZB en GZB openen deuren van Huis van Zending in Zeist

2026-05-27T15:04:54Z

Het Huis van Zending is meer dan een kantoor. Het is een inspiratieplek voor kerkelijke gemeenten, waar bezoekers iets kunnen ervaren van de bevlogenheid van missionaire werkers in Nederland en wereldwijd. Regelmatig zullen er inspiratiemomenten met gasten uit binnen- en buitenland worden georganiseerd. Belangrijk onderdeel van het pand is de kapel, waar dagelijks gezamenlijk wordt gebeden voor de wereld en Nederland.

IZB-directeur Marco Batenburg licht de visie toe: "We willen laten zien dat zending in het binnenland en in het buitenland bij elkaar horen." GZB-directeur Martijn van den Boogaart voegt daaraan toe: "We hopen op een plek die zending ademt."

De keuze voor Zeist was doelbewust. Bij de zoektocht werd een centrale ligging in het land als belangrijk criterium gehanteerd, zodat de locatie goed bereikbaar is voor alle kerkelijke gemeenten in Nederland. Een extra voordeel is de nabijheid van de Oude Kerk van Zeist, waarmee afspraken zijn gemaakt over gezamenlijk gebruik van de bijgebouwen en kerkruimte. Hiermee biedt de combinatie mogelijkheden die op de vorige locaties niet beschikbaar waren.

Hoewel IZB en GZB voortaan onder één dak zitten, is een fusie niet aan de orde. Van den Boogaart: "We blijven afzonderlijke organisaties, met een eigen gezicht en een eigen werkwijze, op een plek waar we nauw samenwerken om zending in Nederland en wereldwijd een stap verder te helpen."

Zet zaterdag 12 september alvast in uw agenda! Op die dag organiseren IZB en GZB de officiële open dag van het Huis van Zending. Iedereen is van harte welkom om een kijkje te komen nemen in de Arendsburg en zelf te ervaren wat deze nieuwe plek te bieden heeft.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten

Missionair pionieren in Oost-Drenthe – Hoe dan ?!

2026-08-26T14:13:55Z

Enige tijd geleden bereikte ons als IZB een vraag vanuit een wat kleinere dorpsgemeente in Oost-Drenthe. Men wilde wel graag iets gaan doen met missionair pionieren, maar had geen enkel idee hoe dat aan te pakken en op te starten. Ongeveer in dezelfde tijd voerden wij enkele gesprekken met een kerkelijk werker die zich geroepen voelde voor dit gebied. Dan denk je toch echt even, dit kan geen toeval zijn?! Wat is Gods Geest hier aan het doen?

In een eerste ontmoeting met de kerkenraad hebben we een indringend gesprek gevoerd over het verlangen van kerkenraad en gemeente voor de eigen kerkgemeenschap, maar ook voor het dorp. In zo’n gesprek proberen we de vraag die ons wordt gesteld over missionair pionieren uit te pakken en tot de kern van het verlangen terug te brengen. In dit gesprek kwam best veel naar boven. Verdriet over de afkalving van geloof en de kerkelijke meelevendheid, van wegtrekken van jongeren vanuit de regio, maar ook een toenemend verlangen om over de grenzen van de eigen gemeente heen als gelovigen meer te kunnen betekenen voor het dorp en de vreugdevolle boodschap van het evangelie van Gods reddende liefde meer te kunnen delen. Maar op de afgegraven veengronden in Oost-Drenthe is dat nog niet zo gemakkelijk, bekende men eerlijk.

Onderscheidingsvermogen

Inmiddels had de kerkelijk werker zelf al wat contact gezocht met deze gemeente en het klikte wonderlijk wel. Na een aantal gesprekken besloot de kerkenraad hem een aanstelling te geven voor twee dagen per week voor pionierende activiteiten, met name onder de jonge generatie dorpsgenoten.

En toen rinkelde de telefoon opnieuw bij de IZB. Of we nog eens langs wilden komen om met de kerkenraad en de kerkelijk werker na te denken over hoe nu verder. Wij waren verbaasd over de voortvarendheid en daadkracht van deze gemeente, maar ook aangenaam verrast door het geloof wat hieruit naar voren kwam. Dit tweede gesprek kwam er en we zijn begonnen met een Bijbelstudie uit Filippenzen 1 over het gebed van Paulus dat de gemeente mag groeien in inzicht, fijnzinnigheid en onderscheidingsvermogen. Daarbij bespraken we de volgende vragen: Hebben jullie een antenne voor wat er leeft in jullie dorp? Geeft jullie gemeente prioriteit aan wat echt belangrijk is (hoofd- en bijzaken onderscheiden)? En: is jullie missie en visie helder en laat dit zich vertalen in concreet beleid? Het werd opnieuw een prachtig geloofsgesprek. We hebben deze gemeente een lichte vorm van begeleiding door de IZB geadviseerd om het werkplan voor de komende jaren te verhelderen, maar ook om als gehele gemeente meegenomen te worden in deze nieuwe missionaire beweging. Bovendien gaat de kerkelijk werker opgenomen worden in de gemeenschap van pioniers verbonden met de IZB. De kerkenraad heeft het advies overgenomen.

Zo kan het gaan als Gods Geest mensen samenbrengt, en we met elkaar proberen te ontdekken in welke richting Hij blaast om daarin dan ook gehoorzaam te volgen.

Misschien herkennen andere dorpsgemeenten wel wat in dit waar gebeurde verhaal uit Oost-Drenthe. Missionair zijn is niet alleen voor de stad, maar juist op een dorp waar sociaal alles met elkaar verbonden is zijn er werkelijk grote kansen voor kerk en geloof. De vraag is alleen of wij het zelf ook nog geloven.

Jaap van den Born is trajectbegeleider voor IZB-Toerusting.

Heb je ook een vraag of wil je ergens over doorpraten? Sluit dan aan bij het gratis online missionair spreekuur. Lees hier de vorige aflevering van de Vraag van de maand.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten

‘De Geest wil zich toch niet alleen aan de jeugd binden?’

2026-08-14T10:28:41Z

Het is zeker geen schande als u nog nooit van Wateren had gehoord. De buurtschap valt onder het dorp Zorgvlied, in de Drentse gemeente Westerveld. Middenin en omringd door de bossen van het uitgestrekte Nationaal Landschap Drents-Friese Wold. Wim en Riet Hooijer hebben hier een huisje met een zee van ruimte eromheen. Ze zitten momenteel in een drukke fase, vanwege de aanstaande verhuizing naar een appartement in Vledder, zo’n tien kilometer verderop. ‘Als we minder mobiel zouden worden’, legt Wim uit, ‘is gelijkvloers wonen wel heel fijn.’ Ze houden dit stekje in Wateren wel aan – al was het alleen maar vanwege de ‘gelukkige vrije uitloopkippen’ die ze niet graag van de hand doen.

Wakker geschud
Vledder is hen niet vreemd; ze hebben er eerder gewoond en zijn er kerkelijk bij aangesloten; tot 2025 was Wim hier (voluit de protestantse gemeente Vledder-Nijensleek) ouderling. Hij heeft een missionaire houding ontwikkeld en kan zich daar soms ook zelf over verwonderen – in een eerdere fase van zijn leven stond hij op enige afstand van kerk en geloof. Misschien dat hij ook juist daardoor affiniteit voelt met mensen voor wie de drempel naar de kerk(dienst) soms nog aan de hoge kant is.

De jonge dominee Mark de Jager, destijds predikant in het naburige Dwingeloo, pakte op een goede dag de fiets om bij Wim Hooijer een bakkie te doen. En om hem in te winnen voor Missie Westerveld. Dat project is in het leven geroepen nadat in 2021 een alarmerend overheidsrapport verscheen. In de uitgestrekte gemeente Westerveld zouden de komende decennia maar liefst tien van de dertien kerken sluiten. Veel kommer en kwel: gebrek aan perspectief en nauwelijks missionaire activiteiten. Tot zover het slechte nieuws. Het goede nieuws was dat het rapport veel mensen wist wakker te schudden.
De kerken sloegen de handen ineen, in samenwerking met de IZB werd ‘Missie Westerveld’ gestart. Het gesprek over de missionaire roeping van de kerk kwam weer op de kaart te staan. En het initiatief werpt vruchten af: er worden activiteiten georganiseerd gericht op jongeren, asielzoekers en toeristen. En dus ouderen, die elk seizoen worden uitgenodigd voor een lunch. Zo’n 25 mensen maken daar gebruik van.

Opzij
Wim Hooijer werd geboren in Barneveld, in een gezin dat aangesloten was bij de Gereformeerde Kerk. Hij doorliep de kweekschool in Ede, waar hij ook, nadat hij een acte in sociaal verzekeringswerk had gehaald, zijn loopbaan begon. Daarna werkte en woonde hij in onder meer Kampen, Purmerend en Velsen. In Den Haag was hij werkzaam op het ministerie van Sociale Zaken, bij de schuldhulpverlening. Jazeker, ook toen kreeg je als ambtenaar te maken met agressie. ‘Maar het scheelt dat we een bode hadden op het stadhuis, die zoveel ontzag inboezemde – daar gingen mensen al gauw voor opzij, hoe boos ze ook waren.’

We hebben het over de jaren zeventig, werkloosheid was het grote probleem. Elk nadeel had zijn voordeel: Wim wist allerlei hoogopgeleide mensen die geen werk konden vinden, te rekruteren voor het ministerie. ‘Een psycholoog, een planoloog, een fiscaal jurist – ook al was dat niet het werk waar ze naar op zoek waren. Ze hadden een baan en wij waren er blij mee, ze waren snel ingewerkt.’

Wat hij zich uit die tijd ook nog herinnert was de gemoedelijke manier waarop vluchtelingen werden opgevangen. In een voormalig schoolgebouw bijvoorbeeld waren enkele tientallen vluchtelingen gehuisvest. ‘Het gebeurde wel dat iemand een koe en een kalf hield, op het binnenplein! Zolang het binnen de perken bleef, deed de gemeente er niet moeilijk over. En er was een goede club vrijwilligers die zich voor deze mensen inzetten, veelal vanuit de kerken. Er is ook aan kerkasiel gedaan, toen al.’

Zijn eerste huwelijk, waaruit een dochter en twee zoons zijn geboren, strandde. Dankzij zijn tweede vrouw, een Drentse, kreeg Wims geloofsleven een impuls. Het vinden van een kerkelijk onderdak was wel een zoektocht. Zo maakten ze in Purmerend deel uit van een oecumenische gemeenschap, totdat er een nieuwe behoudende pastoor kwam die geen heil zag in samenwerking met protestanten. In Den Haag werden ze bij de Baptisten zo gastvrij onthaald dat ze er bleven. De gemeente zette zich in voor een achterstandswijk, waar veel gastarbeiders woonden. Diaconaat in zijn puurste vorm, Wim participeerde er van harte in.

‘Nogal agressief’
Vijf jaar nadat ze vanuit Den Haag verhuisden naar Drenthe, overleed zijn vrouw. Wim ging op zijn 60^e met pensioen, kort nadat hij zijn huidige huis had gekocht in Wateren. Intussen was hij betrokken geraakt bij de plaatselijke protestantse kerk, die hij onder meer diende als scriba en koster. Daarnaast zette hij zich in als vrijwilliger voor Stichting Exodus, een organisatie die ex-gedetineerden begeleidt bij terugkeer in de samenleving. ‘Prachtig werk! Ik herinner me een grote kerel, die spontaan vertelde waarvoor hij gezeten had. “Ik ben nogal agressief, heb iemand bijna doodgeslagen.” Hij kon nog steeds agressief zijn, dat heb ik wel gemerkt. Toch is hij nog aardig terechtgekomen. We hebben hem zover gekregen dat hij vijftien kilometer ging fietsen naar een bedrijf waar hij aan de slag kon.’

In 2018 trouwde Wim met Riet, een weduwe uit Gouda. Drenthe bevalt haar prima. Karnemelk halen bij de boer – een fietstocht van een kilometer of twaalf, dwars over de hei – is voor haar een uitje. Ze hoeft trouwens de deur niet uit om te genieten van het buitenleven. ‘Vanmorgen zag ik nog hoe een paar eekhoorntjes elkaar achternazaten’, vertelt Riet. ‘Bezoekers hebben soms meer oog voor de vogels dan voor ons.’

Samen zijn ze betrokken bij de genoemde ontmoetingen voor ouderen. Via folders in bibliotheken, supermarkten en andere openbare plekken worden dorpsbewoners uit de regio uitgenodigd. De maaltijd is natuurlijk niet de hoofdzaak. Waar het om gaat is dat mensen die om welke reden dan ook de stap naar de zondagse dienst niet zetten, toch ervaren dat de kerk ook hen op het oog heeft. Of beter: dat God hen niet afschrijft.

De Johannes de Doperkerk in Vledder wordt trouwens beschouwd als de trots van het hele dorp, en terecht. Het godshuis heeft vorig jaar met veel feestelijk vertoon het 600-jarig bestaan gevierd. Een deel van de inwoners is dus ooit in deze kerk gedoopt. Of in een andere kerk natuurlijk, want een flink deel van de dorpelingen is import. Waarom ze ooit zijn afgehaakt? Wim Hooijer kan daar niet de vinger op leggen. ‘Ze hebben meestal een drogreden om niet te gaan. Dan vertelt iemand dat hij naar de openbare school ging en werd uitgescholden door kinderen van de christelijke school. Zoiets is natuurlijk van alle tijden; wie heeft er níet meegemaakt dat er rivaliteit was tussen scholen?’

Hij kan op zich best begrijpen dat ouderen – en ook jongeren – moeite hebben met de kerk. ‘Misschien hebben ze dingen meegemaakt, ooit een vervelend huisbezoek gehad, of zijn ze niet prettig behandeld. Er kunnen allerlei redenen zijn waarom mensen zich afzetten tegen de kerk. Met die groep kun je vaak het gesprek nog aangaan. Maar de onverschilligen, dat is de moeilijkste categorie. Mensen die het allemaal weinig kan schelen.’ Aan de buitenkant kun je dat natuurlijk niet helemaal peilen. ‘Als we bij de seniorenlunch een gedeelte uit de Bijbel lezen, merk ik dat er bij veel mensen nog wel iets is blijven hangen. Bepaalde verhalen roepen herkenning op. Dat zeggen ze niet altijd in de groep, maar soms komen ze naderhand even naar me toe.’

Bruisend
Dat de kerk leeft, daar twijfelt hij niet aan. Hij ziet er alom de bewijzen van. Zoals bij zijn kleinkinderen. ‘Ook hier in Drenthe zijn kerken waar de jeugd in groten getale op afkomt. Dus waarom zou dat voor ouderen ook niet kunnen? De Geest wil Zich toch niet alleen aan de jeugd binden?!’ Over kleinkinderen gesproken: hij heeft er tien, van tieners tot dertigers. Met het hele stel gaat hij elk jaar bowlen en aansluitend eten. In Leusden, vlakbij zijn geboortedorp. ‘Lekker centraal, dat is handig want ze komen uit alle delen van het land.’

Het frustreert hem enigszins dat de kerk, zowel in Drenthe als elders, niet meer gebruik maakt van de mogelijkheden die ze heeft. ‘Er is ontzettend veel geld, maar dat durven ze niet uit te geven. Het is nu een bejaardenkerk, het zou een bruisend geheel kunnen zijn, met jongere generaties.’

Behalve via de kerk proberen Wim en Riet natuurlijk ook in hun eigen woonomgeving een missionaire levenshouding uit te stralen. Hoe je dat doet? ‘Eerst een relatie opbouwen met mensen, en je vriendelijk opstellen. Wij zijn hier in het buurtje de enigen die naar de kerk gaan. Een buurman zag me een keer op een zondagochtend en zei: “Zo, je bent er vroeg bij!” Ja, zei ik, we gaan naar de kerk; je mag gerust mee hoor. Het is er niet van gekomen. Maar een nieuwe bewoner hier, die oorspronkelijk uit voormalig Joegoslavië kwam, is wel meegegaan naar de kerk. Hij was aangenaam verrast: wat een aardige mensen!’

Tekst: Anneke Verhoeven. Foto’s: Wouter Muskee.

Dit interview verscheen in Lichtspoor. Lees hier meer over de mogelijkheden van een Lichtspoorabonnement of gratis proefnummer.

Labels: Interviews, Nieuwsberichten, Uitgelicht

Symposium ‘Niet gehinderd door enige kennis? Gen Z inwijden in de kerk’

2026-05-20T20:36:36Z

In kerken en christelijke organisaties gebeurt er iets opvallends: een nieuwe generatie klopt aan. Gen Z heeft veel interesse in God, geloof en de Bijbel. We zien dat deze generatie vaak de geloofskennis mist die vanzelfsprekend was voor eerdere generaties. Tegelijkertijd groeien social media uit tot invloedrijke geloofsarena’s. Deze digitale stemmen vormen voor veel jongeren de eerste ontmoeting met het geloof, maar zijn meestal zonder theologische bedding of gemeenschapscontext.

Geestelijke vorming

Tijdens dit symposium gaan we met elkaar in gesprek over de vraag hoe we Gen Z kunnen ondersteunen in het ontdekken van wat het betekent om Jezus te kunnen volgen, en wat wij kunnen leren van deze generatie. Daarbij verkennen we wat dit vraagt van de kerk en welke mogelijkheden de kerk heeft om deze generatie houvast te bieden.

Bas van der Graaf neemt namens IZB-Toerusting deel aan een gesprek over de vraag wat kerkelijke gemeenten kunnen doen in reactie op deze ontwikkelingen. Hij raadt kerken aan te investeren in de geestelijke vorming van nieuwgelovigen. ‘Er is een grote behoefte aan kennis van de Bijbel. Een wekelijks preek en een maandelijkse Bijbelkring die vooral gesprekskring is, is dan niet genoeg.’

Aanmelden en het programma inzien kan hier.

Labels: Focus verhalen, Nieuwsberichten

Dabar zorgt voor gouden momenten

2026-04-29T15:22:31Z

Dit seizoen start op veel campings het Dabarwerk weer op. Jaarlijks doen ruim 200 jongeren tussen de 17 en de 25 jaar mee aan Dabar. Ze brengen een week op een camping door, organiseren christelijk animatiewerk, en proberen zo met woorden, daden en oprechte aandacht het evangelie te delen met campinggasten. De IZB vervult een rol in de werving en toerusting van deze jeugdige vrijwilligers of ‘dabaristen’.

Jaarlijks horen we mooie getuigenissen hoe campinggasten zijn geraakt door Gods liefde. Maar ook het effect op de jongeren die Dabar doen is groot. Want Dabar daagt jongeren uit om hun geloof te delen, samen te werken als team en hun talenten in te zetten. De combinatie van de gedeelde missie met leeftijdgenoten, zelf verantwoordelijkheid dragen en een stap buiten de eigen christelijke comfortzone te zetten, zorgt voor deze steile leercurve.

Houvast

Ik moet denken aan het meisje dat meedraait in de organisatie van de kinderclub op de camping, en veel liefde – Gods liefde - voelt voor dat wat onzichtbare kind dat niet zo lekker meekomt in de groep. Of die stoere gast die in het leger zit en naar eigen zeggen nooit z’n geloof deelt, maar nu een bootcamp regelt voor de tieners. Ik herinner me een dabarist die met veel zenuwen voor het eerst een dagsluiting leidt en in aanwezigheid van meerdere campinggasten een getuigenis geeft. Of die gast die tot in de late uurtjes in gesprek is met een getroebleerde tiener en kan getuigen van het houvast van Jezus in je leven. Gouden momenten van persoonlijke ontwikkeling en geloofsgroei.

Ook op de lange termijn werpt Dabar vruchten af. We zien vaak dat dabaristen een actieve rol oppakken in missionair werk en de kerk. Ook veel predikanten, pioniers en missionair werkers blijken ooit Dabar te hebben gedaan, en geven aan dat deze ervaring heel bepalend is geweest voor hun openheid naar en omgang met mensen buiten de kerk.

Investering

Wat kunnen we uit deze verhalen opmaken? Het kan voor een kerkelijke gemeente niet alleen een waardevolle diaconale actie, maar ook een strategische investering zijn om jongeren aan te moedigen om Dabar (of iets soortgelijks) te gaan doen. De lessen die zij daar opdoen, nemen ze terug naar hun eigen gemeente en hun persoonlijke kring.

Ken je jongeren voor wie Dabar iets zou kunnen zijn, spreek hen aan of stuur een berichtje en vertel hen dat je hen dit echt ziet doen. Diverse dabarteams hebben nog plekken vrij. Ook zijn er campings die nog complete teams zoeken. Heeft jullie gemeente een grote jeugdvereniging, daag hen dan uit om een stukje zomervakantie in missionair werk te investeren door één of twee teams naar een dabarcamping uit te zenden.

Wie weet vergaat het hen zoals Alita van Wijk, voor wie Dabar een inspirerende leerschool was. ‘Wij bedachten allemaal gekke dingen, alles mocht en kon. Dat leerde mij improviseren, dat iets ook goed gaat als je het niet voorbereidt.’

Nelleke Rebel-Kruijmer is coördinator bij IZB-Impact

Deze column verscheen in De Waarheidsvriend, orgaan van de Gereformeerde Bond. Meer weten over Dabar? Klik hier voor info, campings en ervaringsverhalen.

Labels: Columns, Dabar nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Drempels weghalen in Rosmalen

2026-04-29T17:04:54Z

Sinds een paar weken organiseert een welzijnsorganisatie koffieochtenden voor de wijk. Heel goed natuurlijk, het zorgt voor verbinding. Zelf heb ik daar ook behoefte aan: ik zit de hele week thuis, en dan is het best lekker om even ergens een bakkie te doen en ergens anders te kunnen werken dan thuis. Het is alleen jammer dat er tot dusver weinig mensen komen. Toen ik de eerste keer wilde binnenlopen, ervaarde ik zelf ook wel even een drempel. Want wat tref je aan?

Ik realiseerde me dat het zo ook is voor mensen die ik uitnodig voor Messy Church, een van onze eigen initiatieven bij CRUX (op andere plekken wordt Messy Church wel 'kliederkerk' genoemd). Het kan allemaal heel laagdrempelig zijn, maar er is toch een drempel die je over moet stappen, zowel letterlijk als figuurlijk. Zo komt het dat je mensen soms jarenlang uitnodigt, voordat ze echt komen. En er zijn ook genoeg mensen die nooit komen.

Voorhof

Als pioniersteam houdt dat ons bezig. Hoe overbrug je de afstand tussen de wijk en de gemeenschap die ontstaat rond Messy Church? David van der Meulen schrijft hierover in zijn boek 'Welkom in de voorhof'. Ik heb het boek nog niet uit, maar hij schrijft praktijkgericht over hoe je als kerk de mensen op kunt zoeken. Vroeger in de tempel was er de voorhof, waar Joden en niet-Joden elkaar konden ontmoeten. Dit was niet de tempel zelf, maar een tussenwereld. Als pioniersplek zoeken we ook naar hoe we in deze tussenwereld in verbinding kunnen komen met mensen. Er zijn allerlei ideeën. Het is zoeken hoe we met dat wat voorhanden is aan menskracht, middelen en locatie kunnen voorzien in wat nodig is.

In onze bijbelstudiegroep lazen we Kolossenzen 4, waarin Paulus vraagt om gebed. Onze omstandigheden zijn heel anders dan die van Paulus destijds, toch is het gebed dat hij vraagt verrassend actueel. Ook wij verlangen ernaar, in Paulus’ woorden, dat God voor ons de deur van het Woord opent, om van het geheimenis van Christus te spreken. Dat we met wijsheid wandelen bij hen die buiten zijn, de geschikte tijd uitbuiten en dat ons woord altijd aangenaam zal zijn, met zout smakelijk gemaakt, opdat we weten hoe we iedereen moeten antwoorden.

Ontmoetingen

We danken voor de Messy Church van onlangs, waarin het Paasevangelie voor de kinderen en ouders werd verteld en uitgebeeld. ‘Hij is opgestaan uit de dood, zoals Hij gezegd heeft.’ Bij die woorden uit Mattheus 28 stonden we stil. We maakten het graf van Jezus na; met Pasen mag de steen worden weggerold en kan het kaarsje aan om Jezus' opstanding zichtbaar te maken. Er was een parcours omdat de vrouwen snel naar de leerlingen moesten om te vertellen dat Jezus was opgestaan. Er was een kruis waaraan kinderen hun zorgen en blijdschap konden spijkeren, als gebed voor God. De cupcakes in paasstijl mochten niet ontbreken!

En in de gymzaal werd een dansje geleerd wat de kinderen tijdens de viering lieten zien. De vertelling was dit keer interactief. De kinderen dachten goed mee over vragen bij het paasverhaal. Wat zegt het over God dat Hij een engel naar het graf stuurde, die de steen wegrolde en erop ging zitten? En wat zegt het over Jezus dat Hij eerst stierf en daarna opstond? Hoe kan het verhaal ons helpen in het leven vandaag als wij door moeilijke dingen gaan? We zijn dankbaar dat we samen het paasverhaal mochten ontdekken en elkaar mochten ontmoeten.

Binnenkort, op 7 juni, is de volgende Messy Church, dit keer een outdoorvariant. Op 6 juni hebben we een kraampje kunnen bemachtigen op de braderie van het Actieve Wielen Festival in onze wijk De Groote Wielen. We hopen daar wat meer bekendheid aan onze pioniersplek CRUX te kunnen geven, en we hopen op mooie ontmoetingen in de voorhof. We hopen dat mensen de drempel over komen en dat we goede avonden met elkaar hebben. En natuurlijk hopen we op mooie ontmoetingen in het leven van alledag. We zijn dankbaar dat God ons steeds gezegend heeft met alles wat we nodig hadden, vaak op onverwachte manieren, en we weten dat we onze blik op Hem gevestigd mogen houden voor wat nog komt.

Barbara van Nieuw-Amerongen is pionier bij CRUX, een missionaire plek in Rosmalen die door de IZB wordt ondersteund.

Labels: Columns, Nieuwsberichten, Impact nieuws

Zien we jou tijdens het ‘Missionair Spreekuur’?

2026-06-11T09:35:03Z

Tijdens dit online spreekuur kun je snel en vrijblijvend aansluiten en je vragen stellen over alles wat met missie te maken heeft. Of je nu op zoek bent naar praktische handvatten, inhoudelijke verdieping of gewoon even wilt sparren – we denken graag met je mee.

De eerste twee sessies vinden plaats op 11 mei en 8 juni. We ontmoeten elkaar via Teams, waar je tussen 19.30 en 20.30 op elk moment kunt aanhaken.

Bij elke sessie zijn twee IZB-experts aanwezig om vragen te beantwoorden. Je kunt ervoor kiezen om je vraag in een aparte breakout room te stellen, of in een open setting waarbij anderen meeluisteren.

Deelname is gratis.
Meer info en link: zie agenda.

Haak aan en laat je vragen horen!

Labels: Missionaire toerusting, Nieuwsberichten

Hoe kan pastoraat onderdeel zijn van missionair gemeente-zijn?

2026-06-03T21:53:42Z

‘Hoe kan pastoraat onderdeel zijn van missionair gemeente-zijn?’ Die vraag klinkt steeds vaker in gesprekken met kerkenraden. En terecht. Want wie de kerk wil zien als een levende, naar buiten gerichte gemeenschap, kan niet om het pastoraat heen. Juist daar, in het omzien naar elkaar, wordt zichtbaar wie we zijn – en dat we Christus volgen.

Bij de IZB stellen we dan graag eerst een andere vraag: wat geeft vreugde in het pastoraat, en wat schuurt, hoe is het pastoraat georganiseerd? Want achter structuren gaan altijd ervaringen schuil. Gemeenteleden die zich gezien weten – of juist niet. Ouderlingen die trouw bezoeken brengen – maar zich afvragen of het anders kan. Teveel adressen om echt een pastorale relatie op te kunnen bouwen. En hoe kom je echt in contact met de brede rand, de randkerkelijken? Het eerlijke gesprek daarover opent vaak nieuwe perspectieven.

In een gemeente waar we een missionaire oriëntatie deden, klonk in een gemeentebrede enquête ook kritische feedback. Tijdens een retraite met de kerkenraad werd duidelijk dat het pastoraat vaak bleef steken in het ‘zorgende’. En dat is begrijpelijk: juist bij ziekte, rouw of werkloosheid wil je er zijn. Vragen als ‘Waarom gebeurt dit?’ en ‘Waar is God?’ horen daar wezenlijk bij.

Maar er kwam ook een andere laag naar boven: het toerustende pastoraat. Pastoraat dat niet alleen meeloopt in het lijden, maar ook helpt om het leven als leerling van Jezus vorm te geven. Dan verschuiven de vragen: ‘Wat is God hier aan het doen?’ en ‘Hoe kun jij in deze situatie vrucht dragen?’ Ineens wordt pastoraat niet alleen zorgend, maar helpt ook richting te geven. Niet alleen troost, maar ook toerusting.

Dat vraagt iets van ons denken. Want veel gemeenten herkennen het patroon: pastoraat komt in actie als er iets aan de hand is. Maar wat als pastoraat juist ook bedoeld is om mensen toe te rusten in hun werk, studie, buurt en relaties? Om hen te helpen het evangelie handen en voeten te geven, juist daar waar ze elke dag zijn?

In een andere gemeente kreeg dat concreet vorm in iets nieuws: buurtpastoraat. Kleine groepen, geografisch ingedeeld, met een contactpersoon die omziet naar zo’n tien pastorale eenheden. Niet alleen kerkleden, maar ook randkerkelijken. Het resultaat? Meer verbinding, meer zicht op elkaar – en een open deur naar het dorp. Pastoraat werd ineens ook missionair: een netwerk van aandacht, midden in het dorp. Een mooi resultaat van het gevolgde Focustraject in deze gemeente.

Missionair gemeente-zijn gaat niet allereerst over projecten of programma’s, maar over mensen die leren leven als discipel van Christus in hun eigen context. Hoe krachtig is het dan als het pastoraat daarin meebeweegt. Als het niet alleen reageert op nood, maar ook toerust en uitreikt naar mensen die aan de randen van de kerk zich bevinden of daar buiten.

Bij de IZB denken we graag mee hoe dat er in uw gemeente uit kan zien. Want elke gemeente is anders. Maar de uitnodiging is dezelfde: laat het pastoraat volop meedoen in het missionair gemeente-zijn.

Tekst: Agnes van Haaften, teamleider Gemeentecontact & advies

Heb je ook een vraag of wil je ergens over doorpraten? Elke maand is er een online missionair spreekuur. Meer info vind je hier.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten

‘Op de preekstoel kun je je niet meer verschuilen’

2026-04-28T13:06:41Z

Oevermans woont met zijn vrouw en drie kinderen in een jaren-dertigwoning in Utrecht-Zuilen, op het randje van de volkse Betonbuurt. Een speeltuin voor de deur. De keuken is licht, dankzij een schuine glaswand die het achtertuintje verbindt met de binnenruimte. ‘Een architect kijkt net als een theoloog eerst naar het licht’, zegt Oevermans lachend, terwijl hij koffie met koek serveert. Hij vertelt dat Willem Jan de Hek, een van de predikanten van de Utrechtse Jacobikerk en architect, met het idee kwam om gebruik te maken van schuine hoeken.

Oevermans is naast theoloog ook timmerman. Bijna alles aan dit piekfijn verbouwde huis heeft hij zelf gemaakt. Ooit begon hij als rietdekker, in weer en wind op het dak. Fysiek werk betekent ook fysiek leed – en dat is een realiteit die in onze cultuur niet altijd wordt gezien. Uit die ervaringen kwam zijn opiniestuk ‘Kan het rauwer in de theologie?’ voort, dat Oevermans afgelopen najaar schreef voor het Nederlands Dagblad. ‘Sjouwen, uitbenen, zweten, slopen, jakkeren, schrobben … de wereld van de rauwe arbeid blijft vaak buiten beeld in de theologie’, zo schreef hij.

Wat mist de theologie als die dit leven niet laat binnenkomen?

‘Het leven zelf. De filosoof William James schreef dat we de ervaring moeten beschermen tegen de filosofie. Iets dergelijks geldt voor de theologie: we moeten soms het leven daartegen beschermen. Op de universiteit kun je wel klaverjassen over de realiteit, maar dat heeft het gevaar in zich dat je buiten de ervaring komt te staan.’

De wetenschap is tenslotte beschouwend. ‘Die is altijd van de tweede orde. Ik ben opgegroeid met een werkelijkheid waarin fysiek werk gewoon was: je staat om vijf uur op en bent tot vijf uur aan het werk. Je bent tien uur, soms in een hitte van 35 graden, aan het werk. Elke dag heb je wel ergens een wond, van een zere knie of een kwetsuur aan je rug. Je proeft wat het is om in het zweet van je aanschijn te werken. Dat is een basale ervaring van lijden, van weerstand. Daar komt het besef uit voort dat het leven alleen opgang kan maken als miljoenen mensen zich daarvoor in het zweet werken. Dat er een stoep ligt voor je deur, dat je naar de wc kunt: dat zijn allemaal basale ervaringen waar lijden aan ten grondslag ligt.’

We leven heel snel in bubbels. Het mooie van de kerk is nou juist dat het geen bubbel is. ‘Wijsheid, doorleefdheid: dat zijn deugden die je bij iedereen kunt vinden, hoog- of laagopgeleid. Ik heb een vrachtwagenchauffeur ontmoet die Chesterton leest, een hovenier die houdt van Tolstoj. Je kunt als predikant denken: ik zie het zonverbrande hoofd van een werkman, dus daar moet ik mijn preek op aanpassen. Maar de vraag is of iemand die de hele dag met excelsheets werkt, in het dagelijks leven niet verder van het evangelie af staat. Veel basaler is de ervaring van lijden, wat het aardse bestaan echt is.’

Je hebt heel lang aangehikt tegen op de preekstoel staan – ‘Ik zou liever willen zwijgen – dat is mijn ongeloof’, zo schreef je in een eerder interview. Wat hield je tegen om de kansel op te gaan?

Hij zwijgt een tijdje. ‘Ik vind het moeilijk om onder woorden te brengen wat roeping voor mij betekent. Ik heb er nauwelijks taal voor omdat het een mystieke ervaring is. Op de preekstoel kun je je niet meer verschuilen. Ónder die preekstoel kun je met een zekere vrijblijvendheid met iemand een boom ergens over opzetten. Frans Breukelman heeft het over een ‘binnenbrekend vooraf’, over teruggeroepen worden. Predikant is betaald luisteraar zijn; wat je opvangt, probeer je taal te geven. Preken is boven je macht werken, schrijft Bonhoeffer. Dat zijn woorden waar ik me aan spiegel; het is te groot, altijd te groot.’

Wat maakt dat je daar toch gehoor aan hebt gegeven?

‘Dat heeft te maken met het vertrouwen dat er een Geestkracht is die jou de woorden in de mond legt. Dan ben ik niet zelf meer de dragende grond van mijn spreken, maar wordt dat gedragen door de overtuiging dat er iets gezegd wil zijn.’

Roeping is ook iets dat je kunt ontwijken, waar je keuzes omheen kunt maken, om er niet aan toe te geven.

‘Eigenlijk is het bij mij pas afgelopen zomer tot overgave gekomen, toen ik bezig was met Etty Hillesum, haar dagboeken en mijn eigen dagboeken in een masterscriptie inbracht via een autobiografische methode, in een vraag naar onrust en overgave. Ook zijn voor mij de teksten van Dag Hammarskjöld, vooral in het dagboek ‘Merkstenen’, belangrijk geweest. Hij schreef bijvoorbeeld: “De inzet zoekt ons, niet wij de inzet. Daarom ben je er trouw aan, als je wacht, in bereidheid. En handelt – als de vraag gesteld wordt.”’

Oevermans vertelt over een ervaring die hij had als rietdekker – een vak dat hij tussen zijn zestiende en twintigste heeft beoefend. ‘Ik werkte op het dak in stilte. Wat ik daar ervoer, was een vorm van bestaansangst. Waarom ben ik er? Dat ervoer ik als een nood. Maar in de nood is er ook een wenk: iemand noden is ook een uitnodiging. Dat ik er ben, is ook een appèl.’

Die bestaansangst vindt hij terug bij Hammarskjöld, die schreef: ‘Ik verlang het absurde: dat het leven zin heeft. Ik vecht voor het onmogelijke: dat mijn leven zin krijgt. Ik durf niet, weet niet hoe ik zou kunnen geloven: dat ik niet alleen ben.’

Oevermans: ‘Daar zit voor mij de roepingsvraag: dat ik teruggeroepen word om het leven te leven, het leven met Christus.’ Hij staat even op om thee te zetten. ‘Ik heb er dus geen vroom verhaal over. Hammarskjöld heeft het over: je eigen stilte in gaan. Niets anders te ambiëren dan het welzijn van mensen. Naar de liefde te streven. Dat vind ik krachtig verwoord.’

Je wordt uiteindelijk ook concreet geroepen door een kerkelijke gemeente.

‘Ja. Dat is het element van uitwendige roeping, een gemeente die bij je aanklopt, naast de inwendige roeping waar we het net over hadden. Dat mensen uit Molenaarsgraaf op mijn pad kwamen, deed me beseffen dat er echt zoiets is als een stem van buitenaf. Je kunt erover nadenken, maar op zo’n moment wordt het een concrete bestaansvraag. Er zijn twee mensen die voor onze deur staan en die een beroepsbrief brengen. Ik heb de vrijheid om daarop te antwoorden – vrijheid en verantwoordelijkheid betekenen wat mij betreft hetzelfde. Dat roept de vraag op wat zo’n sprong dan kan dragen. Hammarskjöld benadrukt dat het lichaam en de ziel tal van mogelijkheden hebben. Op een gegeven moment is het niet meer jouw leven, jouw invulling van die duizenden mogelijke levens, maar is er een moment dat je wordt gekozen.’

Het had ook anders kunnen lopen, bedoelt hij. ‘Ik heb er ook weleens over gedacht om met een compagnon een timmerbedrijf uit te bouwen. Maar daaronder zit voor mij uiteindelijk de ervaring van verveling, verdoving en wegvluchten voor die verveling. Net zoals mijn liefde voor de filosofie ook ertoe kan leiden dat het boek een surrogaat wordt voor echte mensen.’

Hij begon met theologie studeren in 2018. ‘In 2019 ben ik gestopt. Ik ben een dagboek gaan bijhouden over de vraag wat er met me gebeurde. Ik heb dat ervaren als een innerlijke dialoog, of een dialoog met God. Ik dacht: ik heb ooit ergens ‘ja’ tegen gezegd; waarom gebeurt dit dan?’

In die periode hebben de dagboeken van Etty Hillesum hem veel gebracht, die hij later bij zijn scriptie zou betrekken. ‘Zij schrijft over onrust en overgave, over niet meer achter de feiten terug kunnen. Over een leven in dienstbaarheid, noem het liefde, voor de man die Christus heet. Vrij zijn betekent ja zeggen. Waar de Geest is, is vrijheid. Dat vind ik een mooie zin van Paulus. Die ervaring van vrijheid is echt. Dan kan niets je raken, ook al moet die vrijheid elke dag bevochten worden.’

Van wie heb je het geloof geleerd?

‘Mijn oma belichaamde de ervaring dat het goed is om met God te leven. De ervaring dat we nooit uit zijn hand vallen. Zij had een oprechte vroomheid. Ik at er elke dinsdag als schooljongen. Ik las er aan tafel uit het dagboek ‘Bij nachten en dagen’ van J. J. Poort. Dostojewski las ik toen ik 18, 19 jaar was. Het maakte indruk op mij zoals hij de mens beschreef, als een slagveld tussen God en de duivel. Ik word ook vaak getroffen door de verhalen die ik lees, pas nog door een mooi interview met Peter Schormans in De Nieuwe Koers. Hij zegt: “Waar het kapot is gegaan, werkt God ook”, “We zijn vooral een gebed. Ons leven is in Christus verborgen in God.” En: “God is teder. Hij is stil aanwezig in al ons doen en laten.” Dat vind ik heel mooie uitspraken. Van poppenspeler Jozef van den Berg leerde ik dat bekering iets is als bekeerd worden van ‘chronos’ naar ‘kairos’: de eeuwigheid geeft een ander tijdsbesef, je komt in een eeuwig nu te leven. Je bent, je wordt een mens van de dag. De poëzie van Willem Barnard en Willem Jan Otten lees ik ook graag. En als het over mensen dichtbij gaat: mijn vicaris, Jasper van Schaik, die mij bevestigde in Molenaarsgraaf, is voor mij ook belangrijk geweest.’

Hoe leef je toe naar het predikantschap?

‘Ik ben me op dit moment extra aan het verdiepen in verschillende thema’s die ik tegen zal gaan komen. Ik zie best een beetje op tegen het pastoraat, omdat je zo dicht bij de ziel van mensen komt. Hoe geef je je aandacht gestalte? Hoe kun je daarin met de ander zijn? Maar je moet er natuurlijk doorheen. Het ambt is een hutje waar je in kunt schuilen, leerde ik van een van de oud-predikanten van de Jacobikerk. Hoe kun je een bondgenoot zijn van mensen, dienstbaar zijn aan een gemeenschap? Ik zie er erg naar uit om dat te gaan ontdekken.’

Interview: Nels Fahner en Iris Molenaar

Meer interviews lezen? Aanmelden voor de Company of Preachers, onze maandelijkse nieuwsbrief voor voorgangers, kan hier.

Labels: Areopagus nieuws, Interviews, Nieuwsberichten