Nieuws

‘God gaat altijd door het onmogelijke heen’

2026-10-20T15:14:47Z

Regenwolken drijven boven de uitgestrekte wijk De Groote Wielen in Rosmalen, waar ds. Wolter Stijf woont. We spreken elkaar in zijn studeerkamer aan de voorkant van het huis. Voor de deur staat zijn fiets, het vervoermiddel waarmee hij zich bij voorkeur door de wijk beweegt. In juli nam hij afscheid van verschillende missionaire initiatieven in de regio waar hij bij betrokken was, waaronder pioniersplek CRUX, hier in De Groote Wielen in Rosmalen.

Je hebt eerst in de agrarische sector gewerkt, voordat je predikant werd. Hoe is theologie op je pad gekomen?

‘Je kent het verhaal van Zacheüs de tollenaar, hè? En hij was nieuwsgierig, hij wilde weten wie Jezus is. Met die nieuwsgierigheid is het bij mij ook begonnen. Ik ben opgegroeid in een kerkelijke context. Gaandeweg kwam ik op het spoor van de theologie terecht. Je zou kunnen zeggen: was dat een roeping? Dat kan in een flits gebeuren, maar ook stap voor stap. Zo is bij mij geleidelijk aan duidelijk geworden waar ik enthousiast van werd. En enthousiast betekent ‘in God’ zijn. Het is bij mij een proces van rijping geweest. Dat vind ik een mooi woord, rijping – het past bij mijn landbouwachtergrond.’

De afgelopen jaren ben je betrokken geweest bij verschillende pioniersprojecten, in Tilburg en hier in Rosmalen. Hoe is jouw weg van dorpspredikant naar pionier gelopen?

‘Ik zie het als een wijziging van context. Ik ben in 2004 begonnen als gemeentepredikant in Meeuwen en Hagoort. Die gemeente had te maken met krimp. Daardoor werd ik in deeltijd gedetacheerd als predikant in de hervormde gemeente Bethel in Den Bosch. Omdat er veel moest gebeuren aan de pastorie van Meeuwen, heb ik voorgesteld dat wij zelf een huis zouden zoeken, en toen kwam Rosmalen in beeld. Vanaf hier kon ik op de fiets naar Den Bosch, en hier in Rosmalen en omgeving woonden ook gemeenteleden.’

Ondertussen leerde je deze wijk in Rosmalen kennen.

‘Ja. Ik vroeg me af: wat is hier gaande? Ik kwam op zondagochtend vooral hardlopers en wielrenners tegen. De wijk heeft geen kerkgebouw. Een heel andere context dan Meeuwen. Toen ben ik met de IZB om tafel gegaan vanuit de gedachte dat de IZB weinig pioniersplekken in het zuiden van het land begeleidt.’

Wat waren je eerste ervaringen?

‘Het is hier een welvarende wijk. Je organiseert een maaltijd en er komt niemand. Het is een wijk met veel jonge gezinnen die allemaal thuis eten. Ik dacht: ik moet een netwerk opbouwen, dus ik legde contact met welzijnsorganisaties, de wijkagent. Omdat het een nieuwe wijk was, raakte ik betrokken bij een groep mensen die bewonersactiviteiten organiseert. Kunnen we ook iets met zingeving, opperde ik. De mens is immers meer dan het lichamelijke. Zo ontstond de gespreksgroep ‘Kijken in de ziel’. Buren en andere mensen die ik sprak, nodigde ik uit. Ik kende twee musici uit Tilburg die wel wilden participeren in een avond met klassieke muziek. Er is in die tijd ook een wijkkrant van de grond gekomen, waar ik een column in ben gaan schrijven. Zo had ik vier keer per jaar een podium om te schrijven voor de mensen om me heen, veelal met een rooms-katholieke of seculiere achtergrond. Later kwam de vraag om iets voor nieuwkomers te doen. We zijn vanuit CRUX taallessen gaan geven; daar is mijn vrouw nauw bij betrokken.’

De coronacrisis zorgde in veel kerken en missionaire plekken in eerste instantie voor een impasse. Hoe zijn jullie daar doorheen gekomen?

‘Een maandelijkse activiteit als ‘Kijken in de ziel’ mocht niet meer. Maar God gaat altijd door het onmogelijke heen, zoals het verhaal van de Schelfzee zo mooi laat zien. We kwamen toen in gesprek met Marc en Barbara van Nieuw Amerongen. Zij woonden in Veenendaal en zijn hier vanuit missionaire overwegingen naartoe verhuisd. Op zo’n moment krijg je mensen om je heen met jonge kinderen, die hier in de wijk naar school gaan. Zo heb je ineens allerlei ingangen. Na verloop van tijd kwam de vraag of we niet iets met samenkomsten konden gaan doen. Dat is Messy Church geworden, in het Nederlands: kliederkerk. Wij hebben gekozen voor de Engelse naam, omdat die duidelijker is voor mensen van buitenaf in onze wijk. Netwerken bleef belangrijk, ook in de kerkelijke gemeenten om ons heen. Zij steunen ons financieel, maar ook met menskracht. Dat is waardevol, want regelmatig Messy Church organiseren vraagt intensieve voorbereiding en creativiteit.’

CRUX is nauw verbonden met de buurt. Kun je daar een voorbeeld van geven?

‘Met de bedrijfsleider van de supermarkt was bijvoorbeeld goed contact. Hij stelde een parkeerplaats beschikbaar om een Paasevent te houden met muziek. En een tijdje daarna vroeg hij: wanneer gaan jullie weer eens een event organiseren? Maar het begon dus allemaal met een gesprekskring om te kunnen praten over de dingen die iets dieper gaan dan de vakantie en het weer. Wat geef je door aan je kinderen, over je werk, behalve dat je er druk mee bent? Ik heb eigenlijk nooit een agenda bij deze bijeenkomsten, ik vraag aan het begin waar ze zich mee bezighouden en dan komt het gesprek vanzelf.’

Steeds meer gemeenten bevinden zich in een missionaire context. Welke kwaliteiten heb je als predikant nodig om ook pionier te kunnen zijn?

‘Als predikant kan het lastig zijn om te pionieren, omdat je te maken hebt met de verwachtingen van je gemeente. Een gemeente heeft altijd bepaalde tradities, in woordgebruik bijvoorbeeld. De missionaire context heeft een ander taalveld. In eredienst en pastoraal bezoek kun je het hebben over dat we allemaal zondaar zijn, en iedereen zal instemmend knikken. In een seculiere context zullen mensen snel zeggen: ja, maar ik doe toch goede dingen? Ik ben toch een goed mens? Je moet je dus weg van de vanzelfsprekendheid bewegen.’

Wat voor taal gebruik je in die meer missionaire gesprekken?

‘Dat hangt af van de persoon tegenover me. Wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon, het evangelie heeft altijd al heel verschillende en diverse mensen geraakt en meegenomen. Een term als ‘verlorenheid’ is wel herkenbaar. Veel mensen voelen zich verloren. Ze werken hard, maar wie is er voor hen? Je moet dus een antenne ontwikkelen voor degene die tegenover je zit. Je komt dichtbij door te luisteren, en relevante vragen te stellen, niet zozeer door te vertellen. Zoals Jezus vooral vragen stelde aan de teleurgestelde Emmaüsgangers. Teleurstellingen kent iedereen. Jezus vroeg hen wat er aan de hand was, niet omdat hij dat niet wist, maar om het gesprek op gang te brengen. En om bij kern van de mens te komen.'

Heeft het werk in de wijk ook je manier van preken veranderd?

‘Ik spreek een paar keer per jaar af met iemand met wie ik heel goed kan opschieten, die niet in God gelooft. Seculiere mensen zoals hij verwoorden wat er in ieder mens leeft, kerkelijk of niet-kerkelijk. Kijk maar wat een puinhoop de wereld is, dan kan er toch ook geen God zijn? De taal die ik gebruik in die gesprekken, zou ik meer in preken willen gebruiken, denk ik vaak. Eigenlijk zou iedere predikant de confrontatie moeten aangaan met de gedachten van seculiere mensen. Omdat die de vragen hardop stellen die bij de eigen gemeenteleden en bij jezelf leven en daar voor lauwheid kunnen zorgen.’

Missionair werk is werk van de lange adem. Waar haal jij het geduld daarvoor vandaan?

‘Kijk, in de traditionele kerkbank krijg ik mensen uit de wijk waarschijnlijk niet, hoewel God een God van wonderen is. Ik ga liever terug naar de bron, dat is de Bijbel. Daarin staat: beweeg de mensen tot het geloof. Dat is mijn drijfveer. Misschien ontstaat er iets van kerkgang, maar dat is niet mijn intentie. Er is hier in de wijk wel een groep ontstaan die bij elkaar komt rond de Bijbel. Iemand vroeg: mag ik eens met je meegaan als je ergens voorgaat in de omgeving? Diegene is een paar keer mee geweest. Ik probeer zo over het geloof te communiceren dat het niet afschrikt. Opschrikken is weer iets anders. Soms valt het me op dat iemand christelijke termen gebruikt. Dan wijs ik daarop en zeg ik: volgens mij zit er bij jou misschien meer geloof dan jij denkt. En dan hebben we daar een gesprek over.’

Je noemde al dat Messy Church bij CRUX een centrale activiteit is. Daaromheen zijn verschillende andere activiteiten ontstaan. Hoe zie je daarin de leiding van Gods Geest?

‘Op veel plekken is het zo dat ouders hun kinderen meenemen naar de kerk. Bij de Messy Church zien we een omgekeerde beweging: de kinderen vinden het boeiend en nemen hun ouders mee. Het is spannend om een balans te vinden, want je richt je in de taal op de kinderen, maar je wilt ook de ouders aanspreken. Daarnaast zijn er uitlopers zoals een gesprekskring over geloof en actualiteit en het jongerenwerk met tieners die al langer betrokken zijn bij de Messy Church, dat Barbara vormgeeft. Zij is nu de nieuwe pionier. Het is een Godswonder dat Barbara en haar gezin hier zijn komen wonen. In de coronatijd was het heel spannend of er een gemeenschap zou ontstaan. Toen kwam God met dit gezin uit Veenendaal. Dat kun je niet organiseren en toch gebeurt het. Dat is Gods Geest.’

Tekst: Nels Fahner

Meer info over het pioniersproject CRUX in Rosmalen vind je hier.

Labels: Areopagus nieuws, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor gemeenten, Voor pioniers, Voor voorgangers, IZB

‘Iedere gemeente kan een plek van vorming zijn’

2026-10-09T16:06:45Z

De IZB-Toerustingsdag start dit jaar met lezingen over de weg van nieuwe gelovigen, over inwijding, en over het overkoepelende thema ‘metamorfose’. De rest van het programma kent vier sporen waar je als team of gemeentelid verdieping in kunt vinden. Bas van der Graaf licht het programma toe.

Jouw lezing heeft als titel ‘metamorfose – over het veranderen van je denken’. Welke metamorfose staat je daarbij voor ogen?

‘Als het in de Bijbel gaat om karaktervorming, wordt vaak het beeld van een boom die vrucht draagt gebruikt. Dat is iets anders dan een setje vaardigheden ontwikkelen. De term ‘metamorfose’ komt in het Nieuwe Testament twee keer voor, bijvoorbeeld in Romeinen 12 vers 2. Daar staat dat nieuwe gelovigen ‘door de heerlijkheid van Christus zullen worden veranderd naar zijn beeld’. Dat is een belofte. De mystica Teresa van Avila gebruikt het beeld van de metamorfose ook letterlijk, door te schrijven dat Christus de gelovige omringt als een cocon, waardoor deze gevormd wordt van rups tot vlinder. In Hem vindt verandering plaats. Het belang van het opdiepen van dit soort beelden is dat de jongere generatie echt op zoek is naar verandering. Maar weten we ook hoe dat gaat in de gemeente? Kunnen we dit soort geloofsprocessen niet alleen uitleggen, maar een ander daarin ook meenemen? Hoe doe je dat? Daarvoor hopen we een bodem te leggen op de Toerustingsdag. Het missionaire zit ‘m erin dat de toekomst van de kerk meer en meer in de vorming van mensen zou kunnen liggen, als een plek waar zij ondersteund worden om een leven met Christus te leiden. We zien dat bijvoorbeeld al gebeuren in de Oosters-Orthodoxe kerk, waar de priester voor toetreders een belangrijke gids en adviseur is.’

Er is bij de Toerustingsdag ook aandacht voor zogeheten geestelijke disciplines. Termen als ‘onthouding’ en ‘toewijding’ zijn woorden die haaks lijken te staan op een cultuur van individuele vrijheid. Waarom zijn ze belangrijk?

‘Vanuit het christelijke denken zijn ze belangrijk, omdat geestelijke vorming altijd kruisvormig is. Jezus zegt: ‘neem je kruis op je’ en ‘verlies je leven om het te vinden’. Eenzelfde beeld gebruikt de apostel Paulus als hij spreekt over het afleggen van de oude mensen en het aandoen van de nieuwe mens. Dat is het beeld van oude kleding die je vervangt. De doopsymboliek van Romeinen 6 spreekt van sterven en opstaan in een nieuw leven. Dat is dezelfde dynamiek. Die geestelijke disciplines zijn daar onderdeel van. Toewijding en onthouding wijst op een proces van afsterven van datgene dat niet vruchtbaar is in het Koninkrijk van God. Dat lijkt soms haaks op de tijdgeest te staan en tegelijkertijd ook weer niet. Als mensen ervaren dat hun leven niet is zoals het moet zijn, dan hebben ze vaak ook al het besef dat ze dingen moeten, of mogen, loslaten.’

Wat valt er voor gemeenteleden op te steken op deze dag? Waarom is het een aanrader om te komen?

‘Als je dit spoor volgt, raak je aan het hart van het evangelie. Ik geloof ook dat de toekomst van de kerk hieromheen cirkelt. We hebben veel geprobeerd in het missionair werk, van het aantrekkelijker maken van kerkdiensten tot het organiseren van events, maar in de kern gaat het telkens om dit proces: wat betekent het om met God te leven? Getuigenissen van nieuwe gelovigen spreken ervan dat zij, soms na een periode van mentale chaos en duisternis, thuiskwamen in het geloof. In hun gevoelsleven veranderde iets waardoor hun denken weer gezond werd. Ik zie ernaar uit om gemeenten te bemoedigen om dit het hart te laten zijn van gemeente-zijn: met elkaar spreken over hoe het evangelie je wezen kan veranderen. Dat zien we ook vaak gebeuren bij een IZB-Focustraject. Veel gemeenten zoeken naar hun rol, soms in een situatie van krimp. Maar het goede nieuws is dat het voor iedere gemeente, groot of klein, mogelijk is om een plek van vorming te zijn.’

'Bijbellezen met nieuwkomers' is een van de sporen die je kunt kiezen. Waarom is het belangrijk om daar iets van af te weten?

‘Op veel plekken kloppen jongeren aan die online een hele reis achter de rug hebben. Zij hebben via internet veel informatie gevonden over de Bijbel en het christelijk geloof. Die kennis kan goed zijn, maar ook vermengd met allerlei ongefundeerde ideeën die niet stroken met de christelijke traditie. Het is dus goed dat er een praktijkruimte ontstaat waarin datgene wat ze al weten waar nodig wordt gecorrigeerd, en hoe dan ook op een hoger plan wordt gebracht. Hoe leef je met die kennis en hoe verandert het je leven? Het gaat dus om ontmoetingen rond de Bijbel waarin iets anders gebeurt dan wat ze online kunnen vinden. En waar ze leren om datgene wat ze gelezen en gehoord hebben toe te passen in het dagelijks leven.’

Wat kun je als gewoon kerklid doen voor nieuwe gelovigen?

‘Ik denk dat het belangrijk is dat nieuwkomers voorbeelden vinden. Je kunt als gemeentelid een mentor worden, dus dat je met iemand een relatie aangaat. Daarvoor is het wel nodig dat je zelf ook al gevormd bent door het evangelie. Zoekende mensen hebben soms niemand in hun omgeving die christen is. Dan is het heel belangrijk dat er mensen zijn die herkennen wat er met hen gebeurt. Zij zitten in een proces van levensverandering, maar kunnen dit met niemand delen. Getuige zijn betekent steeds vaker: deze dingen herkennen, er een antenne voor krijgen en het evangelie kunnen verwoorden in termen van deze zoektocht. Ik zou zeggen: sluit je aan bij wat er gaande is in iemands leven en probeer iemand ‘tevoorschijn te luisteren’. Dan hoef je niet te zenden, maar kun je ontspannen openstaan voor de ontmoetingen die op je pad komen.’

Tekst: Nels Fahner

Bekijk hier het programma van de IZB-Toerustingsdag op 14 november, ‘Metamorfose – over de geestelijke vorming van nieuwgelovigen’. Met o.a. Agnes van Haaften, Benno van den Toren, Rik Mager, Jaap van den Born, Mette van Hell en Leon van den Dool.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws, Voor gemeenten

IZB-Toerustingsdag ‘Metamorfose’ op 14 november

2026-10-09T16:03:57Z

‘Zoekende mensen hebben christenen nodig die herkennen wat er met hen gebeurt en daar woorden aan kunnen geven’, aldus ds. Bas van der Graaf, hoofd IZB-Toerusting. De Toerustingsdag kent dit jaar een programma met vier sporen waar je als team of gemeentelid missionaire inspiratie in kunt vinden. Naast thema’s als ‘mentoraat’ en ‘Bijbellezen met nieuwgelovigen’ kun je ook onderzoeken hoe je met je gemeente aan de slag wilt met ‘geestelijke disciplines’ of de ‘basics’ van het geloof.

Mogelijkheden

De dag is bedoeld voor kerkenraadsleden, voorgangers, evangelisatiecommissies, teams die een IZB-Focustraject doen en individuele kerkleden. Van der Graaf hoopt dat zij geïnspireerd worden om met een nieuwe blik naar hun mogelijkheden te kijken. ‘Iedere gemeente, groot of klein, kan een plek van vorming zijn.’

Zaterdag 14 november, Oude Kerk (en Huis van Zending IZB/GZB) in Zeist. Meer informatie over het programma en aanmelding vind je hier. Lees ook het interview met Bas van der Graaf over de Toerustingsdag.

Labels: Areopagus nieuws, Focus verhalen, Nieuwsberichten, Impact nieuws