Areopagus-magazine no. 2Preken over de verzoeningHierbij de tweede nieuwsbrief van Areopagus, centrum voor contextuele en missionaire verkondiging van de IZB. Hoewel, de term nieuwsbrief veronderstelt een digitaal vlugschriftje met informatie die je in het voorbijgaan nog even meepikt. En dat is het bepaald niet; verschillende ontvangers hebben dat ons ook laten weten, na de verschijning van het eerste nummer. Er zit stevige kost bij, studiemateriaal dat je eigenlijk even zou moeten downloaden en 'parkeren' voor een rustiger moment. Zo is het in elk geval ook bedoeld. Areopagus-magazine is daarom een toepasselijker aanduiding, die we dan ook vanaf dit nummer zullen hanteren.
Overigens zijn we blij met de vele positieve reacties op het eerste nummer! Uw vragen en bijdragen, op- en aanmerkingen kunt u sturen naar areopagus@izb.nl. Daar kunt u trouwens ook terecht als u toezending niet op prijs stelt of als u liever een papieren versie wenst. Stuurt u in dat geval even een mailtje met uw verzoek, inclusief uw adresgegevens.
Wim Dekker
Koos van Noppen
De inhoudsopgave in één oogopslag:
- Waarom moest Christus lijden en sterven? – een preek en twee artikelen - dr. A.H. van Veluw
- De verdwijnende kerk – een lezing van Désanne van Brederode
- Ervaringen van een Areopagus-cursist – ds. Brand Jan van de Kamp
- Studiedag Areopagus 9 april a.s. – artikelen over het thema, waaronder een bijdrage van de theologe Jantine Nierop uit Nederlands Theologisch Tijdschrift.
- Aankondiging van komende cursussen
- Voor de studeerkamer: Homiletische handboeken, aanbevolen door ds. Theo Pleizier
- Column – Ds. Kees van den Berg als hoorder (in dit geval: de cd van Johnny Cash).
Preken over de verzoening
Vorig jaar, aan het einde van de lijdenstijd, sprak ik een gemeentelid, dat zei: nu is de lijdenstijd bijna voorbij, maar ik heb nog niet één echte lijdenspreek gehoord. Op mijn vraag wat zij daarmee bedoelde, antwoordde ze: een preek over het kruislijden van Jezus, die de straf voor ons droeg. Het ging over Petrus en Judas, Johannes, de gevangenneming van Jezus en de vrouw van Pilatus, maar het ging steeds niet over wat voor mij de kern is: 'die in onze plaats wou staan'.
Deze waarneming van dit gemeentelid zou best eens meer dan toevallig kunnen zijn. Het is gemakkelijker om aan de hand van exemplarische figuren of verhalen te preken in de lijdenstijd dan het plaatsvervangende kruislijden van Jezus zelf zo aan de orde te stellen, dat iets van het geheim daarvan openbloeit. Bij dit laatste rijzen ook veel vragen. Wat betekent het nu precies, dat Jezus in onze plaats de straf heeft gedragen? Moest Hij de toorn van God stillen? Maar komt de verzoening dan niet uit het hart van God zelf op? Hij wordt toch niet pas tot verzoening bewogen door het offer van zijn Zoon? Vragen, die altijd aan de orde geweest zijn en waarover het laatste woord ook nog wel niet gesproken zal zijn. Maar dit moet niet betekenen, dat we aan deze kernvragen voorbij gaan. De grote theoloog van het Westen, die dat in ieder geval niet deed was Anselmus. Zijn antwoord was, dat aan Gods gerechtigheid genoegdoening moest worden geschonken. Maar wat bedoelde Anselmus hier nu precies mee? Wat is de gerechtigheid Gods waar de voldoening op is gericht?
 Dr. Bert van Veluw (foto) doet in zijn proefschrift De straf die ons de vrede aanbrengt (Boekencentrum, 2002) een poging dat, wat volgens hem Anselmus ten diepste bedoelde, helder te krijgen. Vorig jaar vatte hij zijn gedachten nog eens samen in een preek, die hij hield in Wezep. Later werkte hij deze preek weer om tot twee artikelen, die verschenen in Confessioneel.
We geven ze hier graag door in de hoop, dat ze bij iedere prediker nog weer eens op een andere manier dan welicht gebruikelijk de bezinning zullen stimuleren op het hart van onze prediking op Goede Vrijdag. Het is mogelijk op deze bijdrage te reageren bij de scribent. Het is ook mogelijk, dat we in het volgende Areopagusmagazine een reactie van een lezer plaatsen. Daarbij zijn twee vragen belangrijk.
1. Kunt u inhoudelijk uit de voeten met de interpretatie van Van Veluw?
2. Hoe verging het u, wanneer u deze interpretatie probeerde in een preek te verwerken?
We zijn heel benieuwd. Stuurt u in dit geval ook uw reacties naar areopagus@izb.nl
Tenslotte veel inspiratie toegewenst om in beelden van vandaag het hart van de bijbelse verkondiging aangaande het kruis aan de orde te stellen.
WDekker
De verdwijnende kerk
De naam Areopagus van onze preekbeweging veronderstelt, dat voorgangers binnen de traditionele kerken de Areopagus op moeten durven gaan. We duiden er ook mee aan, dat we er in toenemende mate rekening mee moeten houden, dat de preekstoel in de kerk, tegelijk op de Areopagus staat. Veel kerkgangers dragen alle vragen van het nieuwe heidendom in zich om, ook al zitten ze nog keurig in een kerkbank. Maar ook met het omgekeerde moeten we rekening houden. De Areopagus is een publieke ruimte. Daar kan iedereen zich melden. Wij moeten ons ervoor hoeden, dat we denken, dat daar alleen ware woorden gesproken worden door mensen, die ons label dragen. De Geest houdt ook vandaag van verrassingen.
Zo was ik zeer verrast de toespraak 'De verdwijnende kerk' (eigenlijk is het een paaspreek!) te lezen van Désanne van Brederode. Ik kende haar van het programma 'Buitenhof' en van haar omstreden roman Ave verum corpus. Ik wist ook, dat ze nog wel wat had met het rooms-katholieke geloof. Maar verder had ik mijn bekende vooroordelen. Totdat ik onderstaande toespraak las. Ik werd erdoor verrast: Iemand die het zó opneemt voor de ware kerk, het mystieke lichaam van Christus, waarvan de binnenste kern de ervaring is, die Maria overkwam in de tuin. Ze werd door de Levende bij haar naam genoemd en kwam zo zelf tot leven. Deze Maria als de gestalte van de altijd weer uit de dood opnieuw tot levende komende kerk! Wie weet kunt u zich in uw paaspreek in de kerk en op de Areopagus laten inspireren door Désanne, een vrouw van wie we het misschien niet direct verwachtten: een paasgetuige.
WDekker
Wat ik aan Areopagus te danken heb
Jaarlijks verzorgt Areopagus een serie cursussen. Voor elk nummer van ons magazine vragen we één van de deelnemers een korte terugblik te schrijven. Dit keer ds. Brand Jan van de Kamp, predikant te Hierden.
Studiedag ‘Onder de preek gebeurt het?!’ – voor predikanten en gemeenteleden
De datum van vrijdag 9 april nadert, de jaarlijkse studiedag van Areopagus. Als u zich nog niet hebt aangemeld, stuur dan vandaag nog even een mailtje: areopagus@izb.nl. We stellen het ook zeer op prijs als u uw kerkenraad en gemeenteleden op deze bijeenkomst wil attenderen. Centraal staat de vraag: Is de preek (nog) beslissend om het geloof te ontvangen en te behouden?
Ter oriëntatie schreven twee leden van de werkgroep, Paul Visser en Wim Dekker, artikelen voor respectievelijk Christelijk Weekblad en de Waarheidsvriend.
Wie zoekt naar theologische verdieping van het thema van de studiedag bevelen we graag het artikel aan van Jantine Nierop, in het meest recente nummer van Nederlands Theologisch Tijdschrift, jaargang 64, no. 1 (uitgave Boekencentrum), ‘Liefst ook in de woordvorm een Godswoord’; waarin ze schrijft over de actualiteit van K.H. Miskottes notities over de taal van de preek. Met toestemming (en dank!) nemen het hier op.
Uit het jaarprogramma van Areopagus
 U kunt zich ook nog aanmelden voor de cursus 'Preken dichter bij het leven'- over de levenskunst uit de wijsheidsliteratuur – 24 en 25 juni 2010.
Graag wijzen we ook nog op een nieuwe activiteit van Areopagus: een retraite, geconcentreerd op een spirituele omgang van de Bijbel tijdens de preekvoorbereiding. Deze driedaagse, geleid door dr. Jos Douma en dr. Paul Visser, wordt gehouden op 9-11 juni 2010, in het pas geopende retraite-oord RenoVita in Bleskensgraaf.
Homiletisch handboek
Hoe lang is het geleden dat u een homiletisch handboek inkeek? Ds. Theo Pleizier, lid van de Areopagus-visiegroep daagt u uit er (weer ’s) een ter hand te nemen. Zijn bijdrage gaat vergezeld van een voorproefje uit een Duitstalige uitgave; over de ‘kwetsbaarheid’ van de preek.
Column
 Vaste prik in elk magazine: een column van één van de leden van de Areopagus-Visiegroep, de denktank die het werk begeleidt. Kees van den Berg, predikant te Nieuw Vennep ontleende voor zijn artikel inspiratie aan de laatste cd van Johnny Cash.
|
