Margreet Heij, student HBO-theologie, deed onderzoek naar de impact van Focus op jongeren. ‘Het mooie bij jongeren vind ik dat ze vaak helemaal geen scheiding ervaren tussen zondag en de rest van de week. Ze integreren hun geloof vrij moeiteloos in hun dagelijks leven.’

Het is voor jongeren heel belangrijk dat ze onderdeel uitmaken van de gemeenschap, vertelt Margreet. ‘Jongeren willen gezien en gehoord worden in de gemeente. Dat er in het Focustraject apart materiaal voor hen ontwikkeld is, waarderen ze. Op die manier ervaren ze dat er bij horen. “Ik vind het gewoon tof dat ze dit voor ons doen”, zei een tiener.’ Voor haar onderzoek hield Margreet een aantal groepsinterviews met jongeren uit Focusgemeenten. ‘Ik begon de gesprekken met de vraag: schrijf eens op wat je belangrijk vindt aan de kerk. Daar kwamen hele mooie reacties op. Jongeren vertelden dat ze het fijn vinden om tot rust te komen in de kerk. Ik vind het echt mooi dat de kerk zo’n plek voor hen kan zijn. Ze vertelden ook dat Focus helpt om te groeien in geloof en dat het hen aan het denken zet. Sommige tieners ervoeren dat er door Focus meer aandacht is voor elkaar in de gemeente. Ik merkte aan alles dat jongeren het heel belangrijk vinden om deel uit te maken van de gemeente, maar wel in hun eigenheid. In een gemeente waar ik te gast was vond ik de sfeer heel goed en daar hadden tieners ook een rol in de kerk. Dat waarderen ze erg. Ze maken bijvoorbeeld deel uit van de muziekgroep of worden betrokken bij de voorbereidingen van een dienst.’

Voor haar onderzoek spreekt Margreet ook met een aantal jeugdleiders. ‘Het viel mij op dat de jeugdleiders echt de tijd en moeite nemen om in jongeren te investeren. Ze gaven allemaal aan dat ze het mooi vinden dat Focus in alle groepen en bij alle leeftijdscategorieën terugkomt. Het is van de hele gemeente en het bindt samen om met dezelfde thema’s bezig te zijn. Voor jongeren sluiten sommige thema’s alleen niet aan bij hun belevingswereld. Een deel van het materiaal is bijvoorbeeld gericht op het delen van je geloof met anderen. De vraag is of jongeren al toe zijn aan zulke onderwerpen als ze 12 of 13 jaar zijn. Het is goed als er ruimte is om ook onzekerheden over geloof en christen-zijn te bespreken. Wat als je God even niet ervaart in je leven? Het mooie bij jongeren vind ik wel dat ze vaak helemaal geen scheiding ervaren tussen zondag en de rest van de week. Ze integreren hun geloof vrij moeiteloos in hun dagelijks leven. Ze vinden het heel belangrijk om goed te doen, dat zie je ook bij onderwerpen als het klimaat en racisme.’

Wat is wat jou betreft de meest opvallende conclusie uit je onderzoek?
‘Het meest opvallend vond ik dat we er heel vaak van uitgaan dat jongeren alles wel begrijpen, maar dat het niveau van het taalgebruik soms echt te hoog is. Ik heb een taaltestje gedaan, en dan blijken jongeren bepaalde woorden niet te begrijpen. Ik vroeg bijvoorbeeld wat het betekent om toegerust te worden in de kerk. Sommige jongeren dachten dat je tot rust komt in de kerk na een drukke dag, of dat je gerustgesteld wordt. Het zou mooi zijn als jongeren ook kunnen meelezen en meedenken bij het ontwikkelen van materiaal. Het viel me op dat tieners dat ook echt leuk vinden. Dat geeft ze het idee dat hun mening er toe doet. Alleen al doordat er materiaal voor jongeren beschikbaar is, laat je zien dat ze erbij horen en een belangrijk onderdeel van de gemeente zijn. Ik zou zeggen: blijf investeren in dat materiaal, en betrek jongeren daar ook bij.’

Wat kan de kerk voor jongeren betekenen?
‘Jongeren stralen vaak iets uit alsof ze niet geïnteresseerd zijn. Ik denk dat je daar doorheen moet prikken en in ze moet blijven investeren. Hoe reageer je bijvoorbeeld als een groep jongeren achterin de kerk bij elkaar gaat zitten? Accepteren en waarderen we jongeren zoals ze zijn? De kerk heeft de belangrijke taak om jongeren erbij te betrekken, en ik geloof dat de rol van het gezin daarin veel groter kan worden. Het is bij Focus juist zo mooi dat volwassenen, jongeren en kinderen dezelfde thema’s behandelen. Dat biedt ook veel aanknopingspunten voor een gesprek thuis. Het is belangrijk dat de kerk beseft dat ze voor grote betekenis kan zijn voor jongeren. Dat je ze onvoorwaardelijk welkom heet en eerlijk bent over de vragen die ze hebben, ook als het schuurt. Je kunt jongeren gewoon eerlijk bevragen, en ze waarderen het als er aandacht voor hen is. Een jongen vertelde dat een oude vrouw naast hem kwam zitten in de kerk en vroeg of hij een leuke vakantie had gehad. Die oprechte belangstelling waardeerde hij heel erg. Het is iets kleins, maar door een jongere vriendelijk te groeten, laat je merken dat je hem of haar ziet. Ik ben zelf moeder van vier jongeren en zij weten precies wie hen groet in de kerk of even een praatje maakt. In een gemeente werden jongeren uitgedaagd om aan iemand te vragen: wanneer heb je Jezus leren kennen? Dat vonden ze best lastig om te vragen, maar het bleek hele mooie gesprekken op te leveren. Een jongere gaf aan dat hij ouderen in de gemeente nu meer als rolmodel ziet. Het is prachtig als ouderen dat voor jongeren kunnen zijn.’

En wat kunnen jongeren voor de kerk betekenen?
‘Jongeren staan met beide benen in de wereld. Ze zijn heel creatief en authentiek en ik denk dat zij een enorme bijdrage aan de kerk kunnen leveren. Doordat ze eerlijke vragen stellen, worden we als kerk gedwongen om daarop te reflecteren. Ze houden ons bij de les. En jongeren zijn echt bereid om mee te denken en vinden het fijn als er naar hun mening gevraagd wordt. Dat merkte ik ook in mijn onderzoek. Ik vind dat we de hoop niet moeten laten varen. Hoe erg moet het zijn als je de generatie bent waar niks meer van verwacht wordt? De jongeren van nu zijn de toekomst van de kerk. We zijn niet zomaar een clubje mensen, maar de gemeente van Christus. Als christenen geloven we niet in een hopeloos einde, maar we hebben eindeloze hoop.’

Jan-Maarten Goedhart, hoofd IZB-Focus: ‘Ik ben heel blij met het onderzoek dat Margreet heeft gedaan naar de ervaringen van tieners met Focus. Ik lees in het onderzoek dat tieners het mooi vinden dat er ook aan hen is gedacht, dat zij mee kunnen doen. Tegelijkertijd is één van de aanbevelingen dat we in de beginfase tieners en jongeren meer mee moeten nemen in het uitleggen van de visie en doelen van Focus. We willen daar in de trajectbegeleiding meer aandacht aan geven. Ook is er nog veel te winnen in het coachen van de jeugdleiders die met het Focusmateriaal werken. De vragen over het taalgebruik zijn ook herkenbaar. Hierin zoeken we naar een ‘gemiddelde’, zodat het voor VMBO-leerlingen toegankelijk is, maar ook voor VWO-leerlingen interessant is. Dat blijft een hele puzzel. Het onderzoek van Margreet geeft ons in ieder geval concrete aanwijzingen om verder te werken aan de kwaliteit van het Focusmateriaal voor tieners en jongeren en aan de ondersteuning van jeugdleiders.’

 

Deel dit nieuws: Twitter Twitter Google E-mail

Schrijf je in voor de IZB nieuwsbrief