GB en IZB houden 'luistersessies' bij gemeenten in het Noorden

De Gereformeerde Bond en de IZB zijn een project begonnen om scherp zicht te krijgen op de vragen waar kerkelijke gemeenten in Groningen, Friesland en Drenthe mee te kampen hebben.

In een ronde langs 12 plaatsen worden ‘luistergesprekken’ gevoerd met een delegatie van de kerkenraad en de gemeente. De eerste ontmoetingen blijken vruchtbaar.

‘Een aantal jaren geleden zouden we misschien nog gesproken hebben over ‘ondersteuning’ van gemeenten, maar dat doet eigenlijk geen recht aan de realiteit’, zegt projectcoördinator Kees Zeelenberg, ‘nog afgezien van het feit dat het nogal bevoogdend overkomt. We ontmoeten elkaar op voet van gelijkwaardigheid en verkennen hoe we elkaar kunnen dienen.’
De GB en IZB hebben ieder veel contacten met kerkelijke gemeenten in de drie noordelijke provincies. Vanuit menselijk perspectief is de toekomst van de kerk in deze gebieden wankel. Lokale gemeenten zijn doorgaans klein en het is moeilijk om staande te blijven in een seculiere cultuur. Sommige predikantsvacatures blijven onvervuld en het wordt steeds moeilijker om gemeenteleden bereid te vinden die, binnen en buiten de kerkenraad, hun schouders onder het kerkenwerk willen zetten. Zeelenberg heeft een hele reeks afspraken in de agenda staan: Groningen, Bedum, Onstwedde, Westereen, Damwoude, Wijnjewoude, Assen, etc. In totaal 12 gemeenten. ‘In de eerste oriëntatiefase willen we zorgvuldig luisteren naar de zegeningen en de zorgen. In elke gemeenten spreken we een delegatie van de kerkenraad en twee jongere en twee oudere gemeenteleden.’

Luisterposten
Een soortgelijke werkwijze is eerder van waarde gebleken in het winterseizoen van 2013-2014, toen de GZB en IZB gezamenlijk een ronde maakten langs 25 gemeenten in het land. Ook bij dat project, onder de naam ‘Luisterposten’, was Zeelenberg betrokken. ‘Primair ging het om te luisteren naar wat er leeft bij een dwarsdoorsnede van de gezamenlijke achterban. Al snel leek dat de juiste insteek, zeker als in het gesprek diepere lagen werden aangeboord: waar lig je wakker van? Wat zou je nu graag zien gebeuren? Waar bid je voor? Waar verlang je naar?’
De uitkomsten van die tournee hebben een belangrijke rol gespeeld bij de beleidsontwikkeling van de IZB. Op eenzelfde wijze zal de analyse van de luistersessies deze keer aan de basis liggen van het samen optrekken met de gemeenten in het noorden.

Verwondering
Meer dan de helft van de gesprekken is al achter de rug. ‘Gemeenten reageren zonder uitzondering zeer positief. Er is opvallend veel openheid. We spreken elkaar echt van hart tot hart. In elk van de ontmoetingen proef je verwondering over wat God geeft aan de gemeente, hoe klein die ook is’, zegt Zeelenberg. Hij citeert uit mailtjes: ‘We hebben waardering voor hoe het gesprek werd gedaan, het betrekken van alle deelnemers en de diepte van de vragen’, en: ‘De openheid van het gesprek had in de navolgende vergaderingen in de gemeente een positief effect.’

Uit de eerste gesprekken valt op dat de gemeenten ‘geen poging doen om de schijn op te houden’, aldus Zeelenberg. ‘Elders in het land lijken dezelfde zorgen nog niet door te dringen omdat de kerk bijvoorbeeld elke zondag goed bezet is. Dat punt zijn gemeenten in het Noorden voorbij. De problemen worden eerlijk benoemd. Tegelijk moet je constateren dat er ook gemeenten zijn, die vitaliteit tonen, hoe klein ze ook zijn. Dat zien we vooral daar waar gemeenteleden ervaren dat ze door de prediking en de gemeente-activiteiten geholpen worden om christen te zijn in het dagelijks leven. In dat opzicht verschilt de situatie niet zo heel erg met die in de overige provincies.’

Spiegel
Verder loopt Zeelenberg niet op de rapportage vooruit. In mei 2017 staat een gezamenlijke bijeenkomst gepland voor gemeenten in het Noorden, waarbij de uitkomsten van de gesprekken worden besproken. Daar willen we vooral toetsen of de eerste analyse klopt. Naar verwachting zal dan nog vóór de zomer duidelijk worden hoe het optrekken met de gemeenten kan worden verbreed en verdiept. Bij die plannen zullen ook de GZB en de HGJB worden betrokken.Het project richt zich op de gemeenten in het noorden, maar kan voor gemeenten elders in Nederland ook waardevol zijn’, aldus Zeelenberg. ‘Ze houden een spiegel voor doordat ze onverbloemd laten zien welke existentiële vragen op de kerk in Nederland afkomen. Tegelijk kan de wijze waarop zij het in een moeilijke situatie volhouden, andere gemeenten inspireren.’